Pellet kosztuje nawet 1900 zł/t. To paliwo można kupić za około 700 zł
Zaostrzające się odchodzenie od paliw kopalnych sprawia, że właściciele domów coraz pilniej szukają ogrzewania, które nie pożre oszczędności i nie przywiąże ich na lata do węgla czy gazu. Nic dziwnego, że kotły na biomasę błyskawicznie zyskują na popularności. Tyle że obok pelletu na horyzoncie pojawia się paliwo, o którym mało kto myśli w pierwszej chwili — i właśnie dlatego budzi tyle emocji. Zboże, a szczególnie owies, zaczyna intrygować, bo potrafi oddać tyle energii, co klasyczne drewno opałowe. Brzmi jak ciekawostka? A może jak realny sposób na tańsze grzanie? Za chwilę zobaczysz, co to oznacza w praktyce i gdzie kryje się haczyk.
- Spalanie zboża w piecu: czy to się opłaca?
- Spalanie ziarna w piecu: ryzyka i żużel
- Owies zamiast pelletu: jak palić bezpiecznie
Spalanie zboża w piecu: czy to się opłaca?
Coraz ostrzejsze standardy jakości sprawiają, że rośnie liczba partii zbóż odpadowych, których nie da się sensownie wykorzystać w przemyśle spożywczym. W takiej sytuacji spalanie zboża w piecu bywa praktycznym, bezpiecznym i bardziej ekologicznym wyjściem: to paliwo w pełni odnawialne, a powstały popiół można później zagospodarować jako nawóz. Istotne jest też to, że do kotła trafia ziarno niespełniające wymogów dla żywności, więc nie mówimy o spalaniu produktów przeznaczonych do jedzenia.
Ziarno jest sypkie, względnie jednorodne i łatwe w obsłudze, dlatego da się je transportować, przechowywać i podawać do palnika w sposób podobny do pelletu drzewnego. To właśnie dlatego zboże jako paliwo w kotłach automatycznych ma swoje uzasadnienie. Wartość opałowa zależy od gatunku i jakości, ale najczęściej oscyluje wokół 4,1 kWh/kg. W praktyce przyjmuje się, że około 2,5 kg owsa potrafi zastąpić 1 litr oleju opałowego. Zboże niekonsumpcyjne kosztuje zwykle w okolicach 700 zł/t, natomiast cena pelletu drzewnego najczęściej wynosi 1200–1900 zł/t, w zależności od jakości i producenta.
Spalanie ziarna w piecu: ryzyka i żużel
Spalanie ziarna w roli paliwa bywa zauważalnie bardziej wymagające niż ogrzewanie drewnem. Ziarno da się domieszać do pelletu albo spalać osobno, jednak tylko w określonych konstrukcjach kotłów. Trzeba mieć na uwadze, że wraz ze wzrostem udziału ziarna w mieszance częściej pojawia się problem żużla w palenisku. Wynika to z niskiej temperatury topnienia popiołu ze zbóż — potrafi on zacząć się sklejać już poniżej 800°C. Odpowiednio dobrana technologia spalania może jednak wyraźnie ograniczyć to zjawisko.
Oprócz większej ilości popiołu, potencjalnego wzrostu emisji tlenków azotu, pyłów oraz nieprzyjemnych zapachów, ważna jest również zawartość chloru w takim paliwie. Chlor sprzyja tworzeniu się kwasu solnego w kondensatach, co prowadzi do tzw. korozji chlorowej. Dodatkowo istnieje ryzyko emisji groźnych związków, m.in. dioksyn i furanów. To, czy faktycznie się pojawią, w dużym stopniu zależy od temperatury spalania. Ograniczenie stosowania nawozów zawierających chlor może istotnie zmniejszyć skalę problemu.
Korozja chlorowa związana z kondensatem najczęściej ujawnia się latem, gdy kocioł stoi nieużywany. Wówczas wilgoć łatwo osiada i skrapla się na chłodnych elementach urządzenia, tworząc warunki sprzyjające przyspieszonej korozji. Najbardziej skutecznym rozwiązaniem bywa okresowe uruchamianie pieca także w sezonie letnim, tak aby utrzymywać wyższą temperaturę instalacji przez cały rok. Na rynku nadal brakuje urządzeń projektowanych typowo do spalania ziarna — dostępne kotły są jedynie w różnym stopniu przystosowane do spalania owsa lub innych zbóż.
Owies zamiast pelletu: jak palić bezpiecznie
Coraz więcej nowoczesnych kotłów na pellet potrafi pracować nie tylko na samym pellecie, ale również na ziarnach zbóż, pestkach owoców czy ziarnie kukurydzy. Warunek jest jeden: paliwo musi być dobrze wysuszone — najlepiej z wilgotnością poniżej 20%, a optymalnie w okolicach 10–15% — i możliwie równe pod względem frakcji, bo to ułatwia stabilne, automatyczne podawanie. W praktyce najpewniejsze efekty daje spalanie owsa. Przy innych zbożach, ze względu na wyższą zawartość białka, trudniej uzyskać czyste spalanie i niską emisję, dlatego do ogrzewania domu częściej wybiera się właśnie owies niż jęczmień czy pszenicę.
Aby spalać owies opałowy bezpiecznie i z dobrym efektem, potrzebny jest kocioł z właściwie dobranym palnikiem oraz odpowiednim podajnikiem. Równie istotne są poprawne nastawy sterownika. Najlepsze rezultaty daje regulator działający w trybie fuzzy logic. To rozwiązanie znane z nowoczesnych kotłów na pellet wykorzystuje algorytm, który dobiera i moduluje moc tak, by możliwie szybko dojść do zadanej temperatury i potem utrzymywać ją stabilnie. Zamiast pracy na sztywnych poziomach mocy, typowej dla trybu standardowego, w fuzzy logic moc zmienia się płynnie, reagując na bieżące zapotrzebowanie.
Modulacja palnika z użyciem fuzzy logic oznacza brak charakterystycznych cykli „podawanie–postój” i automatyczne dopasowanie mocy w szerokim zakresie — od 10% do 100% możliwości kotła. Do tego dochodzi płynna regulacja obrotów wentylatorów oraz samoczynne korygowanie ilości powietrza, bez konieczności ciągłych ręcznych poprawek. Dzięki temu spalanie biomasy, takiej jak owies, pszenżyto, a nawet pestki o wilgotności poniżej 12%, jest realne i potrafi się opłacać. Trzeba jednak pamiętać o większym osadzaniu się zanieczyszczeń w przewodzie kominowym i o tym, że popielnik będzie wymagał częstszego czyszczenia.
