Kupujesz drewno? Ten trik sprzedawcy sprawia, że płacisz za powietrze

Kupując drewno do kominka, możesz wpaść w pułapkę, która wygląda jak drobiazg, a w praktyce potrafi słono kosztować — szczególnie jeśli nie wiesz, jak je poprawnie policzyć. Problem zaczyna się tam, gdzie sprzedawcy mówią o metrach przestrzennych: w tej „jednostce” do drewna potrafią doliczać się kora, nierówne ułożenie i zaskakująco dużo pustych przestrzeni między polanami. Za chwilę pokażę Ci, jak w prosty sposób sprawdzić, ile drewna naprawdę przyjechało, jak je układać i odbierać, na co zwracać uwagę przy pomiarze oraz jakie sztuczki i najczęstsze pułapki sprawiają, że klienci płacą więcej, niż powinni. Po tym będziesz wiedzieć jedno: czy w Twoim stosie jest drewno — czy przede wszystkim powietrze.
- Jak mierzy się ilość drewna z drzewa
- Jak liczyć mp i przeliczać na m3
- Drewno S2 i S4: co warto palić?
- Jak obliczyć objętość kłody drewna
Jak mierzy się ilość drewna z drzewa
Ilość drewna, jaką można pozyskać z danego drzewa, da się całkiem trafnie przewidzieć jeszcze zanim pojawi się pierwsze nacięcie piły. Kiedy pień zostanie już ścięty i podzielony na odcinki o różnych długościach oraz klasach jakości, jego objętość można wyliczyć bardzo dokładnie. W praktyce najczęściej używa się dwóch jednostek: metra sześciennego i metra przestrzennego. Do porównywania ilości drewna między gatunkami i sortymentami najbardziej miarodajny jest metr sześcienny, czyli popularny „kubik”. Najwięcej wątpliwości budzi zwykle drewno kominkowe — mierzenie i zliczanie objętości wielu drobnych szczap zajmuje sporo czasu, a o pomyłkę lub zawyżenie wyniku nietrudno.
Fragmenty pnia, które nie mieszczą się w wymaganiach dla większych sortymentów, tnie się na wałki — najczęściej o długości od 1 do 2,5 metra. Potem, po rozdzieleniu według gatunku, długości i planowanego przeznaczenia, układa się je w stosy przy drodze wywozowej. Dawne ręczne ładowanie na wóz czy sanie i żmudne przerzucanie drewna zastąpiły dziś ciągniki leśne z hydraulicznymi żurawiami, które wyraźnie przyspieszają cały proces. Stosy przygotowane do transportu potrafią mieć ponad 10 metrów długości, a nierzadko rozciągają się nawet do 20 metrów.

Jak liczyć mp i przeliczać na m3
Nawet najbardziej doświadczony zrywkarz nie ułoży stosu tak, by na całej długości miał idealnie tę samą wysokość. Dlatego, jeśli chcesz możliwie precyzyjnie policzyć objętość, wysokość mierzy się w kilku miejscach: co 1 metr przy stosach do 10 m długości oraz co 2 metry przy dłuższych. Do obliczeń bierze się średnią wysokość (wyliczoną z pomiarów), długość stosu i długość wałka. Za wysokość roboczą uznaje się średnią z pomiarów pomniejszoną o 5% dla drewna z grup S2 i S4. Ta korekta realnie wpływa na wynik: już 5 cm na każdym metrze wysokości potrafi „zrobić różnicę”, zwłaszcza gdy stos ma sporą długość. W ten sposób otrzymuje się objętość w metrach przestrzennych, bo w stosie liczy się nie tylko samo drewno, ale też kora oraz wolne przestrzenie między wałkami.
To, jak dużo miejsca w stosie zajmują kora i „powietrze”, zależy głównie od gatunku drewna oraz długości wałków — krótsze odcinki zwykle da się ułożyć ciaśniej, więc pustek jest mniej. Żeby uczciwie przeliczyć metry przestrzenne drewna średniowymiarowego i drobnicy na metry sześcienne (czyli rzeczywistą objętość samego drewna bez kory), stosuje się doświadczalne współczynniki przeliczeniowe. Takie przeliczenie szczególnie przydaje się przy planowaniu transportu, bo przewoźnicy często podają ładowność właśnie w mp. Przykład: jeśli masz do odebrania 10 m3 opału brzozowego, a zamawiasz samochód o pojemności 10 mp, musisz uwzględnić współczynnik 1,54 dla brzozy — w praktyce może się okazać, że jedno auto nie wystarczy, a koszt przewozu zauważalnie wzrośnie.
| Rodzaj drewna | Długość wałka | mp w korze na m3 bez kory | m3 bez kory na mp w korze |
|---|---|---|---|
| Sosna, modrzew, daglezja | 1 – 1,5 m | 0,65 | 1,54 |
| pow. 1,5 m | 0,62 | 1,61 | |
| Świerk, jodła | 1 – 1,5 m | 0,70 | 1,43 |
| pow. 1,5 m | 0,67 | 1,49 | |
| Buk, grab | 1 – 1,5 m | 0,70 | 1,43 |
| 1,5 – 2,5 m | 0,63 | 1,59 | |
| pow. 2,5 m | 0,60 | 1,67 | |
| Brzoza i inne liściaste | 1 – 1,5 m | 0,65 | 1,54 |
| 1,5 – 2,5 m | 0,60 | 1,67 | |
| pow. 2,5 m | 0,57 | 1,75 | |
| Drobnica opałowa | Dowolna długość | 0,25 | 4,00 |

Drewno S2 i S4: co warto palić?
Minęły czasy, gdy drewno wywiezione z lasu miało od razu przypisaną jedną, ściśle określoną rolę. Dawniej na zrębie łatwo było wskazać, co pójdzie „na okleiny”, co na sklejkę, do tartaku, dla kopalń, na stemple budowlane, do papierni albo zwyczajnie na opał. Dziś o tym, do jakiej kategorii trafi surowiec, w największym stopniu przesądzają wymiary i jakość, a nie planowany odbiorca. Najwyższe ceny wciąż osiągają duże sortymenty o najlepszych parametrach. I chociaż mało kto wrzuci do kominka drogie drewno klasy premium, to średniowymiarowe sortymenty z grupy S2 potrafią być rozsądną opcją do palenia. Trzeba jednak pamiętać o różnicach jakościowych: drewno stosowe nie powinno mieć miękkiej zgnilizny, bo taki materiał nie nadaje się do spalania, natomiast przy drewnie opałowym (S4) jej obecność bywa dopuszczalna nawet do 50% powierzchni końcówek.
Jak obliczyć objętość kłody drewna
Zdarza się, że posiadacz kominka kupuje pojedyncze, długie kłody — na przykład prosto od osoby prywatnej, która gospodaruje własnym lasem. Dla kogoś, kto na co dzień nie ma do czynienia z drewnem w obrocie, wyliczenie objętości takiej kłody potrafi sprawić trudność. Najczęściej mierzy się jej długość oraz średnicę w połowie pnia, a potem przyjmuje objętość jak dla walca o tych parametrach.
To wygodne przybliżenie, bo pień niemal nigdy nie jest idealnie równy — jego zwężanie i kształt zależą od gatunku, wieku drzewa oraz warunków wzrostu. Gdy chcesz uzyskać dokładniejszy wynik, kłodę można podzielić na kilka krótszych odcinków i zsumować ich objętości, opisując je bryłami takimi jak stożek, paraboloida czy neiloida. W praktyce kupujący zwykle woli odebrać drewno w całości, natomiast sprzedający chętniej tnie je na krótsze kawałki, bo wtedy pomiar jest prostszy i mniej sporny. Przy grubym drewnie stosuje się też tzw. naddatek długości 1% — do obliczeń przyjmuje się długość pomniejszoną o 1 cm na każdy metr. Ważne jest również uwzględnienie potrącenia za korę, chyba że średnicę mierzysz już po jej zdjęciu. Wysokość potrącenia zależy od gatunku i średnicy kłody.
| Typ drewna | do 16 cm | od 17 do 24 cm | od 25 do 34 cm | od 35 do 49 cm | 50 i więcej cm |
|---|---|---|---|---|---|
| Sosna, modrzew, daglezja | 1 | 2 | 2 | 3 | 4 |
| Świerk, jodła, inne iglaste | 1 | 2 | 2 | 3 | |
| Buk, grab, klon | 1 | 1 | 2 | 2 | |
| Dąb, akacja, wierzba | 3 | 4 | 5 | 6 | |
| Brzoza | 2 | 2 | 3 | 4 | |
| Inne liściaste | 2 | 3 | 3 | 4 | |