"Trzy stuknięcia w ścianę oznaczają „ciszej”. Sąsiedzi odpowiadają jednym" Tak się żyje w wielkiej płycie
Każdy, kto choć raz mieszkał w bloku z czasów PRL, wie, że wielka płyta potrafi zaskoczyć na plus. Ma swoje atuty — ale ma też ciemniejszą stronę, o której mówi się szeptem… czasem dosłownie. Czy życie w takim mieszkaniu oznacza nieuniknione dźwięki zza ściany i ciągły „dyskomfort akustyczny”?
- Wielka płyta: jak budowano i dlaczego słychać wszystko
- Cienkie ściany w wielkiej płycie: co da się zrobić
- Hałas w blokach: stary i nowy problem
Wielka płyta: jak budowano i dlaczego słychać wszystko
Wielka płyta to nie tylko technologia, ale przede wszystkim sposób myślenia o budowaniu. W Polsce stawiano ją na ogromną skalę od lat 60. aż po lata 90. XX wieku – z prefabrykowanych, żelbetowych modułów wytwarzanych w fabrykach i montowanych na budowie jak elementy układanki. Liczyło się tempo, koszt i skala: szybko, tanio i dużo. Całe osiedle potrafiło stanąć w kilkanaście miesięcy. O detalach mówiło się niewiele – najważniejsze było domknięcie planu, a poślizgi miały pozostać „na papierze”. W praktyce bywało z tym różnie.
Pomijając kwestie organizacji, warto przyjrzeć się temu od strony technicznej. Poszczególne systemy potrafiły różnić się między sobą – i to mocno. W starszym OWT-67 stosowano stropy oraz międzymieszkaniowe ściany nośne o grubości 14 cm, co zwykle nie dawało satysfakcjonującej izolacji akustycznej. W późniejszym i bardzo rozpowszechnionym systemie W-70 wewnętrzne ściany nośne miały już 15 cm i wykonywano je z betonu zbrojonego.
Najsłabiej często wypadały jednak ściany działowe w samych mieszkaniach: w OWT spotykało się głównie bardzo cienkie przegrody, nierzadko o grubości tylko 6 cm, z lekkich prefabrykatów betonowych albo gipsowych. W W-70 ściany działowe bywały grubsze – zwykle 8–10 cm. Do tego dochodziły stropy, które łatwo przenosiły dźwięki uderzeniowe, rozprowadzając je po całej klatce schodowej.
Cienkie ściany w wielkiej płycie: co da się zrobić
„Alternatywy 4” Stanisława Barei na lata przykleiły do bloków z wielkiej płyty obraz cienkich ścian jako paliwa dla sąsiedzkich żartów. Problem w tym, że to, co w serialu bawi, w realnym PRL-owskim budownictwie potrafi skutecznie uprzykrzyć życie.
W polskim budownictwie mieszkaniowym obowiązują wymagania dotyczące izolacyjności akustycznej ścian na poziomie R'A1 ≥ 50 dB (mowa konkretnie o przegrodach między lokalami). W praktyce w wielu blokach z wielkiej płyty wynik bywa zauważalnie niższy. A kilka decybeli różnicy to nie sucha liczba w tabeli — to często granica między spokojnym snem a nocą, w której słyszysz każdy krok, rozmowę czy włączony telewizor za ścianą.
Da się z tym coś zrobić? Jednocześnie tak i nie. Pomagają m.in. dodatkowe zabudowy z płyt gipsowo-kartonowych z wełną mineralną, poprawa izolacji podłóg czy wymiana okien na lepiej tłumiące hałas. Tyle że koszt, liczony na jedno mieszkanie, zwykle zamyka się w przedziale od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych — i w większości przypadków to lokator musi wyłożyć te pieniądze, a nie spółdzielnia. Do tego dochodzi kolejny minus: ubytek metrażu, bo w bloku każdy dodatkowy centymetr kwadratowy ma realną wartość.
Hałas w blokach: stary i nowy problem
Zofia i Leszek od trzydziestu czterech lat mieszkają na czwartym piętrze wieżowca na jednym z warszawskich osiedli z lat 70. „Rozkład dnia sąsiadów znam lepiej niż własny” – mówi pan Leszek, i w jego głosie nie ma ani krzty rozbawienia. Oboje podkreślają, że w ich klatce wykształcił się wręcz osobny system porozumiewania się. Przykład? Trzy stuknięcia w ścianę to sygnał: prosimy o ciszę. Odpowiedź sąsiadów bywa krótka – jedno.
„To nie jest sprawa tego, czy beton jest gruby, tylko tego, gdzie kończy się nasze życie, a zaczyna cudze” – przyznaje pani Zofia. – „A tej granicy tutaj zwyczajnie nie ma”. Małżonkowie rozważali wyprowadzkę z Warszawy na obrzeża: może Józefów, może Piaseczno, a może jakieś nowe, spokojniejsze osiedle. Ich syn zamieszkał w bloku, który wciąż pachnie świeżością. „I wyszło na to, że nowe budownictwo nie jest automatycznym lekarstwem na hałas” – mówi pan Leszek.
Deweloperzy stawiają budynki szybko i możliwie najtaniej. Mimo że dzisiejsze normy są bardziej wymagające, z ich realnym egzekwowaniem bywa różnie. Lokatorzy i inwestorzy coraz częściej narzekają na akustykę w nowych blokach. Zmienił się skład betonu, zmieniła się technologia. Podejście pozostało to samo.