Jeden błąd i kazali jej oddać pieniądze. Tak traci się dotację z „Czystego Powietrza”
Ostatnio głośno jest o nieuczciwych firmach, które bogaciły się na wyłudzaniu dofinansowań z programu „Czyste Powietrze”. Oszukani beneficjenci nie tylko nie doczekali się termomodernizacji, ale musieli zwrócić całość pieniędzy wypłaconych z funduszu. Okazuje się jednak, że dofinansowanie można stracić także na skutek prostego błędu – pani Dominika przekonała się o tym na własnej skórze.
- Pomyłka, która okazała się niezwykle kosztowna
- Chciała wymienić piec. Przez zaniedbanie straciła dotację
- Błędy, które mogą narazić Cię na utratę pieniędzy z „Czystego Powietrza”
- Zatrważające wyniki kontroli – zaniedbania skutkują wypowiedzeniem umowy
Pomyłka, która okazała się niezwykle kosztowna
Dom należący do pani Dominiki od lat wymagał remontu. Kobieta nie mogła sobie pozwolić na pokrycie kosztów termomodernizacji z własnej kieszeni, dlatego skorzystała z dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze”. Właścicielce zależało na wymianie starego pieca, montażu nowych drzwi i okien oraz na ociepleniu budynku. Wszystko szło zgodnie z planem – kobieta złożyła wniosek i dostarczyła wymagane dokumenty, a firma przystąpiła do pracy zaraz po otrzymaniu pieniędzy. Po zakończeniu prac wyszło jednak na jaw, że koszty inwestycji były zawyżone.
Według kontroli przeprowadzonej przez fundusz wojewódzki cena okien i drzwi wstawionych w domu pani Dominiki przekraczała uśrednione stawki. Dotacja została więc pomniejszona, a kobieta musiała zwrócić różnicę. W tym przypadku trudno jest ocenić, czy doszło do celowego zawyżania cen, czy była to zwykła pomyłka wynikająca z nieuwagi firmy remontowej oraz samej inwestorki. Pani Dominika otrzymała kosztowną lekcję. Zarobki kobiety są skromne, a konieczność zwrotu części dotacji mocno odbiła się na jej budżecie.
Chciała wymienić piec. Przez zaniedbanie straciła dotację
W jeszcze trudniejszej sytuacji znalazła się mieszkanka niewielkiej miejscowości nieopodal Częstochowy. Kobieta korzystała z dotacji w ramach programu „Czyste Powietrze”, bo chciała w końcu wymienić swój piec węglowy na kocioł gazowy. Niestety, bohaterka tej historii nie zadbała o bezzwłoczne usunięcie starego urządzenia grzewczego. Piec węglowy co prawda nie był już używany, ale wciąż znajdował się w jej domu i nie został na stałe odłączony od komina. Sprawa wyszła na jaw, a wojewódzki fundusz zażądał zwrotu całego dofinansowania wraz z odsetkami.
Kobieta popełniła poważny błąd, ale wynikał on tylko i wyłącznie z jej niewiedzy oraz zaniedbań. Beneficjentka powinna dokładnie zapoznać się z regulaminem programu – gdyby to zrobiła, z pewnością zdawałaby sobie sprawę, że musi usunąć stary piec, aby nie narażać się na utratę dofinansowania.
Podczas wymiany źródła ciepła w ramach programu „Czyste Powietrze” konieczne jest zdemontowanie starego pieca. Wojewódzki fundusz może wymagać potwierdzenia zezłomowania urządzenia. Dalsza eksploatacja takiego pieca zostanie uznana za naruszenie warunków programu.
Błędy, które mogą narazić Cię na utratę pieniędzy z „Czystego Powietrza”
Zarówno kobieta z podczęstochowskiej wsi, jak i pani Dominika musiały zwracać pieniądze przez własne pomyłki. Decyzje o cofnięciu lub pomniejszeniu dotacji z „Czystego Powietrza” często są efektem popularnych błędów i zaniedbań, takich jak:
- Zwlekanie z usunięciem starego źródła ciepła – beneficjenci nie likwidują nieużywanych pieców, choć jest to ich obowiązek.
- Nieprawidłowa wycena inwestycji – mimo dokładnych kontroli wciąż dochodzi do zawyżania kosztów robocizny lub materiałów.
- Niekompletna dokumentacja – brak faktur, potwierdzenia zezłomowania starego pieca, czy odpowiednich zgłoszeń naraża nas na utratę dofinansowania.
- Zaniżanie dochodów – niektórzy beneficjenci decydują się na przykład na ukrywanie przychodów z działalności gospodarczej, by otrzymać wyższą dotację.
- Niespełnianie wymogów technicznych – roztargnieni beneficjenci instalują źródła ciepła spoza listy ZUM albo wybierają okna i drzwi, które nie spełniają wymogów.
Pracownicy funduszy wojewódzkich nadzorują prawidłowość samego procesu inwestycyjnego i sprawdzają, czy beneficjent przestrzega umowy przez okres pięciu lat od realizacji przedsięwzięcia. Łamanie regulaminu może mieć różne konsekwencje – od konieczności złożenia wyjaśnień po cofnięcie dotacji.
Zatrważające wyniki kontroli – zaniedbania skutkują wypowiedzeniem umowy
Samo przygotowanie wniosku i wykonanie prac termomodernizacyjnych nie zawsze gwarantuje otrzymanie dotacji z programu „Czyste Powietrze”. Beneficjenci powinni dokładnie weryfikować koszty inwestycji oraz przygotowaną wycenę. Należy też zadbać o uzyskanie niezbędnej dokumentacji, w tym zaświadczenia potwierdzającego demontaż i zezłomowanie starego pieca (o ile to konieczne). Inwestor musi sprawdzić, czy zakupione urządzenia spełniają normy cieplne i są zgodne z uchwałami antysmogowymi.
W razie wizyty kontrolera beneficjent musi udostępnić wszystkie posiadane faktury, zaświadczenia i protokoły związane z termomodernizacją. Wszelkie nieprawidłowości lub braki formalne mogą okazać się bardzo kosztowne. Rządowe programy często oferują istotne wsparcie finansowe, ale nie wybaczają błędów wynikających z niedbalstwa beneficjenta.
Ze statystyk przygotowanych przez NFOŚiGW wynika, że w pierwszej połowie 2025 r. przeprowadzono 4656 kontroli, a w 67 przypadkach fundusz wypowiedział umowę i zażądał zwrotu dotacji. W 573 sprawach fundusze zmniejszały kwotę wsparcia z powodu wykrytych błędów formalnych lub technicznych.