To będzie najnowocześniejszy budynek w Polsce. Rzeszów pokazał projekt, który kosztuje 450 mln zł
Rzeszów od lat buduje wizerunek dynamicznie rozwijającej się metropolii wschodniej Polski. Inwestycja, którą miasto właśnie ogłosiło jako priorytetową na najbliższą dekadę, może okazać się najważniejszym projektem kulturalnym w historii Podkarpacia. Biblioteka Nowa – bo o niej mowa – ma być czymś więcej niż wypożyczalnią książek. I już na etapie konkursu architektonicznego było jasne, że autorzy projektu myślą o niej zupełnie inaczej niż o typowej instytucji publicznej.
Kengo Kuma w centrum Rzeszowa
Międzynarodowy konkurs przyciągnął 27 pracowni z różnych krajów. Jury – złożone z architektów reprezentujących kilka oddziałów SARP, przedstawicieli władz miasta i województwa oraz dyrekcji Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej – zakwalifikowało do finału sześć projektów. Zwyciężył zespół łączący polskie i japońskie doświadczenia.
Kengo Kuma & Associates z Tokio to jedno z najbardziej rozpoznawalnych biur projektowych na świecie. Architekt znany jest z podejścia łączącego japońską wrażliwość na materiał i przestrzeń z wymaganiami współczesnego programu użytkowego. W Rzeszowie współpracował z biurem Schick Architekci z Rudy Śląskiej – i razem zwyciężyli, oferując projekt nazwany przez autorów „Wirem Słowa”. Jak podaje Rzeszowski Portal Informacyjny, nad koncepcją przez kilka miesięcy pracowało blisko sto osób, w tym specjaliści z Holandii.
Sekret tkwi w spirali
W uzasadnieniu czytamy: „Praca została oceniona jako atrakcyjna, najbardziej oryginalna, formalnie innowacyjna i miastotwórcza. Jej sercem jest przestrzeń biblioteki, spiralnie skręcana wokół doświetlonego od góry i przebiegającego przez wszystkie kondygnacje holu. Dzięki zachowaniu ciągłości spiralnie kształtowanych posadzek widzowie przebywają wspólnie w dynamicznie rozwijającej się przestrzeni. Na szczególne podkreślenie zasługuje jakość wnętrz, zarówno biblioteki jak i części eventowej”.
Spiralny układ ma zapewnić nieprzerwany przepływ przestrzenny, dzięki któremu odwiedzający przemieszczają się przez kolejne strefy bez wyraźnych barier i podziałów. Jury podkreśliło, że właśnie ta ciągłość i wspólna przestrzeń wszystkich kondygnacji tworzą wyjątkowy charakter wnętrza, odróżniający projekt od pozostałych finałowych koncepcji.
Budynek stanie pomiędzy siedzibą Urzędu Marszałkowskiego a gmachem Zespołu Szkół nr 1, w ścisłym centrum miasta, na hektarowej działce. Lokalizacja była jednym z kluczowych postulatów dyrekcji biblioteki od samego początku procesu planowania. Architekci przewidzieli też woonerf i liniowy park między budynkiem a gmachem marszałkowskim – zieleń jako element porządkujący przestrzeń miejską, nie tylko dekoracja. Projekt uwzględnia rozbudowaną zieleń na kilku poziomach oraz kompleksowe rozwiązania proekologiczne.
Program funkcjonalny wykracza daleko poza tradycyjną rolę biblioteki. Oprócz stref czytelniczych dedykowanych dorosłym, młodzieży i dzieciom, projekt obejmuje salę muzyczną, salę koncertową, przestrzeń kongresową i obszary wystawiennicze. Całość ma działać siedem dni w tygodniu, niezależnie od harmonogramu wypożyczeń. W zamyśle twórców biblioteka staje się miejscem, do którego mieszkańcy przychodzą nie tylko po książkę, ale na wydarzenie, spotkanie lub po prostu – żeby spędzić czas w atrakcyjnej przestrzeni publicznej.
Koszty, harmonogram i wielkie nadzieje
Szacunkowy koszt budowy obu obiektów wchodzących w skład kompleksu wynosi około 450 milionów złotych. Inwestycja ma być finansowana wspólnie przez miasto i województwo, przy założeniu pozyskania znaczącej części środków z zewnętrznych programów dofinansowania. Władze samorządowe zapowiedziały starania o fundusze europejskie.
Dyrektor biblioteki Bożena Janda przypomniała, że przygotowania do projektu trwały już blisko trzy lata – od opracowania szczegółowego programu funkcjonalno-użytkowego, przez rozmowy z architektami, aż do ogłoszenia i rozstrzygnięcia konkursu. Biblioteka obchodzi w tym roku 80-lecie istnienia. Nowy gmach ma być nie tyle prezentem rocznicowym, ile wyraźną deklaracją ambicji – zarówno instytucji, jak i całego regionu.