Urzędnik może zapukać do drzwi nawet o 21:00. Nie musi wcześniej zapowiadać kontroli
Jesień oznacza początek sezonu grzewczego, ale dla części właścicieli domów także możliwość kontroli źródła ogrzewania. Samorządy sprawdzają, czym mieszkańcy palą w piecach, czy urządzenia spełniają wymagania oraz czy nie dochodzi do spalania odpadów. W Augustowie kontrole rozpoczęły się w październiku, a urząd wyraźnie informuje, że mogą odbywać się bez wcześniejszego zawiadomienia. Podobne działania prowadzone są także w innych gminach, choć zakres kontroli może być różny.
- Augustów od października kontroluje domowe piece. Wizyta może być niezapowiedziana
- To nie tylko Augustów. Kontrole palenisk prowadzi także Pawonków
- Tychy również zaostrzają procedury. Chodzi o piece i spalanie odpadów
- Co grozi za nieprawidłowości podczas kontroli?
- Nie ma jednej „kontroli pieców w całej Polsce”. Warto sprawdzić lokalne przepisy
Augustów od października kontroluje domowe piece. Wizyta może być niezapowiedziana
Urząd Miejski w Augustowie poinformował 24 września 2026 r., że od października na terenie miasta ponownie prowadzone są kontrole domowych pieców i kotłów na paliwa stałe. Samorząd wskazuje, że obowiązek kontroli wynika z Programu ochrony powietrza dla strefy podlaskiej przyjętego przez Sejmik Województwa Podlaskiego. Czynności wykonują upoważnieni pracownicy urzędu.
Kontrolerzy mogą sprawdzić wszystkie źródła ogrzewania znajdujące się w budynku, rodzaj stosowanego paliwa oraz to, czy w palenisku nie są spalane odpady. Sprawdzana może być również barwa dymu, jakość paliwa i dokument potwierdzający jego jakość, a także stan oraz sposób użytkowania urządzenia grzewczego. Urzędnicy mogą również zweryfikować, czy źródło ciepła zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.
Najważniejsza informacja dla mieszkańców dotyczy sposobu przeprowadzania kontroli. Augustów zaznacza, że może ona odbyć się bez wcześniejszego powiadomienia o terminie. Czynności powinny być prowadzone w obecności właściciela nieruchomości albo dorosłego domownika, a z kontroli sporządzany jest protokół.
To nie tylko Augustów. Kontrole palenisk prowadzi także Pawonków
Podobną akcję rozpoczęła we wrześniu Gmina Pawonków w województwie śląskim. W oficjalnym komunikacie wskazano, że od 8 września 2026 r. prowadzone są tam kontrole palenisk domowych. Ich podstawą są m.in. przepisy śląskiej uchwały antysmogowej, a zakres jest szerszy niż samo sprawdzenie, czym mieszkańcy palą w piecu.
Kontrolerzy sprawdzają rodzaj i stan techniczny urządzenia grzewczego, zgodność kotła lub pieca z obowiązującymi przepisami, rodzaj stosowanego paliwa oraz przestrzeganie zakazów i ograniczeń dotyczących spalania. Weryfikowany może być także sposób eksploatacji instalacji oraz postępowanie z odpadami powstającymi w gospodarstwie domowym.
Pawonków poprosił mieszkańców o przygotowanie dokumentacji dotyczącej źródła ciepła i paliwa, m.in. instrukcji obsługi, dokumentu potwierdzającego klasę kotła lub certyfikatu, a także faktur, rachunków czy innych dowodów zakupu opału. Kontrolerzy mają posiadać pisemne upoważnienia wójta. Gmina przypomina też, że udaremnianie lub utrudnianie kontroli w zakresie ochrony środowiska może stanowić przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat.
Tychy również zaostrzają procedury. Chodzi o piece i spalanie odpadów
Kolejnym przykładem są Tychy. 24 września 2026 r. prezydent miasta wydał zarządzenie zmieniające procedurę przeprowadzania kontroli przestrzegania zakazu spalania odpadów w paleniskach oraz przepisów uchwały antysmogowej obowiązującej w województwie śląskim. Nie jest to więc zapowiedź jednorazowej akcji, ale aktualizacja zasad prowadzenia kontroli na terenie miasta.
Podstawę prawną kontroli palenisk stanowi również art. 379 Prawa ochrony środowiska. Przepis pozwala wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta kontrolować przestrzeganie przepisów ochrony środowiska i upoważniać do takich czynności pracowników urzędu lub funkcjonariuszy straży gminnej. Kontrolujący może wykonywać niezbędne czynności, żądać informacji i dokumentów oraz prowadzić badania. W przypadku nieruchomości, na których nie jest prowadzona działalność gospodarcza, prawo wstępu przysługuje w godzinach od 6 do 22.
Co ważne, przepisy nie ustanawiają ogólnego obowiązku wcześniejszego zawiadamiania osoby fizycznej o takiej kontroli. Dlatego kontrola paleniska w prywatnym domu może zostać przeprowadzona bez zapowiedzi. Nie oznacza to jednak prawa do dowolnego wejścia siłą do mieszkania. Oficjalny poradnik dotyczący kontroli palenisk wskazuje, że prawo wstępu nie jest równoznaczne z możliwością zastosowania przymusu bezpośredniego lub siłowego wejścia na teren nieruchomości.
Co grozi za nieprawidłowości podczas kontroli?
Sama kontrola nie oznacza oczywiście automatycznie kary. Jeżeli urzędnicy nie stwierdzą naruszeń, czynności zostaną zakończone, a mieszkaniec otrzyma protokół. Jeżeli jednak okaże się, że w piecu spalane są odpady albo użytkowane jest urządzenie lub paliwo niezgodne z obowiązującymi przepisami, mogą pojawić się konsekwencje prawne.
Za naruszenie uchwały antysmogowej grozi grzywna. W praktyce za spalanie odpadów mandat może wynieść do 500 zł, natomiast w przypadku skierowania sprawy do sądu grzywna może sięgnąć 5000 zł. Takie sankcje wskazują również materiały administracji publicznej i Policji dotyczące kontroli palenisk.
Mieszkaniec ma także określone prawa podczas kontroli. Z czynności sporządzany jest protokół, którego egzemplarz powinien otrzymać kontrolowany. Może on zgłosić do niego zastrzeżenia i uwagi, a także odmówić podpisania dokumentu. Nie warto jednak utrudniać prawidłowo prowadzonej kontroli, ponieważ udaremnianie lub utrudnianie czynności osoby uprawnionej do kontroli ochrony środowiska jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 3 lat.
Nie ma jednej „kontroli pieców w całej Polsce”. Warto sprawdzić lokalne przepisy
Informacja o rozpoczęciu kontroli w Augustowie jest prawdziwa, ale nie należy jej interpretować jako zapowiedzi obowiązkowej, ogólnopolskiej akcji obejmującej wszystkie gospodarstwa domowe. Poszczególne samorządy prowadzą kontrole na podstawie przepisów ochrony środowiska, uchwał antysmogowych i programów ochrony powietrza, dlatego zakres czynności oraz lokalne wymagania mogą się różnić.
Właściciel domu ogrzewanego paliwem stałym powinien przede wszystkim sprawdzić wymagania obowiązujące w jego województwie i gminie. Warto mieć również dokumentację kotła oraz dowody zakupu opału, jeśli są dostępne. Takie dokumenty mogą znacznie ułatwić kontrolę, zwłaszcza gdy samorząd sprawdza nie tylko samo urządzenie, ale również rodzaj i parametry stosowanego paliwa.
Jesienią podobnych kontroli może być więcej, ponieważ wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego rośnie liczba interwencji związanych z dymem i podejrzeniami spalania niedozwolonych materiałów. Nie oznacza to jednak, że każdy właściciel domu musi spodziewać się wizyty urzędnika. Najważniejsze jest przestrzeganie lokalnych przepisów, używanie dozwolonego paliwa i prawidłowa eksploatacja urządzenia grzewczego.