To jedna z najczęstszych przyczyn pożarów fotowoltaiki. Wygląda na drobną usterkę
Przegrzane przewody w instalacji fotowoltaicznej to jeden z tych problemów, które długo mogą pozostawać niewidoczne — aż do momentu, gdy robi się naprawdę groźnie. Dobra wiadomość jest taka, że instalacja zwykle wcześniej wysyła wyraźne sygnały ostrzegawcze. Jeśli je wychwycisz i zareagujesz na czas, możesz oszczędzić sobie awarii, drogich napraw, a nawet ryzyka pożaru. Tylko jak rozpoznać pierwsze symptomy? W których miejscach usterki pojawiają się najczęściej i po czym poznasz, że przewody zaczynają się przegrzewać?
- Trzy miejsca, gdzie kable PV się przegrzewają
- Jak rozpoznać przegrzanie przewodów PV
- Skutki przegrzewania przewodów PV
- Co robić, gdy przewody PV się grzeją
Trzy miejsca, gdzie kable PV się przegrzewają
Przewody w instalacjach fotowoltaicznych rzadko nagrzewają się na całej długości — najczęściej problem pojawia się lokalnie, w kilku szczególnie obciążonych miejscach. W praktyce są trzy punkty, które najczęściej odpowiadają za takie „gorące” odcinki.
Pierwszym z nich jest złącze MC4, powszechnie wykorzystywane w połączeniach na dachu. Z czasem MC4 potrafi stracić szczelność, a dodatkowo sporo zależy od jakości montażu. Źle zaciśnięte konektory zwiększają opór elektryczny, a rosnąca rezystancja oznacza miejscowe wydzielanie ciepła. Stąd już krótka droga do przegrzania i uszkodzeń.
Drugim newralgicznym miejscem są skrzynki przyłączeniowe oraz rozdzielacze, czyli punkty, w których zbiegają się przewody z kilku stringów. Duża liczba połączeń, a do tego wahania wilgotności, sprzyjają luzowaniu styków i ich utlenianiu. Nawet niewielkie poluzowanie może skutkować zauważalnym wzrostem temperatury w danym miejscu.
Trzeci obszar, o którym łatwo zapomnieć, to przejścia przez dach i ściany. W takich punktach przewód przechodzi przez otwory, bywa też zaginany lub dociskany. Zbyt ciasne przepusty oraz zbyt mocne wygięcia mogą naruszać izolację, co sprzyja powstawaniu lokalnych punktów przegrzewania przewodu.
Jak rozpoznać przegrzanie przewodów PV
Systematyczne sprawdzanie kondycji instalacji fotowoltaicznej pozwala szybciej wychwycić nieprawidłowości, zanim przerodzą się w poważną usterkę. Warto co jakiś czas wykonać prostą kontrolę wzrokową — często to właśnie ona jako pierwsza pokazuje, że przewody w instalacji PV zaczynają się przegrzewać.
Jednym z najbardziej czytelnych sygnałów ostrzegawczych są punktowe zmiany koloru przewodów. Zmatowienia, żółtawe przebarwienia albo brązowe plamy mogą oznaczać lokalne przegrzanie, na które izolacja reaguje zmianą wyglądu. To wczesny, ale bardzo istotny znak, że w danym miejscu może rozwijać się awaria.
Kolejną wskazówką widoczną gołym okiem bywa zmieniony kształt izolacji. Jeśli zauważysz fragmenty wyglądające na spuchnięte, pofałdowane lub nienaturalnie odkształcone, zwykle oznacza to działanie temperatury wyraźnie przekraczającej normę dla danego przewodu.
Ostatnim ważnym sygnałem jest charakterystyczny zapach stopionego plastiku albo gumy. Na dachu może być trudny do uchwycenia, ale czasem daje się go wyczuć w pobliżu skrzynek i połączeń. Gdy taki zapach pojawia się mimo braku mocnego słońca, może to wskazywać na przegrzewanie jednego ze styków — a równocześnie możesz zauważyć okresowe spadki mocy całej instalacji.
Skutki przegrzewania przewodów PV
Przegrzewanie przewodów w instalacji fotowoltaicznej potrafi wywołać szereg niepożądanych konsekwencji. W najbardziej niebezpiecznych sytuacjach może skończyć się pożarem, choć częściej problem zaczyna się od stopniowego niszczenia elementów. Długotrwale podwyższona temperatura przyspiesza zużycie kabli, a z czasem może przełożyć się także na awarie modułów PV.
Nadmierne nagrzewanie wpływa również na spadek efektywności pracy fotowoltaiki. Przyjmuje się, że panele pracujące w zbyt wysokiej temperaturze mogą stracić nawet do 20% uzysku. Do tego dochodzi kolejny kosztowny efekt: skrócenie żywotności całego systemu.
Gdy na przewodach utrzymuje się wysoka temperatura, izolacja szybciej ulega degradacji. To z kolei przyspiesza starzenie się całej instalacji. Uszkodzona osłona może wchłaniać wilgoć, co zwiększa ryzyko zwarć i pożaru. Jeśli izolacja zacznie się topić, a złącze straci szczelność, nawet niewielkie iskrzenie może doprowadzić do zapłonu i rozwoju pożaru.
Co robić, gdy przewody PV się grzeją
Systematyczne sprawdzanie kondycji instalacji to podstawa, jeśli zależy nam na jej długiej pracy i bezpiecznym użytkowaniu. Gdy zauważymy oznaki przegrzewania przewodów, nie warto zwlekać — reakcja powinna być natychmiastowa. Na początek trzeba odłączyć tę część instalacji, w której pojawił się problem. Zwykle wystarczy wypiąć konkretny string w skrzynce lub przy falowniku. Kolejnym krokiem jest ocena, czy przegrzane złącze nie wymaga wymiany — w wielu przypadkach to najlepsze rozwiązanie.
Jeżeli źródłem kłopotów jest złącze MC4, najbezpieczniej jest wymienić je na nowe w całości. Przy okazji warto dokładnie obejrzeć wszystkie styki i elementy połączenia oraz podmienić te, które noszą ślady działania wysokiej temperatury lub są choćby minimalnie odkształcone.
Gdy uszkodzenie dotyczy przejść dachowych, koniecznie trzeba sprawdzić, czy przewód nie został naruszony mechanicznie. Każde nadtopienie izolacji lub żyły oznacza konieczność wymiany przewodu. Dodatkowo dobrze sprawdzają się tuleje ochronne i nowe przepusty, które ograniczają ryzyko ponownego przetarcia i poprawiają ochronę w newralgicznych miejscach.
Takie prace najlepiej zlecić doświadczonemu specjaliście. Po wykonaniu naprawy konieczny jest jeszcze pomiar rezystancji izolacji, a dla pełnej pewności warto skontrolować instalację kamerą termowizyjną podczas pracy. Dzięki temu łatwiej potwierdzić, że naprawa przyniosła efekt i nigdzie nie pojawiają się punkty o podwyższonej temperaturze. To podejście zwiększa bezpieczeństwo, wydłuża żywotność instalacji i pozwala wykryć usterki zanim przerodzą się w kosztowną awarię.