Wygląda egzotycznie, a świetnie radzi sobie w polskim ogrodzie. Zimą może zostać pod lodem
Lilia wodna, czyli grzybień biały, potrafi w jednej chwili zamienić zwykłe oczko wodne w najbardziej przyciągający wzrok punkt ogrodu. Choć wygląda jak roślina wymagająca, wcale nie musi taka być — pod warunkiem że poznasz kilka kluczowych zasad. Za chwilę pokażę Ci sprawdzone wskazówki, dzięki którym samodzielnie zadbasz o jej kondycję i kwitnienie, a także podpowiem, jakie odmiany warto rozważyć. Kolory, rozmiary i efekty, jakie możesz uzyskać, potrafią zaskoczyć — i właśnie tu zaczyna się najciekawsza część.
- Lilia wodna w oczku: opis i cechy
- Jak uprawiać grzybienie białe w słońcu
- Sadzenie lilii wodnych w oczku wodnym
- Jak przygotować lilie wodne na zimę
- Odmiany lilii wodnych: kolory i rozmiary
Lilia wodna w oczku: opis i cechy
Lilia wodna, znana też jako grzybień biały, to jedna z najpiękniejszych i najbardziej naturalnych ozdób stawów oraz oczek wodnych. Co ważne, świetnie odnajduje się nie tylko w dużych zbiornikach — z powodzeniem można ją uprawiać także w mniejszych oczkach, które da się zaaranżować nawet w przydomowym ogrodzie.
Grzybienie białe (łac. Nymphaea alba) to byliny spotykane w naturze na obszarze niemal całej Europy. Wyróżniają się dużą odpornością na niskie temperatury, ponieważ zimują w warstwie podłoża zalegającej na dnie zbiornika. Podstawą rośliny jest kłącze, z którego wyrastają korzenie, a następnie — na długich ogonkach — liście i kwiaty. Grzybienie potrafią szybko się rozrastać: ich liście układają się na tafli wody w zwartą „pokrywę”, ograniczając przegrzewanie się zbiornika. Taki cień działa jak naturalna osłona i tworzy bezpieczniejsze warunki dla ryb oraz innych organizmów wodnych.
Kwiaty lilii wodnej są mięsiste i potrafią dorastać nawet do 25 centymetrów średnicy. Wydzielają delikatny, subtelny zapach. Najczęściej mają białe płatki, jednak u różnych odmian spotyka się też barwy różowe, żółte, pomarańczowe, a nawet czerwone. Kwiaty rozwijają się wyłącznie w dzień, a pojedyncze kwitnienie nie trwa długo — zwykle zaledwie kilka dni. Po przekwitnięciu szypułka wygina się i „ściąga” zawiązujący się owoc pod powierzchnię wody. Ozdobą są również liście, które osiągają około 30 centymetrów średnicy: są skórzaste, wyraźnie sercowate i dzięki komorom powietrznym unoszą się na tafli. Długi ogonek pozwala im swobodnie pływać, podczas gdy system korzeniowy pozostaje stabilnie osadzony na dnie zbiornika.
Jak uprawiać grzybienie białe w słońcu
Grzybienie białe najlepiej czują się w pełnym słońcu. Część odmian poradzi sobie także w delikatnym półcieniu, ale kluczowe jest jedno: roślina powinna mieć zapewnione minimum sześć godzin światła dziennie, by obficie kwitnąć i utrzymać dobrą kondycję. Warto też pamiętać, że nie przepadają za upałami, dlatego najlepiej rosną w warunkach umiarkowanych, bez nadmiernego nagrzewania się wody.
Lilie wodne potrzebują systematycznego zasilania, a najlepszym momentem na nawożenie jest zwykle okolica połowy czerwca. W tym czasie sprawdzają się nawozy z dodatkiem azotu, na przykład mączka rogowa. Lepiej natomiast omijać preparaty z fosforem, ponieważ ten składnik sprzyja rozwojowi glonów — a te potrafią szybko pogorszyć wygląd oczka i zaburzyć jego biologiczną równowagę. Specjalne nawozy przeznaczone do lilii wodnych często występują w formie torebek, które wkłada się bezpośrednio do koszyków z kłączami. Nie rozpuszczają się one od razu w wodzie, tylko stopniowo rozkładają dzięki mikroorganizmom działającym w strefie korzeni, co pozwala dłużej i stabilniej odżywiać roślinę.
Sadzenie lilii wodnych w oczku wodnym
Lilie wodne najlepiej sadzić w spokojnej tafli, w ażurowych koszykach, które ułatwiają dopływ powietrza do korzeni. Ważne, by umieścić je z dala od dużych fontann i miejsc z silnym ruchem wody, np. w pobliżu kaskady wodnej na oczku.
Najlepszym terminem na posadzenie lilii w przydomowym oczku jest druga połowa maja lub początek czerwca. To moment, gdy ryzyko przymrozków mija, a temperatura sprzyja ich wzrostowi — optymalnie 18–25 st. C. Zwykle sadzi się je w pojemnikach zanurzanych w oczku, o głębokości kilkunastu centymetrów i szerokości około 25 cm.
Podłoże dla lilii wodnych powinno być mieszanką gliniastej ziemi ogrodowej i torfu, z wyraźną przewagą tej pierwszej. Aby ograniczyć wypłukiwanie ziemi z koszyka i jednocześnie utrzymać dobry dostęp tlenu do korzeni, warto wyłożyć pojemnik lnianym workiem. Jeśli warunki na to pozwalają, rośliny można też posadzić bezpośrednio w dnie zbiornika. Lilie wodne najlepiej czują się w miękkiej wodzie o pH 5,5–7,0.
Jak przygotować lilie wodne na zimę
W niewielkich zbiornikach, w których rosną lilie wodne, trzeba regularnie wybierać rozkładające się liście oraz nagromadzony osad. W większych oczkach, gdzie materii organicznej zbiera się mniej, zwykle nie ma takiej potrzeby — te resztki stają się naturalnym źródłem składników odżywczych dla roślin. Niezależnie jednak od wielkości zbiornika, warto zaplanować porządne czyszczenie zanim przyjdą mrozy.
Grzybienie dobrze znoszą nasze zimy, więc spuszczanie wody przed sezonem chłodów nie zawsze jest konieczne. Rośliny w większych zbiornikach bez problemu przetrwają pod warstwą lodu. Małe oczka wodne lepiej natomiast zabezpieczyć, ale nie rób tego zbyt wcześnie — ograniczenie dopływu tlenu może przyspieszyć gnicie i pogorszyć warunki w wodzie. Spuszczenie wody staje się obowiązkowe wtedy, gdy lilie rosną w bardzo małych pojemnikach, np. w misach czy beczkach.
Warto pamiętać, że odmiany miniaturowe są bardziej wrażliwe na mróz. Najbezpieczniej przechować je w pojemnikach, np. w piwnicy albo innym pomieszczeniu gospodarczym. Najlepiej sprawdzi się miejsce jasne, ale jednocześnie chłodne.
Odmiany lilii wodnych: kolory i rozmiary
Lilie wodne występują w wielu odmianach, które różnią się nie tylko rozmiarem, ale też kolorem kwiatów i wyglądem liści. Niewielkie kultywary, takie jak ‘Aurora’ czy ‘Pygmaea Alba’, świetnie sprawdzają się w małych oczkach wodnych oraz w pojemnikach, natomiast okazałe odmiany — m.in. ‘Black Princess’ i ‘Gladstoniana’ — najlepiej prezentują się w większych zbiornikach. Do wyboru są kwiaty białe, czerwone i różowe, a także odcienie bardzo ciemne, niemal czarne, uzupełnione liśćmi o rozmaitych wzorach i zróżnicowanej kolorystyce.