Wielki remont w Krakowie. Ikona kultury zmieni się nie do poznania
Teatr Bagatela to jeden z najważniejszych punktów na kulturalnej mapie Krakowa, od ponad stu lat przyciągający mieszkańców miasta i nie tylko. Akurat na 110 rocznicę otwarcia Bagateli przewidziano oddanie budynku w nowej odsłonie. Zapowiada się naprawdę interesująco.
- Ukłon nowoczesności w stronę historii
- Mozaika Skulicza i witraż jako dialog przez dekady
- Harmonogram, koszty i ambitne założenia
Ukłon nowoczesności w stronę historii
Gdy w październiku 1919 roku przy rogu ulic Karmelickiej i Krupniczej otwierano nowy teatr, Kraków odradzał się po latach zaborów. Marian Dąbrowski, wydawca i dziennikarz z ambicjami, przekonał właścicieli narożnej restauracji do zainwestowania w scenę lżejszą od repertuaru Teatru Miejskiego – rozrywkową, dostępną, bliżej życia codziennego niż klasyki. Tak narodziła się Bagatela. Przez ponad sto lat przeżyła pożary, remonty, chwilową zmianę nazwy na Scalę i kolejne metamorfozy architektoniczne. Na jej deskach stawiali pierwsze kroki Tadeusz Łomnicki, Jerzy Stuhr, Anna Dymna i Krzysztof Globisz. Dziś stoi przed największą przebudową od ponad półwiecza.
Do architektonicznego konkursu na modernizację gmachu przystąpiło pięć pracowni. Jury, w skład którego weszli m.in. Główny Architekt Miasta Janusz Sepioł oraz specjaliści od akustyki teatralnej i technologii sceny, oceniało projekty pod kątem kilku równoważnych kryteriów: poszanowania zabytkowej substancji budynku, nowej funkcjonalności, dostępności oraz – co szczególnie podkreślono w regulaminie – otwarcia teatru na miasto. Pierwszą nagrodę jury przyznało jednogłośnie krakowskiej pracowni SAO Architecture. Drugie miejsce przypadło warszawskiemu biuru WXCA, które doceniono za staranne opracowanie akustyczne i rozwiązanie centralnego dziedzińca.
Projekt SAO, zatytułowany roboczo „Spotkajmy się w Bagateli”, wyróżnił się przede wszystkim oszczędnością ingerencji w historyczną strukturę obiektu. Architekci zaproponowali ograniczony zakres wyburzeń, co jest nie bez znaczenia w świetle niedawno przeprowadzonego remontu podziemi i korzystnie wpływa na kosztorys całej inwestycji. Jednocześnie koncepcja nie ucieka od współczesnego języka, ale używa go z wyczuciem kontekstu.
Mozaika Skulicza i witraż jako dialog przez dekady
Najbardziej charakterystycznym elementem obecnej elewacji Bagateli są ceramiczne kompozycje (piropiktury), które Witold Skulicz zaprojektował w drugiej połowie lat 60. Wykonała je Spółdzielnia „Kamionka” w Łysej Górze. Skulicz stworzył abstrakcyjne kompozycje barwne pokrywające elewacje od strony obu ulic. Przez kilkadziesiąt lat zachodziły szarością krakowskiego smogu, dziś oczyszczone stanowią jeden z najcenniejszych przykładów modernistycznej sztuki użytkowej w przestrzeni miasta.
Projekt SAO traktuje te kompozycje jako punkt wyjścia dla całego nowego wizerunku budynku. W narożniku ulic, gdzie dziś tkwi niepozorny fragment elewacji, ma pojawić się nowy witraż doświetlający foyer, symbolizujący charakterystyczne dla tego projektu połączenie historii i nowoczesności. To rozwiązanie jury uznało za jeden z najmocniejszych elementów projektu.
Przebudowa ma charakter kompleksowy. Widownia główna zostanie powiększona z 338 do 450 miejsc, co jest jedną z największych zmian funkcjonalnych. Równocześnie projekt przewiduje poprawę akustyki i widoczności ze wszystkich miejsc, modernizację całej infrastruktury technicznej sceny oraz dostosowanie budynku do standardów dostępności dla osób z ograniczoną mobilnością.
Nowością jest koncepcja dolnego foyer jako przestrzeni otwartej na miasto. W założeniu twórców ma ono działać niezależnie od godzin spektakli – jako miejsce ekspozycji, spotkań branżowych i wydarzeń artystycznych o mniejszej skali. W wewnętrznym dziedzińcu zaplanowano Ogród Artystów – kameralną przestrzeń wypoczynku i pracy twórczej dla zespołu. Na dachu powstanie kawiarnia z widokiem na Stare Miasto i Planty. To próba redefinicji roli teatru w tkance miejskiej.
Harmonogram, koszty i ambitne założenia
Szacunkowy koszt całej inwestycji to około 50 milionów złotych. Miasto Kraków zabezpieczyło środki w wieloletniej prognozie finansowej, a teatr planuje równolegle ubiegać się o dofinansowanie z funduszy europejskich. Do połowy 2026 roku trwają szczegółowe uzgodnienia projektowe, po których nastąpi procedura konserwatorska i uzyskanie pozwolenia na budowę – etap przewidziany na około półtora roku. Jeśli harmonogram zostanie utrzymany, nowa Bagatela przyjmie pierwszą publiczność w 2029 roku, dokładnie w 110 rocznicę swojego istnienia. Dyrektor Andrzej Wyrobiec określa ten termin jako ambitny, ale osiągalny.
W czasie remontu teatr przeniesie działalność do tymczasowej lokalizacji. Dyrekcja zapewnia, że wszystkie 29 tytułów z obecnego repertuaru pozostanie na afiszu bez przerwy.