Te elementy w instalacjach fotowoltaicznych psują się najczęściej. Niektóre awarie długo nie dają objawów
Instalacje fotowoltaiczne zyskują na popularności jako źródło ekologicznej energii. Choć nowoczesne panele cechuje wysoka trwałość, nie są całkowicie odporne na awarie i uszkodzenia. Znajomość typowych problemów i umiejętność ich rozpoznania pozwala dłużej cieszyć się efektywną i bezpieczną pracą instalacji.
- Najczęstsze przyczyny awarii
- Przegrzewanie się wtyczek i mikropęknięcia ogniw
- Uszkodzenia kabli i inwerterów, brak zabezpieczeń i konsekwencje dla paneli
- Typowe uszkodzenia paneli
- Jak rozpoznać uszkodzony panel i jak zapobiegać awariom?
- Co zrobić z uszkodzonym panelem?
Najczęstsze przyczyny awarii
Awarie paneli fotowoltaicznych wynikają zarówno z czynników ludzkich, jak i naturalnych. Błędy projektowe, niewłaściwy dobór komponentów, nieprawidłowy montaż czy brak odpowiednich zabezpieczeń to typowe problemy pojawiające się na etapie realizacji instalacji. Równie istotne są czynniki zewnętrzne, takie jak grad, silny wiatr czy intensywne opady, które mogą uszkodzić panele. Warto pamiętać, że jakość użytych materiałów oraz doświadczenie ekipy montażowej mają największy wpływ na bezawaryjną pracę instalacji.
Przegrzewanie się wtyczek i mikropęknięcia ogniw
Wysokie napięcia w instalacjach PV sprawiają, że wtyczki i złącza są szczególnie narażone na przegrzewanie. Problem pojawia się zwykle w przypadku tanich komponentów lub nieprawidłowego montażu i może prowadzić do spadku wydajności, a nawet pożaru. Mikropęknięcia ogniw to kolejny częsty problem – powstają podczas produkcji, transportu lub wskutek ekstremalnych warunków pogodowych. Choć same w sobie nie zawsze są groźne, z czasem mogą powodować hot-spoty, które znacząco obniżają wydajność paneli i w skrajnych przypadkach doprowadzają do ich trwałego uszkodzenia.
Uszkodzenia kabli i inwerterów, brak zabezpieczeń i konsekwencje dla paneli
Nieodpowiednie kable, o zbyt małym przekroju lub niskiej jakości, mogą ulec przegrzewaniu, przetarciom i awariom, a w skrajnych sytuacjach stanowią zagrożenie pożarowe. Podobnie inwertery niskiej jakości zmniejszają efektywność instalacji, a czasem mogą ją uszkodzić. Dlatego tak ważne jest stosowanie kabli odpornych na promieniowanie UV i warunki atmosferyczne oraz wybór sprawdzonych falowników od renomowanych producentów.
Każda instalacja fotowoltaiczna powinna być wyposażona w zabezpieczenia przeciwprzepięciowe i przeciwpożarowe. Ich brak zwiększa ryzyko awarii, przepięć czy zwarć. Podstawowe zabezpieczenia, takie jak rozłączniki izolacyjne, bezpieczniki czy ograniczniki przepięć, chronią instalację przed poważnymi konsekwencjami i warto regularnie kontrolować ich stan.
Typowe uszkodzenia paneli
Panele fotowoltaiczne mogą ulegać różnym uszkodzeniom, zarówno widocznym, jak i niewidocznym gołym okiem. Hot-spoty, powstające wskutek mikropęknięć lub zacienienia, prowadzą do przegrzewania się modułu. Delaminacja, czyli odklejanie się folii EVA, zmniejsza przezroczystość panelu i naraża ogniwa na wilgoć. Przebarwienia powstałe w wyniku starzenia się folii EVA ograniczają ilość światła docierającego do ogniwa.
Porysowane lub zbite panele, choć często wydają się niegroźne, mogą powodować zacienienie ogniw i dalsze uszkodzenia. W niektórych panelach można wymienić uszkodzone diody bypass lub puszki przyłączeniowe, co pozwala przywrócić część funkcjonalności. Bardziej złożone problemy, takie jak efekt PID czy efekt LID, powodują stopniowy spadek mocy paneli, choć nowoczesne moduły coraz lepiej radzą sobie z tymi zjawiskami.
Jak rozpoznać uszkodzony panel i jak zapobiegać awariom?
Uszkodzony panel można zidentyfikować poprzez widoczne objawy – pęknięcia, przebarwienia, ślimacze ścieżki czy delaminację. Niewidoczne defekty, takie jak hot-spoty czy mikropęknięcia, wykrywa się przy pomocy kamer termowizyjnych. Regularny monitoring instalacji pozwala na wczesne wykrycie problemów i minimalizuje ryzyko poważnych awarii.
Najskuteczniejszym sposobem uniknięcia awarii jest wybór sprawdzonego sprzętu od renomowanych producentów, powierzenie montażu doświadczonym instalatorom oraz regularna kontrola stanu paneli i pracy całej instalacji. Warto także pamiętać o ochronie instalacji przed zacienieniem przez roślinność i zabezpieczeniu paneli przed uszkodzeniami mechanicznymi, np. wskutek gradu.
Co zrobić z uszkodzonym panelem?
Uszkodzony panel należy odłączyć i zdemontować. W przypadku możliwej naprawy, np. wymiany diod bypass, można go naprawić, w przeciwnym wypadku należy go zutylizować w specjalistycznych punktach. Panel nie nadaje się do wyrzucenia do odpadów komunalnych, ponieważ zawiera substancje szkodliwe dla środowiska. Koszt utylizacji jednego panelu wynosi zazwyczaj od kilkudziesięciu do około 150 zł.
Fotowoltaika jest inwestycją długoterminową, ale wymaga dbałości i regularnej kontroli. Najczęstsze awarie wynikają z błędów projektowych, niskiej jakości komponentów, nieprawidłowego montażu oraz działania czynników atmosferycznych. Odpowiedni dobór sprzętu, profesjonalny montaż i monitoring pracy instalacji pozwalają cieszyć się efektywną i bezpieczną fotowoltaiką przez wiele lat.