Czy panele fotowoltaiczne to tykająca bomba? Sprawdź, jak uniknąć ryzyka!
Coraz liczniejsza grupa ludzi wybiera montaż paneli fotowoltaicznych, korzystając z niższych kosztów energii elektrycznej oraz proekologicznego podejścia do źródeł energii. Pojawiają się jednak wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa tego rozwiązania. Czy istnieje ryzyko, że panele staną się przyczyną pożaru? W artykule przeanalizujemy wiarygodne dane oraz opinie specjalistów, by rozwiać wszelkie obawy i pokazać, jak zminimalizować ryzyko związane z instalacją PV.
- Czy fotowoltaika zwiększa ryzyko pożaru?
- Incydenty pożarowe związane z fotowoltaiką w Polsce
- Normy bezpieczeństwa w fotowoltaice w Europie
- Bezpieczeństwo mikroinstalacji: standardy i rozwiązania
Czy fotowoltaika zwiększa ryzyko pożaru?
Zanim przystąpimy do odpowiedzi na pytanie, czy panele słoneczne często są przyczyną pożarów w domach, warto zapoznać się z oficjalnymi danymi. Informacje na ten temat dostarcza między innymi Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej.
Z raportu z 2019 roku wynika, że na terenie całej Polski zarejestrowano łącznie 153 520 pożarów. Z tej liczby aż 31 994 dotyczyło obiektów mieszkalnych, co oznacza, że co piąty pożar miał miejsce w domu lub mieszkaniu. W tej kategorii 16 086 pożarów miało miejsce w domach jednorodzinnych.
Co istotne, za przyczynę 5 773 z tych pożarów uznano różne problemy związane z instalacjami elektrycznymi. Najczęściej były to przestarzałe, zużyte lub nieprawidłowo wykonane instalacje. Jednak oficjalne dane nie zawierają szczegółowych informacji dotyczących pożarów wywołanych konkretnie przez instalacje fotowoltaiczne. Takie przypadki zdarzają się niezwykle rzadko i nie są oddzielnie rejestrowane.
Oznacza to, że chociaż w wyjątkowych sytuacjach fotowoltaika może przyczynić się do pożaru, nie jest ona postrzegana jako główne źródło zagrożenia.
Incydenty pożarowe związane z fotowoltaiką w Polsce
Chociaż nie ma szczegółowych badań dokładnie określających, ile pożarów zostało spowodowanych przez wadliwe systemy fotowoltaiczne, dostępne są informacje dotyczące pożarów budynków z panelami PV. Takie dane zaprezentował mł. kpt. Łukasz Bednarczyk w czasopiśmie „Przegląd Pożarniczy”.
Dane obejmują okres od 2018 do 2021 roku i dotyczą łącznie 411 zdarzeń, w których fotowoltaika była uwzględniana w kontekście działań straży pożarnej. Spośród nich 308 dotyczyło pożarów. Warto jednak zaznaczyć, że nie każdy z tych pożarów był bezpośrednio spowodowany przez instalację PV – chodziło jedynie o obecność paneli na budynku, który uległ pożarowi.
Z całkowitej liczby zarejestrowanych przypadków, około 145 pożarów rzeczywiście miało związek z problemami technicznymi systemu fotowoltaicznego, takimi jak awarie techniczne, błędy montażowe czy uszkodzenia mechaniczne.
Strażacy biorący udział w akcjach ratunkowych wypełniali również ankiety dotyczące roli fotowoltaiki w pożarach. Z ich relacji wynika, że w 128 przypadkach panele PV miały wpływ na przebieg zdarzenia. W 76 z nich bezpośrednią przyczyną był zapłon instalacji lub przegrzanie paneli. Występowały również inne przyczyny, takie jak uszkodzenia spowodowane burzami (wyładowaniami atmosferycznymi), przegryzienie kabli przez zwierzęta, błędy montażowe lub nieostrożne prace remontowe.
Warto zaznaczyć, że obecnie fotowoltaika jest zamontowana na około 14% domów jednorodzinnych w Polsce, a pożary bezpośrednio spowodowane przez panele stanowią zaledwie promil wszystkich pożarów. Oznacza to, że ryzyko jest bardzo niskie, o ile instalacja jest prawidłowo wykonana.
Normy bezpieczeństwa w fotowoltaice w Europie
Fotowoltaika funkcjonuje pod wysokim napięciem prądu stałego (DC), zwłaszcza podczas intensywnego nasłonecznienia i wysokich temperatur. Dlatego niektóre państwa wprowadziły specjalne przepisy, aby podnieść poziom bezpieczeństwa zarówno użytkowników, jak i strażaków w przypadku pożarów.
W Niemczech obowiązuje norma VDE 2100-712, która określa zasady dotyczące gaszenia pożarów, konserwacji i ochrony przed porażeniem prądem w instalacjach fotowoltaicznych. Austria poszła o krok dalej, wprowadzając bardziej surowe przepisy – norma OVE R11-1:2013 umożliwia szybkie odłączenie prądu w pobliżu modułu PV, co znacząco redukuje ryzyko zapłonu.
Bezpieczeństwo mikroinstalacji: standardy i rozwiązania
W USA obowiązuje norma UL1699B, która identyfikuje tzw. łuki elektryczne, czyli zwarcia mogące spowodować pożar. System ten jest w stanie rozpoznać niebezpieczeństwo i automatycznie odłączyć całą mikroinstalację, zanim dojdzie do zapłonu.
W Unii Europejskiej nie ma jeszcze jednolitych regulacji na tak zaawansowanym poziomie jak w USA, ale dostępne są dodatkowe zabezpieczenia, które można zastosować. Jednym z nich jest optymalizator mocy – urządzenie instalowane przy panelach, które nie tylko zwiększa skuteczność instalacji, ale także podnosi bezpieczeństwo, pozwalając na szybkie odłączenie napięcia w sytuacji awaryjnej.