Pellet, węgiel czy drewno – co najbardziej zanieczyszcza powietrze?
Choć pellet bywa uznawany za paliwo „czyste”, rzeczywiste emisje zależą nie tylko od rodzaju opału, ale także od jego jakości oraz zastosowanego urządzenia grzewczego. Różnice między paliwami są wyraźne, jednak nie zawsze tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Jak tak naprawdę rodzaj opału wpływa na jakość powietrza wokół domu?
- Emisje z różnych paliw – jak naprawdę wygląda zanieczyszczenie?
- Niska jakość pelletu a dym i zanieczyszczenia
- Ekogroszek i drewno a jakość powietrza
- Opał a smog małych miejscowościach
- Co naprawdę decyduje o jakości powietrza?
Emisje z różnych paliw – jak naprawdę wygląda zanieczyszczenie?
Porównując pellet, ekogroszek i drewno opałowe, uwagę zwracają przede wszystkim różnice w emisji pyłów zawieszonych, tlenku węgla oraz związków o udowodnionym działaniu rakotwórczym, takich jak benzo(a)piren.
Zestawienie przygotowane przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami pokazuje, że w przypadku paliw stałych największym problemem pozostają drobne frakcje pyłu PM10 i PM2,5. Ich emisja jest szczególnie wysoka tam, gdzie węgiel spalany jest w przestarzałych urządzeniach, niespełniających wymogów ekoprojektu.
Na tym tle pellet i inne paliwa biomasowe wypadają korzystniej, zwłaszcza gdy są spalane w nowoczesnych kotłach automatycznych. Emisje pyłów są wówczas wyraźnie niższe niż w przypadku węgla spalanych w starych piecach.
Jednocześnie dane pokazują, że przewaga pelletu nie zawsze jest tak duża, jak mogłoby się wydawać – różnice znacząco się zmniejszają, gdy porównuje się urządzenia tej samej klasy emisyjnej. Co to oznacza? Niemal tak ważna, jak rodzaj paliwa, jest sama technologia spalania.
Niska jakość pelletu a dym i zanieczyszczenia
Niska jakość pelletu – wysoka wilgotność, duża zawartość popiołu lub zanieczyszczenia w składzie – prowadzi do niepełnego spalania i wzrostu emisji pyłów oraz tlenku węgla. Problem ten nasila się w przypadku kotłów źle dobranych lub nieprawidłowo eksploatowanych.
Dlatego tak duże znaczenie mają certyfikaty jakości i pochodzenie paliwa. Pellet klasy ENplus A1 musi spełniać ściśle określone parametry, w tym wilgotność nieprzekraczającą 10% oraz zawartość popiołu na poziomie maksymalnie 0,7%. Takie wartości sprzyjają stabilnemu i pełnemu spalaniu, ograniczając powstawanie sadzy, spieków i nadmiernych ilości pyłów w spalinach.
Różnice te bezpośrednio przekładają się na pracę kotła. Pellet o niskiej wilgotności szybciej osiąga temperaturę zapłonu i spala się równomiernie, co pozwala automatyce urządzenia utrzymać optymalne parametry spalania.
Ekogroszek i drewno a jakość powietrza
Ekogroszek przez lata był promowany jako paliwo bardziej ekologiczne niż tradycyjny węgiel – jednak nie bez powodu Ministerstwo Klimatu i Środowiska zakazało używania m.in. w jego przypadku przedrostka „eko”. Uznano to za wprowadzające w błąd i budujące błędną narrację wśród konsumentów.
Badania z Politechniki Warszawskiej wykazały, że nawet w nowoczesnym kotle emisje pyłów, tlenku węgla i tlenków azotu mogą znacząco przekraczać normy, a w spalinach obecny jest rakotwórczy benzo(a)piren.
Podobnie sytuacja wygląda w przypadku drewna opałowego. Choć jest to paliwo odnawialne, spalane w kominkach i piecach starego typu generuje bardzo wysokie stężenia pyłów zawieszonych. W wielu mniejszych miejscowościach to właśnie drewno i węgiel spalane w przestarzałych urządzeniach są głównym źródłem lokalnego smogu.
Opał a smog małych miejscowościach
W mniejszych miejscowościach i na obszarach wiejskich problem jakości powietrza jest szczególnie odczuwalny. Przejście z węgla i niskiej jakości drewna na pellet w nowoczesnych kotłach może znacząco ograniczyć emisję pyłów i poprawić lokalne warunki powietrzne, o ile spełnione są wymagania dotyczące jakości paliwa i urządzenia
Jednocześnie wskazuje się, że porównywanie pelletu z węglem bez uwzględnienia klasy kotła prowadzi do zbytnich uproszczeń, które mogą przyczyniać się do nadinterpretacji.
Co naprawdę decyduje o jakości powietrza?
O realnym wpływie ogrzewania na jakość powietrza decyduje nie jeden element, lecz ich połączenie. Sam wybór paliwa nie wystarczy, jeśli pozostałe ogniwa systemu zawodzą. W praktyce niemal równie ważne są trzy kwestie:
- rodzaj paliwa – pellet, węgiel czy drewno różnią się potencjałem emisyjnym już na starcie;
- jakość opału – certyfikowany pellet spala się stabilniej i czyściej niż paliwo niskiej jakości;
- technologia spalania – nowoczesny kocioł potrafi znacząco ograniczyć emisje, ale tylko przy odpowiednich warunkach pracy.
Pellet może być paliwem niskoemisyjnym, jednak wyłącznie wtedy, gdy spełnia normy jakościowe i jest spalany w urządzeniu zaprojektowanym do takiego paliwa. Węgiel i drewno, nawet przy częściowej modernizacji instalacji, nadal pozostają paliwami o wysokim potencjale emisyjnym, szczególnie w skali lokalnej.
Źródła
- „Wskaźniki emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw dla źródeł o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, zastosowane do automatycznego wyliczenia emisji w raportach do Krajowej bazy za lata 2022-2024”, Zespół Zarządzania Krajową Bazą KOBiZE, Warszawa, styczeń 2025
- https://pw.edu.pl/aktualnosci/ekogroszek-nie-jest-ekologiczny-wyniki-badan-naukowcow-z-pw