W kwietniu wielu ogrodników robi ten błąd – byliny potem słabo rosną
Byliny należą do najbardziej lubianych roślin w ogrodzie. Są łatwe w pielęgnacji, długowieczne i rok po roku prezentują nam wspaniałe kwiaty. Oprócz bieżących prac pielęgnacyjnych jak motyczenie, pielenie i podlewanie, potrzebne jest też przycinanie. Pojawia się przy tym pytanie: kiedy jest odpowiednia pora na cięcie – jesienią czy wiosną? Odpowiedź nie jest całkiem jednoznaczna, bo oba terminy mają swoje zalety.
- Byliny i ich rozwój każdego roku na nowo
- Zrozumieć rośliny wieloletnie w cyklu rocznym
- Przycinanie bylin jesienią
- Przycinanie bylin wiosną
- Szczególne przypadki – różne potrzeby bylin
- Półkrzewy na rabatach – lawenda, szałwia i inne
- Porządkowanie bylin jesienią czy wiosną – kiedy lepiej?
Byliny i ich rozwój każdego roku na nowo
Byliny są wieloletnimi roślinami zielnymi. Ich pędy nie drewnieją, ale każdego roku rozwijają się na nowo. U letnich bylin obumierają zimą ich części nadziemne, a swoje rezerwy rośliny gromadzą w podziemnych organach spichrzowych. W ten sposób mogą przetrwać niekorzystne warunki jak niskie temperatury, ale też susze i upały.
Byliny rosną w powtarzającym się rytmie: Wiosną tworzą nowe pędy, latem zakwitają w pełnej wspaniałości, jesienią więdną i przygotowują się do przetrwania pod ziemią. ale nie wszystkie byliny zachowują się jednakowo – niektóre nawet zimą pozostają zielone. Aby rośliny zdrowo rosły i niezawodnie kwitły, niezbędne jest ich przycinanie. Zabieg zapobiega chorobom, wspomaga wzrost nowych mocnych pędów i zapewnia estetyczny, wypielęgnowany obraz rabaty.
Zrozumieć rośliny wieloletnie w cyklu rocznym
Różnorodność gatunków bylin da się z grubsza podzielić na dwie grupy:
- Byliny letnie - U tych gatunków części nadziemne obumierają jesienią całkowicie. Przykłady: floksy, jeżówki, astry, ostróżki. Wiosną odradzają się na nowo z części podziemnej, dlatego przycinanie jest całkowicie zasadne.
- Byliny zimozielone – Te gatunki zachowują również zimą część swoich liści. Przykłady: bergenia, żurawka, epimedium. W tym wypadku przycinanie jest stanowczo odradzane: całkowite ścięcie rośliny mocno by ją osłabiło. Zwykle wystarcza usunięcie wiosną starych, przebarwionych liści, aby zrobić miejsce dla nowych.
Przycinanie bylin jesienią
Zalety:
- Rabata wygląda estetycznie i uporządkowanie.
- Zarodniki grzybów chorobotwórczych i szkodniki mają mniejsze szanse na przezimowanie.
- Ślimaki tracą możliwe kryjówki.
Wady:
- Rośliny tracą swoją naturalną osłonę zimową. Suche pędy chronią mianowicie przed mrozem i wilgocią.
- Brakuje zimą w ogrodzie dekoracyjnych suchych owocostanów i łodyg.
- Owady i inne pożyteczne organizmy tracą przestrzeń życiową.
Przykłady bylin, które korzystają na jesiennym przycinaniu: floks, ostróżka, funkia, zawilec jesienny, krwawnik.
Przycinanie bylin wiosną
Zalety:
- Obumarłe części roślin służą jako ochrona przed mrozem.
- Owocostany zapewniają owadom i ptakom pożywienie.
- Ogród wygląda na żywy również zimą, szczególnie jeśli suche byliny pokrywa szron albo śnieg.
Wady:
- Więcej pracy wiosną, kiedy w jednym czasie trzeba przycinać wiele roślin.
- W przypadku bardzo wilgotnych zim istnieje ryzyko rozwoju pleśni albo zgnilizny.
Przykłady bylin, które korzystniej jest przycinać dopiero wiosną: jeżówka, astry, rozchodnik, dzielżan, nachyłek.
Jeśli chodzi o trawy ozdobne, są one wprawdzie częścią ogrodowych rabat, ale ich pielęgnacja różni się od zwykłych bylin.
Szczególne przypadki – różne potrzeby bylin
Nie wszystkie rośliny wieloletnie podlegają tym samym regułom. Niektóre gatunki są wrażliwe na zbyt wczesne albo zbyt późne przycinanie. Zasadniczo obowiązują zasady:
- Przycinanie koniecznie jesienią – byliny podatne na choroby grzybowe (na przykład ostróżki, floksy), korzystają na tym, że chore części roślin zostają usunięte.
- Lepiej przycinać wiosną – gatunki, które również zimą wyglądają dekoracyjnie albo są pożyteczne dla owadów (na przykład jeżówka, rozchodnik, astry, warto zostawić aż do początku nowego sezonu.
- Byliny zimozielone – w ich przypadku wystarczy wiosenne czyszczenie: ostrożne usunięcie starych liści (na przykład bergenia, żurawka).
- Byliny przyjazne dla owadów – dzikie byliny jak krwawnik albo oset powinny zostać w ogrodzie przez całą zimę, ponieważ ich owocostany oferują ptakom pokarm, a owadom schronienie.
Półkrzewy na rabatach – lawenda, szałwia i inne
Na wielu rabatach ogrodowych obok bylin znajdują się też rośliny określane jako półkrzewy. Zachowują się one inaczej niż klasyczne byliny, ponieważ tworzą zdrewniałe pędy. Szczególnie popularna jest w tej grupie lawenda, która zachwyca nie tylko swoimi kwiatami, ale też przyjemnym zapachem. Przycinając półkrzewy należy pamiętać, że:
- Półkrzewów nie należy ścinać nisko nad ziemią; jeśli zetnie się stare drewno, roślina często już nie odrasta. Lawenda jest tutaj szczególnie wrażliwa.
- Pierwsze cięcie wykonuje się wiosną, krótko przed rozwojem nowych pędów. Skraca się wtedy roślinę mniej więcej o jedną trzecią.
- Drugie lekkie cięcie bezpośrednio po kwitnieniu pomaga zachować zwarty pokrój i unikać przerzedzeń.
- Podobnej pielęgnacji wymagają także inne półkrzewy jak przykładowo szałwia, barbula albo santolina.
Dzięki temu półkrzewy pozostaną zdrowe, gęste i obficie kwitnące – ciekawe uzupełnienie klasycznej rabaty bylinowej.
Porządkowanie bylin jesienią czy wiosną – kiedy lepiej?
Nie da się odpowiedzieć na takie pytanie jednym słowem. Dla wielu bylin jest jesienne cięcie korzystne, dla innych zaś wiosenne. Często optymalna jest kombinacja: podatne na choroby rośliny ścina się jesienią, a dekoracyjne albo ekologiczne byliny pozostają do wiosny. Byliny sa z natury mocne – małe błędy wybaczają bez problemu. Ważniejsze jest, abyście swój ogród obserwowali świadomie i eksperymentowali. Z czasem rozwiniecie w sobie dobre wyczucie czasu do przycinania poszczególnych bylin.
Przycinanie bylin i półkrzewów nie jest żadnym zbiorem ścisłych wytycznych, a raczej zaproszeniem do towarzyszenia ogrodowi zgodnie z rytmem pór roku. Kto lubi porządek przed zimą, chwyta za nożyce jesienią. Kto zaś chce zachować dekoracje w ogrodzie i wspierać owady, czeka z porządkami do wiosny. A zimozielonym bylinom wystarczy często staranne czyszczenie. W każdym razie zyskują na tym rośliny: mocniej rosną, bujniej kwitną i długo zdobią Wasz ogród.
