Pękające ściany były tylko objawem. Najgroźniejsze rzeczy działy się w fundamentach
Beton jest niezwykle wytrzymałym i trwałym, a jednocześnie wszechstronnym i łatwym w obróbce materiałem budowlanym. Beton jest jednak również podatny na uszkodzenia i degradację, które mogą wystąpić z biegiem czasu. Oprócz wadliwego wykonania i wynikających z tego wad konstrukcyjnych, na jego stan wpływają również czynniki zewnętrzne. Szczególną uwagę należy zwrócić na ochronę stalowego zbrojenia przed potencjalną korozją.
- Jak rozpoznać problem z fundamentami we własnym domu?
- Korozja betonu i zbrojenia w fundamentach
- Pęknięcia betonu fundamentów
- Uszkodzenia fundamentów jako skutek słabej jakości betonu i wykonania
Jak rozpoznać problem z fundamentami we własnym domu?
Uszkodzenia powstałe w fundamentach objawiają się przez różne sygnały ostrzegawcze, które stają się coraz bardziej widoczne. Pęknięcia na ścianach zewnętrznych i wewnętrznych, zacinające się drzwi i okna, jak również nierówne podłogi – to najczęstsze oznaki problemów z fundamentami, które wymagają natychmiastowej uwagi.
Pęknięcia na ścianach zaczynają się często od bardzo małych i powiększają się z biegiem czasu. Zwróćcie szczególną uwagę na ukośne pęknięcia wokół ram okiennych i drzwiowych, pionowe pęknięcia w narożnikach pomieszczeń oraz poziome pęknięcia wzdłuż dolnej części ścian. Te wzory wskazują na różne rodzaje przemieszczeń fundamentów.
Drzwi i okna, które nagle się zacinają albo nie dają się dobrze zamknąć, sygnalizują obsunięcia albo przesunięcia konstrukcji. Również nierówne podłogi, których określone fragmenty leżą niżej lub wyżej niż ustalony poziom, są wyraźnymi ostrzeżeniami przed problemami powstającymi w fundamentach. Kolejne możliwe sygnały to odstające płytki albo luźna tapeta, widoczne różnice wysokości na zewnętrznej stronie Waszego domu i rysy między różnymi materiałami budowlanymi.
Sprawdzajcie regularnie piwnicę albo przestrzeń pod podłogą pod kątem wilgoci, pleśni lub widocznych przemieszczeń ścian fundamentów. Te miejsca często dają pierwsze oznaki uszkodzenia fundamentów.
Korozja betonu i zbrojenia w fundamentach
- Korozja czy rdza?
Kiedy pada słowo „korozja”, wiele osób myśli od razu o mało estetycznych brązowych plamach na nadwoziu starszego samochodu. Ogólnie pod pojęciem korozji rozumie się zmiany albo zniszczenie materiału przez wpływy otoczenia.
Korozję stali względnie żelaza na skutek działania tlenu z powietrza i wody nazywa się zwykle rdzą. Fachowe określenie tego zjawiska to utlenianie albo korozja tlenowa. Istnieją też inne formy korozji, które również uszkadzają stal – duże znaczenie w budownictwie ma na przykład niszczące działanie chlorków. Chlorki, które trafiają do budynków najczęściej w postaci soli do posypywania zimą dróg, wywołują proces elektrochemiczny z wodą, powodując wżery stali.
Istnieje też pojęcie „korozja betonu”. Termin ten jest używany w odniesieniu do niszczącego działania kwasów i zasad (stosowanych przykładowo w technice wodno-ściekowej, mrozu albo też na skutek zużycia materiału.
- Jaka korozja jest niebezpieczna?
Zasadniczo za niebezpieczną można uznać każdą formę korozji elementów nośnych budynku. Pręty albo siatka zbrojeniowa zatopiona w żelbecie, przy prawidłowym wykonaniu są dobrze chronione przez otaczający beton. Na skutek starzenia, pęknięć i innych zmian może jednak dojść do sytuacji, kiedy woda i tlen przedostają się leżącego wewnątrz betonu zbrojenia i zaczynają jego rdzewienie. Na skutek przemian chemicznych powstaje tlenek żelaza o stosunkowo dużej objętości. Jakkolwiek już sam przebieg korozji jest groźny dla elementu budowlanego, to właśnie ten wzrost objętości powoduje zazwyczaj odpryski betonu, ujawniając uszkodzenia.
Znacznie poważniejsze jest uszkodzenie stali zbrojeniowej przez chlorki. Jeśli woda zawierająca chlorki trafi do prętów zbrojeniowych na przykład poprzez pęknięcia, rozpoczyna się korozja. Inaczej jednak niż przy „normalnej” rdzy, żelazo rozpuszcza się tutaj bez zmiany objętości, co może prowadzić do poważnych ubytków, bez widocznych objawów na zewnątrz. Na skutek zniszczenia zbrojenia element budynku traci swoją nośność, nie sygnalizując wcześniej zagrożenia.
Pęknięcia betonu fundamentów
Widoczne rysy, szczeliny i inne uszkodzenia są najczęstszym problemem struktur betonowych, wywołanym przez różne czynniki jak starzenie i zmęczenie materiału, wpływ warunków atmosferycznych, przeciążenia albo błędy konstrukcyjne. Pęknięcia mogą wpływać na nośność i stabilność elementów betonowych. Umożliwiają również wnikanie w głąb betonu wody albo chemicznych substancji agresywnych, co prowadzi nieuchronnie do dalszych uszkodzeń.
Rysy w betonie są w wielu wypadkach spowodowane napięciami powstającymi w budynku. W najlepszym wypadku siły działające na element budowlany zostają przejęte przez stalowe zbrojenie, niemniej jednak pęknięcia betonu mogą się mimo to pojawić. Rysy o szerokości do 0,2 mm nie przedstawiają żadnego zagrożenia ani dla budynku, ani dla nośności elementów betonowych. Dopiero powyżej tej szerokości pęknięcia mogą przewodzić wodę i umożliwić dostęp wilgoci do żelazobetonu.
Powstawanie pęknięć wiąże się też często z dużymi różnicami temperatur, które działają na żelazobeton. Ustawiczne wahania między niskimi i wysokimi temperaturami otoczenia powoduje dodatkowe naprężenia w betonie, a kiedy przekroczony zostanie dopuszczalny stopień odkształcenia materiału, powstaje rysa. Powstawania tego rodzaju pęknięć można uniknąć, stosując szczeliny dylatacyjne między poszczególnymi elementami budowlanymi.
Uszkodzenia fundamentów jako skutek słabej jakości betonu i wykonania
Niezadowalająca jakość betonu może wystąpić na skutek rożnych czynników, jak niewystarczająco dokładne mieszanie, niewłaściwa obróbka albo zastosowanie miernej jakości materiałów. Użycie betonu słabej jakości może prowadzić do problemów strukturalnych. Może też być przyczyną niewystarczającego mocowania zbrojenia, a to wpływa na nośność i wytrzymałość elementów budowlanych. Taki beton jest mniej odporny na wpływy atmosferyczne, ścieranie i inne obciążenia.
Niewłaściwe wykonanie elementów żelbetowych może wiązać się z naruszeniem odpowiedniej struktury betonu. Przykładowo wchodzi tu w grę między innymi:
- Niedostateczne zagęszczenie – w takim wypadku beton może zawierać puste przestrzenie i pęcherzyki powietrza, które osłabiają nośność i trwałość betonu.
- Nieprawidłowe rozmieszczenie zbrojenia – może osłabić nośność betonu i prowadzić do pęknięć i innych problemów konstrukcyjnych.
- Niewystarczająca otulina zbrojenia – może prowadzić do przyspieszonej korozji zbrojenia oraz osłabiać nośność betonu.
- Zastosowanie materiałów niskiej jakości – półśrodkami można osiągnąć co najwyżej połowiczne cele, również jeśli chodzi o wytrzymałość i trwałość betonowych elementów budowlanych.
