Kiedyś fotowoltaika była oczywistym wyborem. Od czasu wprowadzenia net billingu wiele się zmieniło
Czy lata świetności fotowoltaiki bezpowrotnie przeminęły? Polacy nie są już tak entuzjastycznie nastawieni do tego rozwiązania. Wszystko za sprawą nowego systemu rozliczeń, który przez wielu prosumentów jest uważany za mniej korzystny niż stary net-metering. Czy osoby kupujące mikroinstalację PV w net-billingu mogą liczyć na szybki zwrot z inwestycji?
- Jak net-billing wpłynął na opłacalność mikroinstalacji fotowoltaicznych?
- Czy fotowoltaika wciąż się opłaca? Wyliczenia MKiŚ
- Dlaczego prosumenci coraz częściej korzystają z magazynów energii?
- Cena sprzedaży energii nie jest najważniejsza. Prosumenci patrzą na coś innego
Jak net-billing wpłynął na opłacalność mikroinstalacji fotowoltaicznych?
Fotowoltaika przez wiele lat cieszyła się ogromną popularnością wśród polskich inwestorów. Za sukces tej technologii odpowiada m.in. korzystny system rozliczeń nazywany net-meteringiem, który pozwala na wprowadzanie nadwyżek energii do sieci oraz jej odbieranie w momencie, gdy zapotrzebowanie na prąd rośnie, a produkcja spada.
Wszystko zmieniło się 1 kwietnia 2022 roku – od tego dnia nowi prosumenci nie mogą już rozliczać się według zasad net-meteringu. Dziś osoby inwestujące w fotowoltaikę korzystają z net-billingu, w którym rozliczana jest wartość energii, a nie jej ilość. Nadwyżki z produkcji są sprzedawane do sieci, a prosument może w dowolnym momencie kupić prąd – tyle że w cenie wyższej niż kwota sprzedaży.
Od lipca 2024 roku pod uwagę brane są ceny godzinowe RCE, co sprawia, że wartość energii wprowadzanej do sieci zmienia się w zależności od pory dnia oraz ogólnej produkcji. W słoneczne południe, gdy instalacje wytwarzają najwięcej energii, jej cena wyraźnie spada. Wieczorem z kolei prąd jest najdroższy. Prosumenci, którzy nigdy nie skupiali się na maksymalizacji autokonsumpcji, z reguły wprowadzają większość wyprodukowanej energii do sieci, co znacznie ogranicza opłacalność fotowoltaiki. Panele PV straciły na popularności od momentu wprowadzenia net-billingu. W pierwszej połowie 2026 roku w Polsce przybyło około 30 tys. prosumenckich mikroinstalacji. W czasach net-meteringu tyle inwestycji pojawiało się w ciągu jednego miesiąca.
Czy fotowoltaika wciąż się opłaca? Wyliczenia MKiŚ
Czy zmiana systemu rozliczeń oznacza, że fotowoltaika już się nie opłaca? Niekoniecznie, chociaż obecnie okres zwrotu z takiej inwestycji może być dłuższy niż jeszcze kilka lat temu. Nie istnieje jednak żadna oficjalna kalkulacja okresu zwrotu dla takiej mikroinstalacji, ponieważ na końcowy wynik wpływa zbyt wiele zmiennych, takich jak koszt oraz moc instalacji, profil zużycia energii przez mieszkańców, ceny prądu, wysokość autokonsumpcji, a także zastosowanie magazynu energii lub systemu zarządzania energią.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło modelowy przykład dla instalacji o mocy 8,2 kW, która w ciągu roku produkuje około 8,2 MWh energii. Przy autokonsumpcji wynoszącej 30% gospodarstwo domowe wykorzysta około 2,46 MWh. Jeżeli przyjmiemy, że energia z sieci kosztuje 1 zł/kWh, daje to około 2460 zł oszczędności rocznie. W ciągu siedmiu lat wartość energii z własnej produkcji wyniosłaby około 17 220 zł. Do tej kwoty należy jeszcze doliczyć cenę nadwyżek przekazanych do sieci i rozliczonych w ramach net-billingu.
Resort przypomniał też, że dzięki magazynowi energii, systemowi EMS lub odpowiedniemu sterowaniu domowymi urządzeniami autokonsumpcja może wzrosnąć z 30 do 50%. Wtedy gospodarstwo będzie wykorzystywało na własne potrzeby około 4,1 MWh rocznie, dzięki czemu w tym samym okresie zaoszczędzi aż 4100 zł, co daje 28 700 zł w ciągu siedmiu lat.
Dlaczego prosumenci coraz częściej korzystają z magazynów energii?
Net-billing zmienił sposób korzystania z paneli PV. Dzisiaj największe znaczenie dla właściciela takiej mikroinstalacji powinna mieć maksymalizacja autokonsumpcji, a nie cena sprzedaży energii. Niestety, produkcja instalacji PV i zapotrzebowanie gospodarstwa domowego z reguły pokrywają się w niewielkim stopniu. Fotowoltaika produkuje najwięcej energii w okolicach południa, czyli wtedy, gdy większość mieszkańców przebywa poza domem. Wieczorem produkcja zanika, a domownicy zużywają więcej energii m.in. na gotowanie, pranie, uruchamianie zmywarki czy oświetlanie pokoi.
Rozwiązaniem tego problemu jest zmiana nawyków. Domownicy powinni uruchamiać pralkę, zmywarkę i inne urządzenia elektryczne w godzinach, gdy produkcja z PV jest najwyższa. Jeśli nie jest to możliwe, być może warto rozważyć zakup magazynu energii. Taka bateria będzie gromadzić nadwyżki energii powstające w ciągu dnia i pozwoli na wykorzystanie jej wieczorem.
Cena sprzedaży energii nie jest najważniejsza. Prosumenci patrzą na coś innego
Zmiana zasad rozliczeń dla prosumentów odbiła się na popularności fotowoltaiki, ale to nie oznacza, że inwestycja w panele PV całkowicie przestała się opłacać. Nowi prosumenci muszą skupiać się przede wszystkim na dobrym dopasowaniu wielkości instalacji do potrzeb gospodarstwa domowego i maksymalizacji autokonsumpcji.
Model nastawiony na produkowanie jak największej ilości energii ma stopniowo ustępować rozwiązaniom skoncentrowanym na maksymalizacji autokonsumpcji i efektywnym zarządzaniu prądem. Rosnąca liczba domowych magazynów energii powinna być jedną z konsekwencji zmiany systemu rozliczeń prosumenckich.
Nie można jednak z całą pewnością stwierdzić, że fotowoltaika w net-billingu będzie się zawsze opłacać. W niektórych przypadkach okres zwrotu z takiej inwestycji może okazać się zbyt długi. Warto zatem przeprowadzić indywidualną analizę dla konkretnego gospodarstwa jeszcze przed podjęciem decyzji o zakupie paneli PV.