Bojler czy podgrzewacz przepływowy? Różnica w rachunkach może zaskoczyć wielu właścicieli domów

Ciepła woda potrafi kosztować więcej, niż sugeruje długość codziennego prysznica. Rachunek zależy również od tego, czy ogrzewamy ją na bieżąco, czy przechowujemy zapas na później. Przepływowy podgrzewacz nie utrzymuje gorącego zbiornika przez całą dobę, ale wymaga odpowiednio wydajnej instalacji elektrycznej. Bojler łatwiej pogodzić z niewielką mocą przyłączeniową, za to trzeba uwzględnić ciepło uciekające przez jego obudowę. Które rozwiązanie bardziej opłaca się przy małym, a które przy dużym zużyciu?
- Bojler płaci za gotowość, podgrzewacz za odkręcony kran
- Małe i duże zużycie: ile wyniesie miesięczny rachunek?
- Moc 24 kW nie oznacza 24 kWh na każdy prysznic
- Od ilu litrów bojler zaczyna wygrywać? Decyduje cena prądu
Bojler płaci za gotowość, podgrzewacz za odkręcony kran
Porównujemy tutaj dwa urządzenia elektryczne: bojler z grzałką oporową oraz podgrzewacz przepływowy. Oba potrzebują niemal tyle samo energii do ogrzania identycznej ilości wody o tę samą liczbę stopni. Różnica pojawia się po zakręceniu kranu. Zbiornik oddaje ciepło do otoczenia, a termostat okresowo uruchamia grzałkę, aby uzupełnić ubytek. To straty postojowe, zależne między innymi od izolacji, pojemności, temperatury wody i warunków w pomieszczeniu. Nie oznacza to, że bojler pobiera pełną moc bez przerwy. Oznacza natomiast, że utrzymywanie zapasu ma swoją cenę również wtedy, gdy nikt nie korzysta z łazienki.
Podgrzewacz przepływowy nie magazynuje dużego zapasu gorącej wody, więc unika strat charakterystycznych dla zasobnika. Elektronika może jednak pobierać niewielką energię w czuwaniu, a ciepło nadal może uciekać z przewodów. Na potrzeby przykładowych obliczeń przyjmijmy, że straty postojowe bojlera wynoszą 1,5 kWh na dobę. Nie jest to uniwersalny parametr każdego urządzenia – rzeczywista wartość zależy od modelu i warunków użytkowania. Przy założonej cenie prądu 1 zł/kWh uzupełnianie tych strat kosztuje około 45 zł w miesiącu liczącym 30 dni. Tyle zapłacimy za samo utrzymywanie zapasu ciepłej wody, niezależnie od energii potrzebnej do ogrzania wody zużywanej przez domowników.
Małe i duże zużycie: ile wyniesie miesięczny rachunek?
Aby porównanie było czytelne, przyjmijmy wodę zimną o temperaturze 10°C i użytkową o temperaturze 40°C. Podgrzanie jednego litra o 30°C wymaga około 0,0349 kWh. Małe zużycie ustalmy na 40 litrów dziennie, a duże na 200 litrów. Są to objętości wody o temperaturze 40°C pobieranej z kranów, a nie samej gorącej wody wypływającej ze zbiornika. Liczymy miesiąc mający 30 dni, niemal pełną sprawność zamiany prądu w ciepło oraz jednakowe warunki doprowadzenia wody. Pomijamy zakup, serwis, opłaty stałe i straty na rurach. Te ostatnie zależą między innymi od długości przewodów i ich izolacji.
Przy 40 litrach dziennie ogrzanie wody wymaga około 41,9 kWh miesięcznie. Koszt pracy podgrzewacza wynosi zatem około 42 zł, a bojlera ze stratami 45 kWh miesięcznie – około 87 zł. Przy 200 litrach zapotrzebowanie rośnie do 209,4 kWh: odpowiednio około 209 i 254 zł miesięcznie. Straty stanowią więc ponad połowę energii zużytej przez bojler w pierwszym wariancie, ale około 18% w drugim. To obliczenia modelowe. Przy większym zużyciu wody może być konieczny zbiornik o większej pojemności, którego straty postojowe będą inne niż przyjęte w przykładzie. Znaczenie mają również nastawa temperatury i warunki w pomieszczeniu. Dlatego podanych kosztów nie należy traktować jako prognozy dla każdego domu.

Moc 24 kW nie oznacza 24 kWh na każdy prysznic
Duża liczba na obudowie podgrzewacza potrafi przestraszyć, ale moc i zużycie energii to dwie różne wielkości. Urządzenie pobierające 24 kW przez pięć minut zużyje 2 kWh. Grzałka bojlera o mocy 2 kW potrzebuje godziny, aby pobrać tyle samo energii. W obu przypadkach otrzymujemy podobną ilość ciepła, tylko dostarczoną w innym czasie. Dla orientacji: ogrzewanie strumienia 8 litrów na minutę z 10 do 40°C wymaga około 16,7 kW. Przy przepływie 12 litrów potrzebne jest już około 25,1 kW. Deszczownica lub jednoczesne korzystanie z dwóch punktów poboru mogą więc przekroczyć możliwości słabszego urządzenia.
Podgrzewacze obsługujące komfortowy prysznic często wymagają zasilania trójfazowego 400 V. Przykładowo urządzenie 24 kW pobiera przy takim zasilaniu około 35 A na fazę, a w domu działają przecież również piekarnik czy płyta indukcyjna. Przed zakupem elektryk powinien sprawdzić dostępną moc, przewody, zabezpieczenia oraz wymagania instrukcji montażu. Sama obecność trzech faz nie przesądza o możliwości podłączenia. Moc i zabezpieczenia dobiera się do konkretnej instalacji. Zwiększenie mocy przyłączeniowej i przebudowa instalacji mogą zmienić opłacalność całej inwestycji. Bojler z grzałką 1,5–2 kW stawia mniejsze wymagania chwilowe, lecz po wyczerpaniu zapasu potrzebuje czasu na ponowne nagrzanie wody.
Od ilu litrów bojler zaczyna wygrywać? Decyduje cena prądu
Przy tej samej cenie każdej kilowatogodziny nie istnieje próg zużycia, po którego przekroczeniu zwykły bojler z grzałką zacznie wygrywać dzięki samej pojemności. Nadal musi dostarczyć energię do ogrzania pobranej wody i dodatkowo pokryć straty. Sytuację zmienia możliwość nagrzewania zapasu w tańszej strefie taryfowej, podczas gdy podgrzewacz pracuje wtedy, gdy odkręcamy kran. Załóżmy przykładowo, że średni koszt energii dla podgrzewacza wynosi 1 zł/kWh, natomiast bojler nagrzewa wodę wyłącznie w tańszej strefie, po 0,65 zł/kWh. Wymaga to odpowiednio dobranej pojemności zbiornika oraz takiego rozkładu zużycia, który pozwoli korzystać z zapasu bez dogrzewania w droższych godzinach. Obie stawki obejmują przyjęte zmienne koszty energii i dystrybucji; nie są cytatem z cennika. Przy stratach 1,5 kWh dziennie granicę wyznacza równanie: 0,0349 × V × 1 = (0,0349 × V + 1,5) × 0,65, gdzie V oznacza litry wody o temperaturze 40°C na dobę. Wynik to około 80 litrów dziennie. Przy 40 litrach bojler kosztuje około 56 zł miesięcznie wobec 42 zł za podgrzewacz; przy 200 litrach około 165 zł wobec 209 zł.
Ten próg obowiązuje wyłącznie dla przyjętych cen i strat. Większy zbiornik może mieć inne straty postojowe, a dogrzewanie w droższych godzinach podniesie koszt bojlera. Z kolei korzystanie z podgrzewacza w taniej strefie zmniejszy jego przewagę cenową. Trzeba też dobrać pojemność do zapotrzebowania domowników. Teoretycznie 100 litrów wody o temperaturze 60°C, zmieszanej z zimną wodą mającą 10°C, pozwala uzyskać około 167 litrów wody o temperaturze 40°C. W praktyce dostępna ilość może być mniejsza ze względu na sposób mieszania się wody w zbiorniku i konstrukcję urządzenia. Warto więc sprawdzić deklarowaną przez producenta wydajność ciepłej wody użytkowej. Ostateczna opłacalność zależy również od kosztów zakupu i montażu. Jeśli podłączenie przepływowego podgrzewacza wymaga kosztownej modernizacji instalacji elektrycznej, bojler może okazać się korzystniejszy nawet przy wyższych rachunkach za energię.