Polacy źle przechowują drewno opałowe. Efekt? Sadza, pleśń i straty
Czy przechowujesz drewno opałowe w zamkniętej szopie? Bądź ostrożny — zamiast wysychać, może szybko zacząć pleśnieć! Mokre drewno to nie tylko problem z rozpaleniem ognia, ale także źródło nieprzyjemnego dymu, sadzy i uszkodzeń kominka. W naszym artykule wyjaśniamy, dlaczego odpowiednia wentylacja i sezonowanie drewna są ważne, aby zapewnić ciepło, czystość i bezpieczeństwo w Twoim domu. Sprawdź, jak tego uniknąć!
- Rodzaje wody w drewnie i ich znaczenie
- Wpływ wilgotności drewna na efektywność ogrzewania
- Podział drewna wg zawartości wody
- Znaczenie wentylacji w suszeniu drewna
Rodzaje wody w drewnie i ich znaczenie
W strukturze drzew, które jeszcze się rozwijają, woda jest kluczowym składnikiem soku komórkowego i wypełnia wszystkie dostępne przestrzenie. Bezpośrednio po ścięciu drzewa, można zidentyfikować trzy rodzaje wody: wodę wolną, która wypełnia cewki i naczynia; wodę związaną, znajdującą się w przestrzeniach międzykomórkowych; oraz wodę chemiczną, będącą częścią chemicznych związków drewna.
Woda wolna to około 65% całkowitej wilgotności drewna, woda związana to mniej więcej 30%, a woda chemiczna stanowi zaledwie około 5%, co nie ma większego znaczenia w procesie suszenia. Wilgotność drewna jest określana jako procentowy stosunek masy wody do masy suchego drewna – zwana jest wilgotnością bezwzględną. Natomiast procentowa zawartość wody w drewnie w jego obecnym stanie nazywana jest wilgotnością względną.
Świeżo ścięte drewno cechuje się bardzo wysoką wilgotnością bezwzględną, która w zależności od gatunku drzewa może wynosić nawet 250%. Ilość wody w drewnie zmienia się także w zależności od pory roku i warunków otoczenia. Ponieważ wilgotność nie powinna przekraczać 25%, musi z niego odparować nie tylko woda wolna, ale również większość wody związanej. Naturalny proces wysychania drewna nazywany jest sezonowaniem.
Wpływ wilgotności drewna na efektywność ogrzewania
Podstawowym celem palenia drewna w kominku, oprócz walorów estetycznych, jest wytwarzanie ciepła potrzebnego do ogrzewania wnętrza. Drewno jest przyjaznym dla środowiska i efektywnym paliwem, ale jego wartość energetyczna, w przeciwieństwie do paliw kopalnych, jest zmienna i w dużym stopniu uzależniona od gatunku oraz poziomu wilgotności. Najczęściej stosowane rodzaje drewna to buk, grab, brzoza, dąb, jesion i klon.
Ciekawym zagadnieniem jest wpływ wilgotności na wartość energetyczną drewna. Drewno kominkowe o optymalnej wilgotności wynoszącej około 20% osiąga wartość energetyczną na poziomie 4,3 kWh/kg. Natomiast świeże drewno z wilgotnością około 80% generuje jedynie 1,4 kWh/kg, co oznacza, że dostarcza trzykrotnie mniej energii niż dobrze wysuszone drewno. Dla porównania, drewno sezonowane przez 3 miesiące ma wartość energetyczną o jedną trzecią niższą niż drewno sezonowane przez cały rok.
Wilgotność drewna przeznaczonego do kominka powinna wynosić od 18 do 25% wilgotności bezwzględnej, co odpowiada 15-20% wilgotności względnej. Duża różnica w ilości ciepła uzyskiwanego ze spalania suchego i mokrego drewna wynika z energii potrzebnej do ogrzania i odparowania zawartej w nim wody.
Podział drewna wg zawartości wody
Ilość wody w drewnie może się znacznie różnić i głównie zależy od gatunku oraz typu drzewa. Najczęściej spotykane rodzaje drewna można sklasyfikować w pięciu kategoriach:
- Rodzaje z bardzo wysoką zawartością wody – z metra sześciennego świeżego drewna trzeba usunąć ponad 250 litrów wody. Do tej grupy należą: wierzba, jodła, buk, świerk i dąb. Wierzba wyróżnia się, ponieważ podczas wysychania traci ponad dwukrotnie więcej wilgoci niż, przykładowo, modrzew. Trudno sobie wyobrazić, że z każdego metra sześciennego buka czy dębu trzeba usunąć ogromną ilość wody, zanim drewno będzie gotowe do spalania.
- Rodzaje z wysoką zawartością wody – wymagają usunięcia od 200 do 250 litrów wody z metra sześciennego. W tej grupie znajdują się osika, klon, drzewa owocowe, olcha i sosna.
- Rodzaje ze średnią zawartością wody – z jednego metra sześciennego trzeba usunąć od 150 do 200 litrów wody. Do tej kategorii należą modrzew, jarzębina i brzoza, przy czym brzoza ma ponad 150 litrów nadmiaru wody.
- Rodzaje o niskiej zawartości wody – wymagają usunięcia od 100 do 150 litrów wody w stanie świeżym. Należą do nich popularny grab, a także wiąz i daglezja.
- Rodzaje z bardzo niską zawartością wody – do tej ekskluzywnej grupy należą jesion i robinia, które potrzebują usunięcia mniej niż 100 litrów wody, około 90 litrów. Jesion jest wyjątkowo korzystny, ponieważ zawiera niewiele wilgoci i łatwo ją traci, co czyni go doskonałym wyborem dla osób, które zapomniały wcześniej zaopatrzyć się w opał.
Znaczenie wentylacji w suszeniu drewna
Nie potrzeba wielkiej wyobraźni, aby zauważyć, jak setki litrów wody powoli wyparowują z wilgotnego drewna i razem z powietrzem unoszą się do atmosfery. Do skutecznego odparowania potrzebne jest ciepło słoneczne, a do usunięcia wilgotnego powietrza – właściwa wentylacja. Sezonowanie, czyli naturalne schnięcie drewna, wymaga, aby kawałki były drobno rozcięte i ułożone w stosy na otwartej przestrzeni.
Jeśli drewno jest przechowywane w szczelnie zamkniętej szopie, która nie umożliwia wymiany powietrza, schnięcie nie będzie miało miejsca. Co więcej, wilgotne podłoże i ciepło sprzyjają rozwojowi pleśni, która żywi się wilgotną celulozą drewna.
Podsumowując, brak odpowiedniej wentylacji spowoduje, że drewno nie tylko nie wyschnie, ale również zostanie pokryte pleśnią. Wdychanie jej zarodników może być szkodliwe dla alergików i osób z astmą. Chociaż przemieszczenie mokrego drewna i jego dosuszenie pozwoli na spalenie, pleśń prawdopodobnie zmniejszy wartość opałową materiału.
