Płacisz za drewno, a dostajesz… powietrze. Tak oszukują sprzedawcy

Kupując drewno do kominka, bardzo łatwo dać się złapać na pozornie drobny szczegół, który w praktyce może kosztować sporo pieniędzy — zwłaszcza gdy nie wiesz, jak je właściwie zmierzyć. Wielu sprzedawców posługuje się metrami przestrzennymi, a to jednostka, w której „ilość drewna” potrafi oznaczać także korę i zaskakująco dużo pustych przestrzeni między polanami. Za chwilę pokażę, jak krok po kroku sprawdzić, ile drewna faktycznie dostajesz, jak je układać i odbierać, na co patrzeć przy pomiarze oraz jakie triki i pułapki najczęściej sprawiają, że klienci płacą więcej, niż powinni. Dzięki temu będziesz wiedzieć, czy w Twoim stosie jest drewno — czy głównie powietrze.
- Jak mierzy się ilość drewna z drzewa
- Jak mierzyć stos i przeliczać mp na m³
- Jak wybierać drewno do kominka?
- Jak obliczyć objętość długiego pnia?
Jak mierzy się ilość drewna z drzewa
To, ile drewna da konkretne drzewo, da się dość dokładnie oszacować jeszcze zanim padnie pierwsze cięcie. Gdy pień zostanie ścięty i rozsortowany na elementy o różnej długości oraz jakości, można już precyzyjnie policzyć jego objętość. Najczęściej stosuje się tu dwie jednostki: metr sześcienny i metr przestrzenny. Do porównywania ilości drewna między gatunkami i sortymentami najpewniejszy jest metr sześcienny, nazywany też kubikiem. Najwięcej problemów sprawia drewno kominkowe — mierzenie i zsumowanie objętości wielu drobnych szczap jest czasochłonne i łatwo o przekłamania.
Części pnia, które nie spełniają norm dla większych sortymentów, przerabia się na wałki, zwykle o długości od 1 do 2,5 metra. Następnie, po rozdzieleniu według gatunku, długości i planowanego zastosowania, układa się je w stosy przy drodze wywozowej. Dawne ręczne ładowanie na wóz czy sanie oraz mozolne układanie zastąpiły dziś ciągniki leśne z hydraulicznymi dźwigami, które znacząco przyspieszają pracę. Gotowe do transportu stosy potrafią mieć ponad 10 metrów długości, a nierzadko dochodzą nawet do 20 metrów.

Jak mierzyć stos i przeliczać mp na m³
Nawet najbardziej wprawiony zrywkarz nie utrzyma identycznej wysokości stosu na całej jego długości. Właśnie dlatego, aby możliwie dokładnie oszacować objętość, wysokość mierzy się w wielu punktach — co 1 metr przy stosach do 10 m długości oraz co 2 metry przy dłuższych. Do obliczeń przyjmuje się średnią wysokość (wyliczoną z pomiarów), długość stosu oraz długość wałka. Za wysokość roboczą uznaje się średnią z pomiarów pomniejszoną o 5% dla drewna z grup S2 i S4. Ta poprawka ma znaczenie w praktyce: już 5 cm na każdym metrze wysokości potrafi wyraźnie zmienić wynik, gdy stos jest długi. Tak oblicza się objętość w metrach przestrzennych, bo stos to nie tylko samo drewno, ale też kora oraz puste przestrzenie między wałkami.
To, ile w stosie „zjada” kora i powietrze, zależy przede wszystkim od gatunku drewna oraz długości wałków — krótsze elementy da się ułożyć ciaśniej, więc mają mniej pustek. Żeby rzetelnie przeliczyć metry przestrzenne drewna średniowymiarowego i drobnicy na metry sześcienne (czyli faktyczną objętość samego drewna), stosuje się doświadczalne współczynniki przeliczeniowe. Taka zamiana jednostek szczególnie przydaje się przy organizacji transportu, bo przewoźnicy często podają pojemność ładunku właśnie w mp. Przykład: jeśli do odbioru jest 10 m3 opału brzozowego, a zamawiasz auto o ładowności 10 mp, musisz uwzględnić współczynnik 1,54 dla brzozy — w praktyce może to oznaczać, że potrzebny będzie większy transport, a koszty wyraźnie wzrosną.
| Rodzaj drewna | Długość wałka | mp w korze na m3 bez kory | m3 bez kory na mp w korze |
|---|---|---|---|
| Sosna, modrzew, daglezja | 1 – 1,5 m | 0,65 | 1,54 |
| pow. 1,5 m | 0,62 | 1,61 | |
| Świerk, jodła | 1 – 1,5 m | 0,70 | 1,43 |
| pow. 1,5 m | 0,67 | 1,49 | |
| Buk, grab | 1 – 1,5 m | 0,70 | 1,43 |
| 1,5 – 2,5 m | 0,63 | 1,59 | |
| pow. 2,5 m | 0,60 | 1,67 | |
| Brzoza i inne liściaste | 1 – 1,5 m | 0,65 | 1,54 |
| 1,5 – 2,5 m | 0,60 | 1,67 | |
| pow. 2,5 m | 0,57 | 1,75 | |
| Drobnica opałowa | Dowolna długość | 0,25 | 4,00 |

Jak wybierać drewno do kominka?
Skończyły się czasy, gdy drewno pozyskane w lesie miało z góry przypisane jedno, konkretne przeznaczenie. Kiedyś na zrębie dało się bez trudu rozróżnić surowiec „pod okleiny”, na sklejkę, do tartaku, dla kopalń, na stemple budowlane, do produkcji papieru albo po prostu na opał. Dziś o klasyfikacji decydują przede wszystkim wymiary i jakość, a nie docelowa branża. Najdroższe pozostają duże sortymenty o najwyższych parametrach. I choć niemal nikt nie wrzuci do kominka kosztownego drewna klasy premium, to już średniowymiarowe sortymenty z grupy S2 bywają sensownym wyborem do palenia. Warto przy tym pamiętać o różnicach jakościowych: drewno stosowe nie powinno mieć miękkiej zgnilizny, bo nie nadaje się ona do spalania, natomiast w przypadku drewna opałowego (S4) dopuszcza się jej obecność nawet do 50% powierzchni końcówek.
Jak obliczyć objętość długiego pnia?
Zdarza się, że właściciel kominka kupuje pojedyncze, długie kłody — na przykład bezpośrednio od osoby prywatnej, która ma własny las. Dla kogoś, kto nie zajmuje się leśnictwem na co dzień, policzenie objętości takiego elementu bywa kłopotliwe. Najczęściej mierzy się długość oraz średnicę w połowie kłody, a następnie przyjmuje objętość jak dla walca o tych wymiarach.
To praktyczne uproszczenie, bo pień rzadko jest idealnie równy — jego kształt zależy od gatunku, wieku drzewa i warunków, w jakich rosło. Jeśli zależy Ci na większej dokładności, pień można podzielić na kilka odcinków i zsumować ich objętości, opisując je bryłami takimi jak stożek, paraboloida czy neiloida. W praktyce kupujący zwykle woli dostać drewno w całości, a sprzedający chętniej tnie je na krótsze sztuki, bo łatwiej je wtedy zmierzyć. Przy grubym drewnie stosuje się też tzw. naddatek długości 1% — do obliczeń przyjmuje się długość pomniejszoną o 1 cm na każdy metr. Istotne jest również potrącenie kory, chyba że średnicę mierzysz już po jej usunięciu. Wartość potrącenia zależy od gatunku oraz średnicy kłody.
| Typ drewna | do 16 cm | od 17 do 24 cm | od 25 do 34 cm | od 35 do 49 cm | 50 i więcej cm |
|---|---|---|---|---|---|
| Sosna, modrzew, daglezja | 1 | 2 | 2 | 3 | 4 |
| Świerk, jodła, inne iglaste | 1 | 2 | 2 | 3 | |
| Buk, grab, klon | 1 | 1 | 2 | 2 | |
| Dąb, akacja, wierzba | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| Brzoza | 2 | 2 | 3 | 4 | |
| Inne liściaste | 2 | 3 | 3 | 4 | |