Polska bez gotówki? Nowe limity UE i reakcje społeczeństwa!
W ostatnich latach w Polsce i w całej Unii Europejskiej coraz częściej dyskutuje się o redukcji płatności gotówkowych na rzecz transakcji bezgotówkowych. Parlament Europejski przyjął przepisy wprowadzające jednolity limit na płatności gotówkowe w całej Unii. To budzi zarówno zainteresowanie, jak i kontrowersje oraz obawy w społeczeństwie.
- Wzrost transakcji bezgotówkowych w Polsce
- Limit płatności gotówkowych w UE od 2027 roku
- Opór Polaków wobec wycofania gotówki
- Przyszłość płatności: cyfryzacja vs gotówka
Wzrost transakcji bezgotówkowych w Polsce
Tempo wzrostu liczby transakcji bezgotówkowych w Polsce przekracza średnią dynamikę wzrostu dla krajów strefy euro oraz całej Unii Europejskiej. Wśród bezgotówkowych transakcji w Polsce od 2015 roku dominują płatności kartami płatniczymi.
Pod koniec grudnia 2024 roku na polskim rynku znajdowało się 46,3 mln kart — o 329 tysięcy kart więcej niż we wrześniu tego samego roku. Największy udział miały karty debetowe — aż 85,2%. W ostatnim kwartale 2024 roku dokonano 2,7 mld transakcji kartami płatniczymi. Na jedną kartę przypadało 67,6 transakcji.
Warto jednocześnie zauważyć, że gotówka wciąż jest istotnym środkiem płatniczym — szczególnie w mniejszych miejscowościach, przy drobnych zakupach poniżej 20 zł oraz wśród starszych grup wiekowych. Pod koniec 2024 roku w Polsce działało 20 741 bankomatów — co nadal jest znaczną liczbą, ale oznacza spadek o 1300 urządzeń w porównaniu z poprzednim rokiem. W czwartym kwartale 2024 Polacy dokonali 113,4 miliona wypłat z bankomatów, czyli około 5% mniej niż rok wcześniej i kwartał wcześniej.
Limit płatności gotówkowych w UE od 2027 roku
24 kwietnia 2024 roku Parlament Europejski przyjął regulacje wprowadzające wspólny limit na transakcje gotówkowe. Nowe przepisy mają wejść w życie w 2027 roku i według nich nie będzie wolno realizować płatności gotówką przekraczających 10 tysięcy euro.
Regulacje te określają również, że sprzedawcy będą mieli obowiązek weryfikacji tożsamości klienta przy transakcjach gotówkowych powyżej 3 tysięcy euro. Przekroczenie tej sumy będzie wymagało od sprzedawcy zgłoszenia tego faktu do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Warto zaznaczyć, że te restrykcje będą dotyczyć nie tylko firm, ale również osób fizycznych.
Główne cele nowych regulacji to:
- zapobieganie praniu pieniędzy;
- zwalczanie finansowania terroryzmu;
- poprawa przejrzystości finansowej w Unii Europejskiej;
- obserwacja przepływu gotówki;
- ograniczenie anonimowości transakcji;
- podniesienie bezpieczeństwa finansowego.
Opór Polaków wobec wycofania gotówki
Od wielu lat plany ograniczenia ilości gotówki w obiegu budzą kontrowersje oraz obawy. Z badania zrealizowanego przez IBRiS na zlecenie Radia Zet w 2023 roku wynika, że ponad 80% Polaków jest przeciwko wycofaniu gotówki z obiegu. 66,5% uczestników „zdecydowanie nie zgadzało się”, a 14,6% „raczej nie zgadzało się”. Jedynie nieco ponad 3% ankietowanych nie miało w tej sprawie zdania.
Zaskakujące mogą być wyniki dotyczące różnych grup wiekowych. Zarówno osoby starsze, jak i młodsze, nie popierają całkowitego zastąpienia gotówki płatnościami elektronicznymi. W grupie wiekowej 18-29 lat, 90% respondentów było przeciw, a 22% było za całkowitym zastąpieniem gotówki. Wśród osób mających powyżej 60 lat, 83% odpowiedziało negatywnie.
Rok później, w kwietniu 2024 roku, badanie w tym temacie przeprowadził Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna na zlecenie Wirtualnej Polski. Wyniki były niemal identyczne. 80% respondentów było przeciwko pełnemu wycofaniu gotówki z obiegu. Wśród nich aż 59% odpowiedziało „zdecydowanie nie”, a 21% „raczej nie”. Natomiast 3% badanych zdecydowanie poparło tę koncepcję.
Te badania wskazują, że opinia Polaków w kwestii Polski bez gotówki jest niemal jednolita i w dużej mierze niezmienna.
Przyszłość płatności: cyfryzacja vs gotówka
Chociaż całkowite wyeliminowanie gotówki w Polsce wydaje się obecnie odległe i nieosiągalne, warto zauważyć, że kierunek w stronę cyfryzacji jest zauważalny i trwały.
Program Polska Bezgotówkowa działa w Polsce od 7 lat i od początku tej inicjatywy procent transakcji bezgotówkowych w Polsce wzrósł z 32% do ponad 65%. Od początku 2018 roku Polska Bezgotówkowa wsparła finansowo ponad 660 tysięcy terminali. Organizacja zaznacza jednak, że gotówka nadal pełni istotną rolę w społeczeństwie i gospodarce. Kluczowym elementem teraz i w przyszłości będzie znalezienie równowagi pomiędzy promowaniem nowoczesnych metod płatności a zapewnieniem dostępu do gotówki dla tych, którzy jej potrzebują. W nadchodzących latach dyskusja na temat przyszłości płatności z pewnością będzie się rozwijać.
Źródła:
- https://nbp.pl/
- https://polskabezgotowkowa.pl/
- https://www.wp.pl/
- https://ibris.pl/