Jesteś tu: Krzewy

Tuja - szmaragd, brabant i inne odmiany - uprawa, pielęgnacja, rozmnażanie i inne porady

Dzięki swoistemu  bogactwu form, barw i pokroju, tuje należą do powszechnie cenionych roślin ozdobnych. Mamy do wyboru wiele ich form: niskie, karłowe, o pokroju wąskim, słupkowym, piramidalnym, kulistym, a jednocześnie różnych odcieni barwy zielonej, żółtej i szmaragdowej. Są właściwie niewymagające, odporne na czynniki atmosferyczne oraz choroby i dają się łatwo pielęgnować, i rozmnażać. A jak uprawiać tuje, by przyniosły satysfakcję z dobrze wykonanego dzieła? Trzeba im zapewnić żyzną i świeżą glebę w ogrodzie oraz wilgotne powietrze, a także odpowiednie nawożenie.

Szukasz kalkulatora online, na którym sprawdzisz kompleksowe koszty zagospodarowania ogrodu? Sprawdź tu!

opublikowano: 12 października 2016
Ocena: 5,0/5 (głosów 2)

Tuje - odmiany, pielęgnacja, uprawa i wiele innych informacji

Gatunek thuja, (tuja, żywotnik) - drzewa i krzewy

Tuje, nazywane inaczej żywotnikami, należą do roślin okrytonasiennych. Ich rozwój datuje się od czasów kredy, a na obecne rozmieszczenie gatunku thuja wpłynęło dryfowanie niegdyś kontynentów oraz zmiany klimatyczne, które dokonywały się pod koniec okresu trzeciorzędu i na początku czwartorzędu. Dzięki tym czynnikom, a także wywołanym przez nie migracjom roślin, drzewa te  występują dziś w stanie naturalnym na kontynencie amerykańskim i w Azji Wschodniej. W kanadyjskich lasach iglastych rośnie thuja occidentalis.

Odciski rośliny z gatunku thuja orientalis znaleziono też w Polsce, w Krościenku nad Dunajcem.  Flora okresu kredy była niegdyś bogata i obfitowała w drzewa  i krzewy, które dzisiaj spotyka się jedynie  w Ameryce i w Azji Wschodniej. Żywotniki wschodnie (thuja orientalis) to krzewy lub niewielkie drzewa iglaste, rosnące od piętnastu do osiemnastu metrów wysokości. Występują one w parkach i pochodzą z gór północnych Chin. Ich korona jest jajowata, a pędy gęste i płaskie, drobno rozgałęzione. Szyszkithuja orientalis składają się z sześciu grubych łusek z odgiętymi na zewnątrz wierzchołkami. Żywotniki wschodnie (thuja orientalis) rosną wolniej niż pozostałe gatunki. Lubią gleby wapienne, a ich uprawa wymaga słonecznych miejsc.

Sprowadzone z Ameryki gatunki thuja rozpowszechniły się szybko jako drzewa i krzewy ozdobne, i wydały wiele form ogrodowych, różniących się kształtem i odcieniem zieleni. W handlu pojawiły się też odmiany złotawe i żółtawe. Tuja, a w szczególności tuja szmaragdowa i tuja brabant to dziś jedne z najpopularniejszych drzew i krzewów iglastych także w polskich ogrodach. Znakomicie nadają się też na balkon i na taras. Cena tui szmaragd i tui brabant nie jest tak wygórowana, byśmy musieli zrezygnować z ich sadzenia w otoczeniu naszych domów.

Gatunek thuja to grupa zimozielonych roślin ozdobnych, które pojawiły się w naszym kraju kilka wieków temu. W ubiegłym wieku było już w Polsce wiele odmian z gatunku thuja, w tym forma karłowa - odmiana o wdzięcznej nazwie Hoseri, wyhodowana przez słynnego dendrologa, Piotra Hosera. Te kuliste krzewy ozdobne wyrastają do pięćdziesięciu centymetrów. W wieku XX wprowadzono też odmianę o nazwie tuja szmaragd.

Ze szmaragdem i Brabancją w nazwie, czyli thuja szmaragd, thuja brabant i inne odmiany

Klasyczne odmiany żywotników mają formę wąskiego, lekko zaostrzonego stożka. Należą do nich silnie rosnące tuje  szpalerowe malonyana, spiralis, fastigiata, columna, holmstrup, frieslandia oraz tuje brabant i inne, a także wolniej rosnąca tuja szmaragd. Odmiany te są wytrzymałe na mróz i stanowią prawdopodobnie jeden z tańszych materiałów na żywopłot, zwłaszcza te kupowane z odkrytym korzeniem. Cena tui szmaragd waha się zazwyczaj w granicach od pięciu do trzydziestu złotych. Do oryginalnych odmian żywotnika zalicza się whipcord o długich i zwisających pędach. Charakterystyczne są też kolumnowe formy silnie rosnącej aureospicata o złotożółtych końcach pędów oraz złotej aurescens, a także wolniej rosnących: sunkist, europe goldi, golden smaragd (tuja szmaragdowa) oraz  białopstrej stolwijk.

Do odmian o pokroju jajowatym zalicza się żółtolistną rheingold oraz pstrą Litomyśl. Ciekawą formą, dorastającą do dwóch metrów wysokości jest thuja occidentalis Hoveya, o jajowatym pokroju i żywozielonej barwie.  Do żywotników o pokroju szerokostożkowym należy silnie rosnąca odmiana wareana. Jej starsze okazy mają zaokrąglone wierzchołki. Od bardzo popularnej wąskostożkowatej odmiany tuja szmaragd wywodzą się nowe odmiany, tuja szmaragdlight, o łuskach żółto nakrapianych i tuja szmaragdwitbont, o jasnokremowych młodych przyrostach. Zanim zaplanujemy nasadzenia,  warto zapoznać się z ofertami cenowymi roślin. Cena tui szmaragd jest na ogół dość przystępna.

Z okrągłych odmian na uwagę zasługuje regularny pokrój kulistej tui, wyhodowanej przez Wiesława Wnuka. Ten żółtoseledynowy okaz nadaje się do większych ogrodów i parków, a także na żywopłot. Jedną z najbardziej znanych polskich odmian żywotnika zachodniego jest tuja szmaragdowa  janed gold, zwana inaczej golden smaragd. Jest to zwarty krzew o regularnym stożkowym pokroju. Charakteryzuje go złocista barwa gałązek. Roślina ta po dziesięciu latach osiąga wysokość trzech metrów.  Wyhodował ją w 1999 roku Edward Kubik. W 2008 roku tuja szmaragdowa janed gold została uhonorowana  brązowym medalem na wystawie „Zieleń to Życie”. Cena tui szmaragd odmiany janed gold wynosi od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych.

W naszych ogrodach specjalne miejsce znajdują też tuje karłowe, które można posadzić także na balkon i na taras. Odmiany te wydłużają swoje pędy maksymalnie o piętnaście centymetrów rocznie. Te największe to dorastające do dwóch metrów okrągłe: globosa, Wagneri i Hoseri oraz danica (rośnie tylko początkowo kuliście), compacta, little champion i little Dorit. Odmiany te nadają się na balkon oraz na taras, a także na żywopłot. Do miniaturek należą też żółtolistne Amber Glow, golden globe, Selena i Mirjam. Do bardziej oryginalnych miniaturek zalicza się tuje o cienkich, niteczkowatych pędach Mr Bowling Ball, przypominające nieco biały świerk conica, a także  odmianę Teddy albo płaskokulistą, żółtopomarańczową, przypominającą cyprysik groszkowy, golden tuffet. Wolno rośnie też odmiana karłowa Selena o jasnożółtych łuskach, a także golden globe i nowa polska odmiana kulista krasnal. Karłowe odmiany praktycznie przez wiele lat nie wymagają przycinania, dlatego ich pielęgnacja nie należy do trudnych zadań ogrodnika.

Żywotnik zachodni - tuja szmaragdowa, tuja brabant, inne znane i mniej znane

Najbardziej znanym w Polsce gatunkiem thuja są żywotniki zachodnie, czyli thuja occidentalis - zwłaszcza tuja brabant i tuja szmaragdowa. Cena tui szmaragd jest zazwyczaj na tyle przystępna, że pozwala na realizację wielu naszych pomysłów. Również tuja brabant należy do tańszych roślin. W naturze thuja occidentlis to iglaste drzewa ozdobne, dorastające nawet do dwudziestu metrów. Gdy jest młode, jego korona ma kształt wąskiej piramidy, natomiast u starszych okazów jest jajowata. Gałązki żywotnika zachodniego są spłaszczone, a igły łuskowato jajowate. Szyszki tui zachodniej są małe i owalne. Thuja occidentalis żyje do stu lat. Rośnie pospolicie w parkach i ogrodach wschodniej części Ameryki Północnej. Jej drewno jest lekkie, trwałe i miękkie i nie ulega gniciu, dlatego znalazło zastosowanie w stolarstwie.

Wszystkie tuje są zimozielone, a tuja szmaragd nie przebarwia się w ogóle. Szybko rosną w ogrodzie, mają niewygórowane wymagania (zwłaszcza tuje brabant) i większość z nich uprawiana jest na glebach przeciętnych, a ich pielęgnacja nie wymaga szczególnych umiejętności. Warto tylko dodać, że tuje brabant nie lubią gleb zasolonych, dlatego nie powinno się ich sadzić w pobliżu dróg. Uważny obserwator zauważy wśród żywotników także odmiany żółte, miedziane, zielone, seledynowe, pastelowe, białopstre, złociste. U niektórych odmian thuja occidentalis można zaobserwować okresową zmianę barwy z zielonej na rudawą. Z kolei inne wybarwiają się intensywnie dopiero zimą. Na przykład miedzianożółte, niemal pomarańczowe rheingold, golden tuffet i Amber Glow. Charakterystyczne jest też pozimowe brązowienie igieł u odmiany tuja brabant, które kojarzy się zazwyczaj z chorobami grzybowymi, choć w rzeczywistość jest to naturalna fizjologiczna właściwość tego krzewu.

Gdy zdecydujemy się sadzić tuje, na przykład tuje brabant, w formie monotematycznej rabaty, pamiętajmy, że w zielonych ogrodach iglastych najważniejszą rolę odgrywa pokrój rośliny, jej faktura oraz subtelny odcień. Tych cech nie można popularnym żywotnikom odmówić. Zielony ogród w jednym odcieniu wygląda dostojnie, ale sprawia wrażenie zbyt spokojnego, a nawet chłodnego. Architekci krajobrazu polecają rozświetlenie go roślinami o liściach lub igłach białopstrych albo żółtozielonych.

Gdy intryguje nas połączenie w ogrodzie zieleni z innymi barwami, powinniśmy wiedzieć, że dopełniającym kolorem dla zielonego jest czerwony. Kompozycja, na którą złoży się nieharmonijna w pokroju tuja brabant, a obok rozkrzewi się pnąca czerwona róża, potrafi oczarować nie tylko estetę. Ładnie komponuje się też delikatna zieleń kulistego thuja occidentalis z ostrym fioletem wysmukłych ostróżek.

Najłatwiejszą zasadą łączenia kolorów na rabacie jest zestawienie barw ciepłych z zimnymi. Ciepłe kolory to czerwony, pomarańczowy i żółty. Stwarzają one wrażenie głębi, dlatego sadzimy je w przedniej części ogrodu. Kolory zimne kojarzy się z kolei z wodą. Należą do nich odcienie zieleni, niebieskiego i fioletu. Barwy te związane są ze spokojem i harmonią. Kolory chłodne, a więc w zestawieniu ogrodowym na przykład tuje szmaragdowe, dają wrażenie oddalenia. Stanowią tym samym tło dla bardziej wyrafinowanych barw. Rośliny te sadzi się w dalszej części rabaty. Niewysoka cena tui szmaragd pozwala na taką aranżację. Ciepłe barwy żywotników, a więc żółte, rude i złocistorude, sprawiają wrażenie bliskości. Ich uprawa wymaga zatem sadzenia jak najbliżej w zasięgu wzroku.

Thuja occidentalis - uprawa i pielęgnacja

Uprawa i pielęgnacja tuj nie jest czasochłonna. Mało pracy wymaga choćby tuja brabant, nieco więcej natomiast tuja szmaragdowa. Ważne jest, by kupować silne i zdrowe rośliny, ponieważ słabe częściej chorują. Warto też wiedzieć, że cena tui szmaragd oraz innych gatunków zależy także od jakości rośliny. Podlewając, zraszajmy ziemię, a nie igły, gdyż zalewanie gałązek sprzyja rozwojowi szarej pleśni, która atakuje wszystkie drzewa i krzewy iglaste. Objawia się ona szarym, puszystym nalotem, który szybko przenosi się na inne rośliny. Z kolei ciepło i susza sprzyjają rozwojowi przędziorków. Thuja occidentalis to gatunek atakowany także przez niektóre inne szkodniki drzew iglastych, na przykład miseczniki. Zwalczamy je najczęściej w formie oprysków. Zdarza się, żeuprawa żywotników napotyka też inne trudności.

Ze względu na gęsty i płytki system korzeniowy, te z reguły odporne drzewa i krzewy, narażone są często na przesuszenie korzeni. Na długotrwały niedobór wody reagują wytwarzaniem szyszek w dużych ilościach (na  przykład tuje brabant), a także żółknięciem i brązowieniem igieł. Odpowiedniej pielęgnacji potrzebuje też tuja szmaragdowa, która jest bardziej wymagająca niż inne odmiany.  Żywotniki są też bardzo wrażliwe na mocz psów i kotów. Drzewa i krzewy wówczas brązowieją i zasychają.

Jak już powiedziano, pielęgnacja żywotników nie jest trudna. Również ich rozmnażanie nie powinno sprawić trudności w warunkach domowych. Gdy cena tui szmaragd albo innej odmiany nie pozwala na zaplanowane nasadzenia, warto rozmnożyć rośliny samodzielnie. Najłatwiejszy sposób rozmnażania polega na ukorzenieniu niezdrewniałych fragmentów pędu. Tuje rozmnażamy z sadzonek zielnych, a więc latem. Odrywamy po prostu zeszłoroczne fragmenty pędu (tzw. „z piętką”) w sierpniu, postępując dalej tak, jak w przypadku innych roślin. Metoda ta nazywana jest rozmnażaniem wegetatywnym i polega na odłączeniu od rośliny matecznej tych organów i części, które po posadzeniu zachowują zdolność do odtworzenia samodzielnego organizmu. Możemy w ten sposób uzyskać swoje ulubione tuje brabant i podzielić się odnóżkami ze znajomymi.

Tuja brabant i tuja szmaragd oraz inne - porządkowanie żywopłotu

Tuja, zwłaszcza żywotnik zachodni, dobrze znosi przycinanie, nadaje się więc na żywopłot. Żywopłoty to specyficzne elementy zieleni, których zadaniem jest ogrodzenie lub obramowanie terenu albo tylko wydzielonej jego części. Pełnią one role obronne, osłonowe i ozdobne. Żywopłoty mogą też pełnić funkcję wyłącznie dekoracyjną. Tuje znajdują zastosowanie głównie w formach osłonowych i ozdobnych żywopłotów. Mają więc za zadanie osłonięcie szpecących obiektów, bądź też wydzielenie terenu lub jego części. Znakomitą ochronę takich miejsc mogą stanowić łatwe w uprawie tuje brabant. Natomiast tuja szmaragdowa, z uwagi na swój wzniosy pokrój, dobrze sprawdzi się w roli żywopłotu ozdobnego. Cena tui szmaragd w sezonie jest nieco wyższa. Warto więc może wstrzymać się z zakupem roślin o kilka tygodni.

Osobną grupę stanowią niskie żywopłociki, stosowane w grodzie jako obwódki trawników i rabat, i pełniące głównie dekoracyjną rolę. Przystępna cena tui szmaragd i innych okazów nie powinna nas odwieść od realizacji marzeń o ładnym małym szpalerze. Formuje się go w dowolnych wysokościach i kształtach. Na żywopłot tego typu nadają się niskie formy żywotników. Krzewy te rosną wolno, w wyniku czego także w starszym wieku są małych rozmiarów. Należy unikać cięcia małych tuj, ponieważ można zdeformować charakterystyczny ich pokrój. Wśród form karłowych spotykamy żywotniki stożkowe i kuliste. Jedną z najniższych w tej grupie jestthuja occidentalis Hoseri. Nieco wyższa jest natomiast odmiana kulista thuja occidentalis globosa o szarozielonej barwie i luźniejszym pokroju.

Ponieważ tuje rosną intensywnie od połowy lata, przycina się je wiosną oraz w sierpniu. Główne cięcie wykonuje się gdy ruszy wegetacja, skracając zeszłoroczne przyrosty o połowę. Wiosenne cięcie sprzyja bowiem szybkiemu gojeniu się ran. Tniemy tylko jednoroczne i dwuletnie przyrosty. Cięcie letnie najlepiej jest przeprowadzić do połowy sierpnia. Nie należy opóźniać strzyżenia tuj, ponieważ  młode przyrosty muszą zdrewnieć jeszcze przed zimą. Najpierw przycina się wierzchołki, a dopiero potem płaszczyzny boczne. Pracę ułatwi nam wyznaczanie linii za pomocą długich listew lub sznurków.

Należy pamiętać, że tuja szmaragdowa oraz tuja brabant mają specyficzne wymagania co do cięcia. Z uwagi na silne przyrosty pędów tuje brabant powinny być przycinane dwa razy w roku, wiosną i latem. Cięcie latem to cięcie formujące, które należy wykonać na przełomie lipca i sierpnia, gdy tuja brabant zakończy wegetację. Słabiej rosnące tuja szmaragd oraz tuja holmstrup mogą pozostać w pierwszych latach wzrostu nieprzycinane albo przycinane delikatnie jedynie z boków.

W zależności od odmiany, należy sadzić tuje w rzędzie, w odległości od pięćdziesiąt do stu centymetrów. Na żywopłot i obwódki nadają się też kuliste odmiany żywotnika, na przykład thuja occidentalis danica, o trawiastozielonych łuskach.  Zestawienie roślin o kulistym kształcie w pojedynczym rzędzie ma zazwyczaj na celu zaakcentowanie ścieżki albo podkreślenie atrakcyjnych widoków. Kuliste formy sprawdzają się w klasycznych i nowoczesnych aranżacjach, a ich uprawa i pielęgnacja ogranicza się do nieskomplikowanych czynności.

A jak uprawiać tuje, by nie zdominowały kompozycji? Przede wszystkim należy ostrożnie dobierać ich wielkość do rozmiarów ogrodowej przestrzeni. W większych ogrodach możemy sobie pozwolić na silnie rosnące naturalne formy, na przykład tuje brabant. Mniejsze wymagają już zdecydowanie więcej dyscypliny. Dobrze zaprezentują się w nich odmiany wolniej rosnące, karłowe, o wyrazistych kształtach - na przykład kolumnowe (tuja szmaragd), ale także  rosnące szybko tuje brabant, w mniejszej ilości egzemplarzy. Regularne formy pasują do ogrodów formalnych, geometrycznych. Jeśli chcemy podkreślić strzelisty kształt tui kolumnowej, warto nadać nasadzeniu łagodny rytm w postaci szpaleru. Tuje ładnie prezentują się też jako solitery. Tuja brabant ma formę kolumny lub stożka o dość luźnym pokroju, z kolei tuja szmaragd wznosi dumnie swój równy pokrój, a obie znakomicie wyglądają pojedynczo, jako główny element rabaty.

, 12 października 2016
Zaloguj się aby dodać komentarz

Zaloguj


Jeżeli jeszcze nie masz konta, zarejestruj się bezpłatnie.
Ta strona korzysta z plików cookies.

Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.


Zamknij