Nie chodzi tylko o gatunek drewna. W drewnie kominkowym bardziej liczy się coś innego
Rąbanie i przechowywanie drewna opałowego wydaje się proste, a jednak to właśnie tu najczęściej ucieka ciepło — i pieniądze. Jeden zły ruch przy cięciu albo niewłaściwe ułożenie polan potrafią sprawić, że ogień gaśnie szybciej, dymu jest więcej, a rachunki rosną, choć palisz tyle samo. W dalszej części pokażemy sprawdzone sposoby, dzięki którym przygotujesz drewno łatwiej, ułożysz je mądrzej i sprawisz, że będzie palić się długo, równo i czysto przez całą zimę.
- Jak dobrać długość drewna do kominka
- Jaką piłę wybrać do cięcia kłód?
- Odzież ochronna do pilarki łańcuchowej
- Jak układać drewno do sezonowania
Jak dobrać długość drewna do kominka
Drewno opałowe kupowane w leśnictwie najczęściej trafia do nas w formie wałków o różnych średnicach. Według obowiązujących norm technicznych cienki koniec powinien mieć co najmniej 5 cm średnicy (bez kory), natomiast dla grubszego końca nie przewidziano górnego limitu. Standardowo wałki przeznaczone do układania w stos mają około 1 metra długości, choć dopuszcza się odcinki od 1 do 3 metrów. Z kolei drewno pozyskane we własnym zakresie może mieć praktycznie dowolną długość.
Pocięcie wałków na krótsze odcinki to pierwszy etap przygotowania drewna do późniejszego rozłupywania i sezonowania. Do kominka najczęściej wybiera się gatunki liściaste — najlepiej rozłupują się, gdy są świeże i jeszcze wilgotne. Po wyschnięciu, zwłaszcza przy kawałkach z nasady pnia oraz mocno sękatych, rąbanie potrafi być znacznie trudniejsze. Odwrotnie bywa z iglastymi, takimi jak sosna czy świerk: je zwykle wygodniej rozłupywać dopiero po solidnym wysuszeniu.
Dobrze dobrana długość polan ma ogromny wpływ na czyste, stabilne spalanie i pełne wykorzystanie energii cieplnej. Zbyt długie albo zbyt krótkie kawałki mogą pogorszyć pracę kominka i utrudnić dokładanie opału. Dlatego długość ciętego drewna warto dopasować do wymiarów paleniska — najczęściej sprawdza się zakres mniej więcej 25–40 cm. Do wygodnego i bezpieczniejszego cięcia przydaje się prosty stojak do drewna, czyli tzw. koziołek.
Jaką piłę wybrać do cięcia kłód?
Do przecinania długich kłód na poręczne odcinki, które później łatwo rozłupać, najczęściej sięga się po piłę łańcuchową. Wybór odpowiedniego rodzaju napędu warto dopasować do ilości drewna i miejsca pracy – inaczej sprawdzi się sprzęt używany przy domu, a inaczej ten zabierany w teren. Zanim zaczniesz ciąć, dobrze jest skontrolować, czy wszystkie elementy są solidnie dokręcone, hamulec bezpieczeństwa reaguje prawidłowo, a łańcuch jest ostry i ma właściwe napięcie na prowadnicy. Najczęściej wyróżnia się trzy rodzaje pił:
- Piła akumulatorowa
Piła na baterie o odpowiednio dobranej mocy jest lekka, sprawna i przy okazji mniej męczy słuch, bo pracuje ciszej niż spalinowa. To świetna opcja zamiast modeli z silnikiem spalinowym, szczególnie gdy tnie się drewno w ogrodzie lub w pobliżu domu. Jest też bardziej przyjazna środowisku, ponieważ nie wytwarza spalin. Akumulatory o dużej pojemności potrafią zapewnić długi czas pracy, również przy cięciu grubszych kłód – pod warunkiem, że łańcuch jest dobrze naostrzony i właściwie nasmarowany.
- Piła spalinowa
Piła spalinowa słynie z wysokiej mocy – zarówno sam silnik, jak i osiągane obroty zwykle przewyższają to, co oferują modele elektryczne. Jej największym atutem jest pełna niezależność od gniazdka, dzięki czemu można pracować praktycznie wszędzie, także daleko od zabudowań. Wadą bywa natomiast głośna praca (i wynikająca z tego konieczność stosowania ochronników słuchu).
- Piła elektryczna
W porównaniu z pozostałymi typami jest bardzo prosta w użyciu – wystarczy podłączyć ją do prądu i pamiętać o regularnym dolewaniu oleju do smarowania łańcucha. Nie emituje spalin i zazwyczaj jest niedroga w eksploatacji. Z drugiej strony, tam gdzie dostęp do zasilania jest utrudniony, staje się mniej wygodna. Trzeba też uważać na przewód: może przeszkadzać, zwiększać ryzyko potknięcia albo – przy nieuwadze – zostać uszkodzony podczas cięcia.
Odzież ochronna do pilarki łańcuchowej
Praca z pilarką łańcuchową to nie tylko sprawny sprzęt, ale też właściwie dobrana odzież i akcesoria ochronne, które realnie zmniejszają ryzyko wypadku.
- Spodnie antyprzecięciowe osłaniają nogi przed kontaktem z łańcuchem – przydadzą się zarówno podczas pracy pilarką spalinową, jak i elektryczną.
- Buty odporne na przecięcie mają specjalną wkładkę zabezpieczającą, antypoślizgową podeszwę oraz membranę ograniczającą przenikanie wilgoci.
Do podstawowego zestawu warto dołożyć również rękawice ochronne, a przy pile spalinowej szczególnie ważne są ochronniki słuchu. W terenie leśnym zaleca się także kask, który chroni głowę przed spadającymi gałęziami. Takie gałęzie potrafią opaść nagle z dużej wysokości, bo podczas ścinki często pękają, klinują się i zostają zawieszone w koronach sąsiednich drzew, by spaść dopiero po chwili.
Jak układać drewno do sezonowania
Po pocięciu na mniejsze kawałki i rozłupaniu siekierą albo młotem z klinami, drewno trzeba jeszcze prawidłowo ułożyć do sezonowania. Na pierwszy rzut oka „układanie drewna” wydaje się banalne, ale w praktyce sposób składowania ma ogromne znaczenie. Zimą nikt nie chce dorzucać do kominka spróchniałych czy zapleśniałych polan, które mogą zaszkodzić nie tylko palenisku, lecz także domownikom.
Niezależnie od rodzaju i budowy kominka, dobrze wysuszone drewno to czystsze spalanie i przyjemniejsze ciepło. Za odpowiednio suche uznaje się polana, których wilgotność spadła do ok. 15–18% — a to wymaga czasu i właściwego sezonowania. Długość tego procesu zależy od gatunku drewna oraz od tego, jak je ułożysz. Poprawny stos odcina polana od wilgotnego gruntu i pozwala powietrzu swobodnie krążyć między kawałkami. Częstym błędem jest zbyt ciasne upychanie drewna, które blokuje wentylację, oraz przechowywanie go w zamkniętych pomieszczeniach bez ruchu powietrza.
Nawet gdy drewno leży w świetnie przewiewnym miejscu, zwykle potrzebuje od dwóch do trzech, a czasem nawet czterech lat, by nadawało się do palenia. Zbicie wilgotności z ok. 60% do poziomu poniżej 20% oznacza konieczność odparowania setek, a niekiedy tysięcy litrów wody. Dlatego, jeśli chcesz w pełni wykorzystać zalety własnego kominka, opłaca się planować z wyprzedzeniem i sezonować drewno „na zapas” — wtedy w sezonie grzewczym masz pod ręką paliwo, które naprawdę dobrze się spala.