Fotowoltaika działa bez zarzutu, aż przychodzi burza. Wtedy wychodzi na jaw czy instalator był profesjonalny
Nad domem gęstnieje niebo, pierwsze grzmoty przetaczają się w oddali i nagle pojawia się myśl, której nie da się zignorować: czy twoja instalacja fotowoltaiczna na pewno jest na to gotowa? Wokół paneli PV i burz krąży tyle sprzecznych „pewników”, że łatwo wpaść w panikę — jedni przekonują, że panele przyciągają pioruny, inni radzą odcinać wszystko od prądu przy każdym błysku. Tylko co jest faktem, a co powtarzanym bezrefleksyjnie mitem? Za moment zajrzymy pod powierzchnię tych opowieści: co naprawdę dzieje się z fotowoltaiką, gdy w grę wchodzą wyładowania, i które zabezpieczenia przesądzają o tym, czy burza skończy się wyłącznie hałasem, czy rachunkiem za kosztowną naprawę.
- Czy panele fotowoltaiczne przyciągają pioruny?
- Ochronniki przepięć w instalacji PV
- Jak burze niszczą panele fotowoltaiczne
- Czy odłączać fotowoltaikę podczas burzy?
Czy panele fotowoltaiczne przyciągają pioruny?
Przez długi czas funkcjonował mit, że metalowe elementy w budynku – również te należące do instalacji fotowoltaicznej – „ściągają” pioruny i przez to podnoszą ryzyko uderzenia. Obecnie wiadomo, że to błędne założenie. Piorun nie „wybiera” celu ze względu na rodzaj materiału, tylko szuka najłatwiejszej drogi do ziemi, dlatego najczęściej uderza w najwyższe punkty w najbliższym otoczeniu.
Największe zagrożenie dotyczy więc obiektów wysokich i zakończonych ostro: drzew, wieżowców, masztów, a nawet pojedynczej osoby stojącej na otwartej przestrzeni. To właśnie dlatego odpowiednie zabezpieczenie domu ma kluczowe znaczenie. Podstawą ochrony jest prawidłowo wykonane uziemienie, które przejmuje prąd wyładowania i rozprasza energię, zmniejszając ryzyko uszkodzeń instalacji oraz sprzętów domowych.
Wniosek jest jasny: same panele fotowoltaiczne nie zwiększają prawdopodobieństwa uderzenia pioruna, a ich montaż na dachu nie sprawia, że budynek staje się „bardziej atrakcyjnym” celem. Nie znaczy to jednak, że temat można zignorować – dobrze zaprojektowany i poprawnie zamontowany piorunochron to sprawdzony sposób na ochronę całej nieruchomości przed skutkami wyładowań atmosferycznych.
Ochronniki przepięć w instalacji PV
Nawet idealnie wykonane uziemienie nie daje pełnej gwarancji ochrony przed przepięciami podczas burzy – zwłaszcza gdy piorun uderzy w sąsiedni budynek albo w linię energetyczną. W takich warunkach nie da się całkowicie wykluczyć zagrożenia, ale można znacząco ograniczyć jego konsekwencje. Z tego powodu producenci paneli fotowoltaicznych zalecają montaż ochronników przepięć, nazywanych też odgromnikami. Jeśli w Twojej instalacji wciąż ich brakuje, warto uzupełnić to zabezpieczenie jak najszybciej.
Ochronniki przepięć przechwytują i „tłumią” gwałtowne skoki napięcia, dzięki czemu zabezpieczają wrażliwe elementy instalacji PV przed uszkodzeniem i kosztowną naprawą lub wymianą. Aby ochrona faktycznie działała, zabezpieczenia powinny znaleźć się zarówno po stronie prądu stałego (DC), jak i po stronie prądu zmiennego (AC) – najlepiej możliwie blisko falownika, czyli jednego z najbardziej narażonych podzespołów całego układu.
Jeśli zależy nam na długiej, bezproblemowej pracy fotowoltaiki i uniknięciu nieprzyjemnych niespodzianek, warto podejść do tematu całościowo. Najlepsze rezultaty daje połączenie ochronników przepięć z instalacją odgromową, a dodatkowo można rozważyć polisę obejmującą szkody elektryczne. Na pogodę nie mamy wpływu, ale ryzyko strat – jak najbardziej da się ograniczyć.
Jak burze niszczą panele fotowoltaiczne
Choć to błyskawice najczęściej budzą największy lęk, w praktyce nie one odpowiadają za większość problemów z instalacjami fotowoltaicznymi. Podczas burzy pojawiają się też inne zjawiska, które mogą realnie zagrozić panelom PV:
- silne, gwałtowne podmuchy wiatru,
- intensywne opady gradu,
- ulewy, które mogą kończyć się podtopieniami,
- pożary wywołane uderzeniem pioruna.
Na szczególną uwagę zasługuje grad. Najczęściej ma drobną postać i nie robi większych szkód, ale zdarzają się sytuacje, gdy z nieba spadają bryły lodu o średnicy kilku centymetrów. Takie uderzenia bywają groźne zarówno dla ludzi, jak i dla modułów PV. Zgodnie z normą IEC 61215 standardowe panele powinny wytrzymać grad o średnicy 2,5 cm lecący z prędkością 82 km/h. Problem zaczyna się przy mocniejszych nawałnicach — mogą wtedy powstawać mikrouszkodzenia, a w skrajnych przypadkach nawet pęknięcia warstwy wierzchniej.
Drugim istotnym zagrożeniem są silne wiatry. Współczesne instalacje PV projektuje się tak, by znosiły podmuchy dochodzące do 130 km/h, jednak o bezpieczeństwie w dużej mierze decyduje jakość montażu. Błędy w rozmieszczeniu paneli — zwłaszcza przy krawędziach dachu — mogą zwiększać ryzyko uszkodzeń, a nawet zerwania. Właśnie dlatego montaż najlepiej zlecać doświadczonym ekipom, które trzymają się wytycznych producenta.
Czy odłączać fotowoltaikę podczas burzy?
Podczas burzy wiele osób na wszelki wypadek odłącza sprzęt elektroniczny od prądu, żeby uniknąć uszkodzeń spowodowanych przepięciami. A co z fotowoltaiką — czy z instalacją PV trzeba postępować identycznie? Zazwyczaj nie. Jeśli system jest prawidłowo uziemiony i wyposażony w odgromniki, w większości sytuacji skutecznie ogranicza skutki wyładowań atmosferycznych i chroni kluczowe elementy instalacji.
Dobrze zaprojektowana i poprawnie zamontowana instalacja PV powinna poradzić sobie również wtedy, gdy piorun uderzy w pobliżu. Jeżeli jednak wolisz mieć dodatkowy margines bezpieczeństwa, możesz dla własnego spokoju odłączyć instalację ręcznie, używając rozłącznika izolacyjnego. Nie jest to konieczne, ale może jeszcze bardziej zmniejszyć ryzyko awarii przy bezpośrednim trafieniu — w takim scenariuszu energia wyładowania może przekroczyć możliwości standardowych ochronników przepięć.