Zapłacił ponad 20 000 zł za studnię głębinową. Gdy dostał wyniki badań wody, aż przysiadł

Własna studnia miała dać pełną niezależność od wodociągów i gwarancję czystej wody prosto z ziemi. Problem w tym, że prawda wyszła na jaw dopiero po wykonaniu odwiertu: woda z ujęcia okazała się nie do picia, a nawet nie do codziennego użytku w gospodarstwie. W takiej sytuacji zaczyna się prawdziwy test dla portfela — bo uzdatnianie potrafi kosztować fortunę. Dlatego zanim uznasz studnię za pewnik, warto wiedzieć, na co trzeba być gotowym.
- Woda ze studni zaskoczyła pana Romana
- Co psuje wodę ze studni głębinowej?
- Jak pobrać próbkę wody ze studni
- Kiedy studnia się nie opłaca i co dalej
Woda ze studni zaskoczyła pana Romana
Pan Roman postanowił wykonać studnię głębinową, bo zależało mu na własnym, niezależnym źródle wody. Za całą inwestycję zapłacił około 20 tysięcy złotych. Już na początku zauważył jednak, że woda z przydomowej studni jest lekko mętna. Wiedział, że zanim zacznie jej używać, musi pobrać próbkę i zlecić dokładne badania.
Zgodnie z zaleceniami wstrzymał się więc z piciem wody z nowego ujęcia. Przez kolejne tygodnie regularnie ją wypompowywał, żeby wypłukać pozostałości po wierceniu, drobiny gruntu i nagromadzone osady. Po upływie miesiąca pan Roman zdecydował się na pełną analizę: fizykochemiczną oraz mikrobiologiczną.
Wyniki okazały się dla niego dużym zaskoczeniem. Stężenia żelaza i manganu były bardzo wysokie. Próbka nie spełniała również norm dotyczących mętności i barwy, a dodatkowo miała nieprawidłowy odczyn. W badaniach mikrobiologicznych nie wykryto uchybień, ale przy tak dużej ilości żelaza taki rezultat może być mylący i fałszywie „w normie”. Laboratorium oceniło, że woda w tej postaci nie nadaje się ani do picia, ani do wykorzystania w gospodarstwie domowym.
Co psuje wodę ze studni głębinowej?
Kłopoty pana Romana to scenariusz, z którym mierzy się wielu właścicieli domów po wykonaniu odwiertu studni głębinowej. Norma dla żelaza w wodzie z domowego ujęcia wynosi 0,2 mg/l, a mimo to w praktyce wyniki badań często pokazują przekroczenia. Nawet jeśli niewielki nadmiar żelaza zwykle nie jest groźny dla zdrowia, potrafi mocno obniżyć komfort korzystania z wody: pojawia się metaliczny posmak, a barwa robi się żółtawa lub brunatna. Co więcej, woda bogata w żelazo może ciemnieć po kontakcie z powietrzem. Z czasem na armaturze, umywalce czy wannie zaczynają zostawać charakterystyczne rdzawe zacieki.
Gdy żelaza jest dużo, często okazuje się, że przekroczone są również parametry manganu — jego dopuszczalne stężenie to 0,05 mg/l. Ten pierwiastek bywa przyczyną nieprzyjemnego smaku i zapachu, a także ciemnego osadu, który osiada na sanitariatach i elementach instalacji.
Osobną, bardzo istotną kwestią są azotany i azotyny. Do wód gruntowych trafiają m.in. z nawozów, gnojowicy, ścieków oraz nieszczelnych szamb i zbiorników bezodpływowych. Dopuszczalny poziom azotanów wynosi 50 mg/l, a azotynów 0,5 mg/l. Związki azotu mogą być szczególnie groźne dla niemowląt, a co najważniejsze — nie da się ich wiarygodnie wykryć „na oko” ani po smaku. Jedynym sposobem, by potwierdzić lub wykluczyć przekroczenia, jest badanie próbki wody.

Jak pobrać próbkę wody ze studni
Próbkę do analizy warto pobrać dopiero po mniej więcej 3–4 tygodniach regularnego wypompowywania wody ze studni. W tym czasie właściciel powinien na bieżąco obserwować, jak pracuje ujęcie i czy nie pojawiają się niepokojące objawy. Tuż przed pobraniem próbki można przeprowadzić dezynfekcję studni roztworem podchlorynu sodu, aby ograniczyć liczbę bakterii bytujących w rurach, filtrach oraz innych elementach instalacji. Po dezynfekcji studnię trzeba ponownie dokładnie przepłukać — tak, by resztki środka nie zafałszowały wyniku badania.
Pełne badanie wody najlepiej zlecić akredytowanemu laboratorium, najbliższej stacji sanitarno-epidemiologicznej lub laboratorium działającemu przy przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym. Taka analiza powinna obejmować zarówno część fizykochemiczną, jak i mikrobiologiczną. W zakresie fizykochemii sprawdza się m.in. barwę, mętność, zapach, smak, pH, przewodność, twardość, żelazo, mangan, jon amonowy, azotany oraz azotyny. Jeśli warunki w okolicy tego wymagają, pakiet badań można rozszerzyć o pestycydy, metale ciężkie, związki organiczne i inne substancje, których obecność w danym rejonie jest realna. Z kolei badanie mikrobiologiczne pozwala wykryć m.in. bakterie z grupy coli, Escherichia coli, enterokoki kałowe oraz określić ogólną liczbę drobnoustrojów.
Próbkę najlepiej pobrać z tego kranu, z którego domownicy będą korzystać przy wodzie do picia. Do pobrania należy użyć sterylnego pojemnika otrzymanego z laboratorium. Zanim napełnisz pojemnik, trzeba umyć kran, zdezynfekować jego wylot i spuszczać wodę przez kilka minut, aby wypłukać ciecz stojącą w instalacji. Podczas nalewania nie wolno dotykać wnętrza pojemnika ani wewnętrznej strony nakrętki. Następnie próbkę należy dostarczyć do laboratorium w czasie i w warunkach wskazanych przez daną placówkę. Podstawowe badanie mikrobiologiczne kosztuje zwykle około 100–200 zł. Analiza fizykochemiczna to najczęściej wydatek rzędu 200–500 zł, w zależności od liczby ocenianych parametrów. Na część wyników czeka się od kilku dni do około dwóch tygodni, natomiast kompletna analiza bakteriologiczna może potrwać dłużej.
Kiedy studnia się nie opłaca i co dalej
Nie wszędzie da się sensownie wykonać własną studnię. Tego typu ujęcie zwykle nie sprawdza się na terenach rolniczych, gdzie stosuje się nawozy, gnojowicę i pestycydy — substancje te mogą wnikać w glebę, a później przedostawać się do warstw wodonośnych.
Słabe wyniki badań wody nie muszą od razu oznaczać, że wydatek na odwiert poszedł na marne. Często najrozsądniejszym krokiem jest wtedy montaż przydomowej stacji uzdatniania. Cena usuwania zanieczyszczeń zależy od tego, z jakim problemem mamy do czynienia, ale orientacyjnie urządzenia kosztują od ok. 1000 zł za proste zmiękczacze do nawet ok. 10 000 zł za rozbudowane systemy filtracji i oczyszczania.
Po instalacji stacji uzdatniania właściciel powinien pobrać nową próbkę i wykonać ponowne badanie. Woda zostanie uznana za bezpieczną do picia dopiero wtedy, gdy analiza nie wykaże istotnych odchyleń. Kontrolę warto wykonywać co roku, a także zawsze, gdy zauważalnie zmieni się smak, zapach lub wygląd wody.