Ta pompa ciepła może zużywać nawet o 1/4 mniej prądu. Jest jeden powód, dla którego Polacy jej nie lubią
Która pompa ciepła naprawdę sprawdza się w naszych warunkach? To, co wybiera większość, wcale nie musi oznaczać najlepszych oszczędności ani najwyższego komfortu. Powietrzna czy gruntowa — każda ma argumenty „za” i „przeciw”, o których rzadko mówi się wprost. Za chwilę zobaczysz, gdzie kryją się największe różnice, na co łatwo dać się nabrać i która technologia nie odpuszcza wtedy, gdy temperatura spada poniżej zera.
- Pompa ciepła: gruntowa czy powietrzna?
- Dlaczego podłogówka zwiększa SCOP pompy ciepła
- Koszty pomp ciepła: gruntowa czy powietrzna
- Pompa gruntowa czy powietrzna: co wybrać?
Pompa ciepła: gruntowa czy powietrzna?
Michał chce pozbyć się starego pieca i przejść na nowoczesną pompę ciepła. Zanim jednak podejmie decyzję, staje przed trudnym wyborem: postawić na droższą, ale zwykle bardziej oszczędną pompę gruntową, czy wybrać popularną pompę powietrzną. Opinie bywają sprzeczne, bo oba rozwiązania mają swoje mocne strony. Kluczowa różnica między pompą powietrzną a gruntową sprowadza się do tego, skąd urządzenie „wyciąga” ciepło.
W pompie powietrznej dolnym źródłem jest po prostu powietrze z zewnątrz. To opcja wygodna i często szybsza w realizacji, bo nie wymaga drogich odwiertów ani dużych robót ziemnych, a samą jednostkę zwykle da się zamontować w większości domów i działek. Łatwiejszy montaż oraz niższy koszt startowy sprawiły, że powietrzne pompy ciepła przejęły sporą część rynku. Pompa gruntowa działa inaczej: korzysta z energii zgromadzonej w ziemi, dzięki czemu potrafi pracować bardziej równo. Na głębokości około 100 metrów temperatura gruntu przez cały rok utrzymuje się w okolicach 10°C, więc urządzenie zachowuje dobrą sprawność także wtedy, gdy na zewnątrz pojawiają się silne mrozy.
Gdy dolne źródło ma wyższą i bardziej stałą temperaturę, praca pompy jest stabilniejsza niezależnie od pogody. Dlatego w polskich realiach to właśnie gruntowa pompa ciepła bywa uznawana za bardziej przewidywalne rozwiązanie i często wskazuje się ją jako lepszą opcję dla naszego klimatu. Nie znaczy to jednak, że wybór pompy powietrznej jest pomyłką — w wielu domach taka inwestycja nadal ma sens ekonomiczny i potrafi się dobrze sprawdzić.
Dlaczego podłogówka zwiększa SCOP pompy ciepła
Sprawność pompy ciepła zależy od warunków, w jakich pracuje. Im mniejsza jest różnica między temperaturą dolnego źródła a temperaturą, którą ustawiamy na zasilaniu instalacji, tym urządzenie działa wydajniej. Dlatego pompy ciepła najkorzystniej łączą się z ogrzewaniem niskotemperaturowym — szczególnie z ogrzewaniem podłogowym.
Sezonowy współczynnik SCOP dla powietrznych pomp ciepła to zwykle ok. 4–4,5 przy podłogówce oraz ok. 3–3,5 przy instalacji grzejnikowej. W przypadku gruntowych pomp ciepła wartości są na ogół wyższe: najczęściej ok. 4,3–5 przy ogrzewaniu podłogowym i ok. 3,5–4 przy grzejnikach. Co ważne, przewaga gruntowych rozwiązań rośnie wtedy, gdy temperatura na zewnątrz spada poniżej zera.
Badania Fraunhofer ISE pokazują, że gruntowa pompa ciepła może zużywać średnio nawet o ok. 1/4 mniej energii elektrycznej niż pompa powietrzna. Na skalę tej różnicy wpływają m.in. sposób i warunki montażu, typ zastosowanego wymiennika oraz charakterystyka instalacji grzewczej.
Koszty pomp ciepła: gruntowa czy powietrzna
Gruntowa pompa ciepła zwykle znacznie lepiej utrzymuje efektywność przy mrozach, ale wielu inwestorów rezygnuje z niej z powodu wysokich kosztów na start. Zakup i montaż pompy powietrznej najczęściej zamyka się w widełkach 25 000–60 000 zł. W przypadku gruntowej pompy ciepła trzeba liczyć się z wydatkiem około 40 000–80 000 zł.
Powietrzna pompa ciepła jest też opcją łatwiejszą do zamontowania i nie wymaga wykonywania odwiertów, co zazwyczaj obniża łączny koszt inwestycji. Według części specjalistów instalacja gruntowej pompy może być nawet o 40–100% droższa niż systemu pobierającego energię z powietrza. Planując zakup pompy ciepła, warto więc patrzeć nie tylko na cenę urządzenia, ale również uwzględnić możliwe koszty dodatkowe: prace hydrauliczne, roboty budowlane oraz instalacje elektryczne.
Pompa gruntowa czy powietrzna: co wybrać?
Jeśli inwestorowi zależy przede wszystkim na pewnym i stabilnym źródle ciepła, które poradzi sobie z ogrzewaniem domu również podczas siarczystych mrozów, najlepszym wyborem będzie pompa gruntowa. Jej dużą zaletą są także niższe koszty użytkowania w porównaniu z innymi rozwiązaniami. Gruntowe pompy ciepła mają wprawdzie niewiele minusów, jednak są one na tyle znaczące, że realnie wpływają na mniejszą popularność tego wariantu. Dla wielu Polaków bardziej opłacalna na start wydaje się pompa powietrzna: jest tańsza, montuje się ją znacznie szybciej i nie wymaga ani wykopów, ani odwiertów. W nowoczesnych, energooszczędnych domach o niewielkim zapotrzebowaniu na ciepło różnice w kosztach eksploatacji między tymi systemami zwykle nie będą duże. W efekcie zakup pompy gruntowej może nie przynieść oczekiwanych korzyści finansowych i okazać się nie do końca uzasadniony.
Warto przyjrzeć się również kwestii komfortu na co dzień. Gruntowe pompy ciepła są cichsze, ponieważ nie mają zewnętrznej jednostki z wentylatorem, a hałas generowany przez elementy wewnętrzne bywa porównywany do pracy lodówki – to około 35 dB. Z kolei powietrzne pompy ciepła mogą wytwarzać dźwięk na poziomie mniej więcej 40–70 dB, przy czym głośność rośnie wraz z mocą urządzenia i jego aktualnym obciążeniem.
Gdy inwestor ma większy budżet, odpowiednią działkę i oczekuje możliwie stabilnej pracy niezależnie od pogody, rozsądnym wyborem będzie pompa gruntowa. Jeśli jednak priorytetem są niższe koszty na początku inwestycji oraz możliwie szybki montaż, w wielu przypadkach lepiej sprawdzi się powietrzna pompa ciepła.