Ten niepozorny błąd sprawia, że piec grzeje za długo. Wystarczy spojrzeć na termostat
Termostat pokojowy ma pilnować, żeby w domu panowała ustawiona temperatura. Problem zaczyna się wtedy, gdy urządzenie mierzy nie temperaturę panującą w pomieszczeniu, lecz ciepło bijące od kaloryfera, promienie słońca albo chłód wpadający przez nieszczelne drzwi. W efekcie ogrzewanie może wyłączać się za wcześnie lub pracować dłużej, niż powinno. Błąd lokalizacji nie zawsze jest widoczny na pierwszy rzut oka, a różnica między wskazaniem czujnika a temperaturą w pozostałej części pokoju może wynosić nawet kilka stopni. Warto więc sprawdzić, czy termostat znajduje się we właściwym miejscu, zanim zaczniemy zmieniać ustawienia ogrzewania.
- Dlaczego miejsce montażu termostatu ma tak duże znaczenie?
- Sześć miejsc, w których termostat może źle mierzyć temperaturę
- Gdzie najlepiej zamontować termostat pokojowy?
- Jak sprawdzić, czy termostat przekłamuje odczyt?
Dlaczego miejsce montażu termostatu ma tak duże znaczenie?
Termostat pokojowy mierzy temperaturę powietrza w swoim bezpośrednim otoczeniu i na tej podstawie steruje ogrzewaniem. Jeśli wykryje osiągnięcie zadanej wartości, może wyłączyć kocioł lub wysłać sygnał do regulatora, by ograniczył grzanie. Gdy czujnik znajduje się w miejscu cieplejszym niż reszta pomieszczenia, instalacja przestaje dostarczać ciepło, mimo że domownikom nadal jest chłodno. Jeśli natomiast urządzenie odczytuje temperaturę zbyt niską, ogrzewanie może działać dłużej, niż jest to potrzebne.
Ważne jest przy tym rozróżnienie dwóch urządzeń. Termostat pokojowy zwykle kontroluje temperaturę w pomieszczeniu i może sterować całym źródłem ciepła. Głowica termostatyczna zamontowana bezpośrednio na grzejniku reguluje natomiast przepływ wody przez konkretny kaloryfer. Oba urządzenia mogą błędnie oceniać warunki, jeśli ich czujniki znajdują się w nieodpowiednim miejscu, ale nie działają identycznie.
Nie istnieje jedna uniwersalna wartość, o jaką źle zamontowany termostat przekłamuje temperaturę. Wiele zależy od rodzaju urządzenia, intensywności nasłonecznienia, odległości od źródła ciepła i ruchu powietrza. Różnica kilku stopni jest jednak możliwa, szczególnie gdy czujnik znajduje się bezpośrednio przy źródle ciepła lub w przeciągu. Dlatego zamiast bez końca korygować nastawę, lepiej najpierw sprawdzić lokalizację regulatora.
Sześć miejsc, w których termostat może źle mierzyć temperaturę
Bezpośrednio przy grzejniku: to jeden z najczęstszych błędów montażowych. Rozgrzany kaloryfer ogrzewa powietrze w swoim sąsiedztwie, dlatego termostat umieszczony tuż nad nim lub obok niego może wykrywać temperaturę wyższą niż ta panująca w środku pokoju. Urządzenie uzna wtedy, że pomieszczenie jest już wystarczająco ciepłe, i wyłączy ogrzewanie, choć w dalszej części salonu nadal będzie chłodno. W przypadku głowicy termostatycznej problemem jest z kolei ciepło gromadzące się wokół zaworu, zwłaszcza gdy grzejnik jest zabudowany lub zasłonięty.
Podobny efekt występuje w pobliżu kominka, piecyka, kuchenki lub urządzenia elektrycznego oddającego dużo ciepła. Gdy kominek zostanie rozpalony, termostat może szybko wykryć wzrost temperatury i ograniczyć pracę centralnego ogrzewania. W rezultacie część domu pozostanie niedogrzana, mimo że regulator wskazuje osiągnięcie zadanej wartości. Jeśli kominek jest używany regularnie, czujnik powinien znajdować się w miejscu, na które jego ciepło nie oddziałuje bezpośrednio.
Na nasłonecznionej ścianie: promienie słoneczne padające na termostat mogą nagrzać jego obudowę i czujnik, nawet gdy powietrze w pozostałej części pokoju jest chłodne. W słoneczny zimowy dzień ogrzewanie może więc wyłączyć się na pewien czas, choć domownicy nadal odczuwają chłód. Problem dotyczy nie tylko ściany przy dużym oknie, ale także miejsc, do których słońce dociera przez część dnia. Najlepiej wybrać ścianę bez bezpośredniego nasłonecznienia i z dala od okna.
Przy drzwiach wejściowych: drzwi zewnętrzne są miejscem, przez które do domu może dostawać się chłodne powietrze. Jeśli termostat znajduje się tuż obok nich, każde otwarcie drzwi lub nieszczelność może obniżać odczyt. Regulator interpretuje to jako niedostateczne ogrzanie pomieszczenia i może uruchamiać ogrzewanie częściej lub utrzymywać je dłużej. W pozostałej części domu temperatura może być już odpowiednia, a dodatkowe grzanie niepotrzebnie zwiększa zużycie energii.
Podobnie działa montaż przy uchylanym oknie, kratce wentylacyjnej lub w korytarzu, przez który regularnie przepływa chłodne powietrze. Czujnik wystawiony na taki strumień może wskazywać temperaturę niższą od rzeczywistej temperatury w pomieszczeniu. Ogrzewanie będzie wówczas pracować dłużej, a w innych częściach domu może zrobić się zbyt ciepło. Nie oznacza to, że należy ograniczać prawidłową wentylację. Trzeba po prostu zamontować regulator poza bezpośrednim strumieniem powietrza.
Termostat potrzebuje swobodnego przepływu powietrza, aby jego pomiar odpowiadał warunkom panującym w pomieszczeniu. Zasłona, duża szafa czy kanapa ustawiona tuż przed urządzeniem mogą odizolować czujnik od reszty pokoju i stworzyć wokół niego specyficzny mikroklimat. W zależności od tego, czy w takiej przestrzeni gromadzi się ciepłe, czy chłodne powietrze, urządzenie może zbyt wcześnie wyłączać ogrzewanie albo niepotrzebnie je podtrzymywać. Dlatego termostatu nie należy zasłaniać ani montować w miejscu, w którym powietrze niemal nie krąży.
Gdzie najlepiej zamontować termostat pokojowy?
Najbezpieczniejszym wyborem jest zwykle ściana wewnętrzna w pomieszczeniu, w którym domownicy spędzają dużo czasu. Może to być salon, o ile nie jest regularnie nagrzewany przez kominek lub intensywne słońce. Ważne, by temperatura w tym miejscu dobrze odzwierciedlała warunki, w jakich rzeczywiście przebywają domownicy. Nie zawsze sprawdzi się korytarz: jeśli jest chłodniejszy od salonu, regulator może niepotrzebnie przedłużać grzanie w całym domu.
Zalecana wysokość montażu to najczęściej około 1,2–1,5 m nad podłogą, przy czym należy kierować się instrukcją konkretnego urządzenia. Na tej wysokości pomiar zwykle lepiej odpowiada temperaturze odczuwanej przez osoby przebywające w pokoju niż przy samej podłodze lub pod sufitem. Termostat powinien mieć zapewniony swobodny przepływ powietrza, a jego obudowa nie może być zasłonięta meblami ani zasłonami.
Przed wyborem miejsca warto też sprawdzić, jak działa cała instalacja. Jeżeli regulator steruje ogrzewaniem w kilku pomieszczeniach, powinien znajdować się w takim, którego temperatura jest reprezentatywna dla potrzeb domowników. W pomieszczeniu referencyjnym głowica termostatyczna na grzejniku może dodatkowo zakłócać współpracę urządzeń, dlatego sposób regulacji należy sprawdzić w instrukcji systemu. Jeśli nie ma dobrego miejsca na ścianie, rozwiązaniem może być kompatybilny termostat bezprzewodowy lub dodatkowy czujnik temperatury.
Jak sprawdzić, czy termostat przekłamuje odczyt?
Zacznij od porównania wskazania termostatu z temperaturą mierzoną przez niezależny termometr. Umieść go w miejscu, w którym zwykle przebywasz, z dala od grzejnika, okna i bezpośredniego słońca. Odczekaj, aż pomiary się ustabilizują, a następnie porównaj wyniki. Pamiętaj, że różnica może wynikać również z dokładności samych urządzeń, dlatego pojedynczy odczyt nie przesądza o błędnym działaniu termostatu.
Następnie obserwuj ogrzewanie w różnych warunkach. Jeśli kocioł wyłącza się, gdy salon wciąż jest chłodny, sprawdź, czy czujnik nie znajduje się w pobliżu grzejnika, kominka lub nasłonecznionej powierzchni. Jeżeli ogrzewanie działa długo mimo odczuwalnego ciepła, zwróć uwagę na przeciągi, chłodną ścianę i położenie termostatu względem drzwi. Istotne jest również to, czy problem występuje stale, czy tylko w określonych porach dnia.
Jeżeli lokalizacja jest prawidłowa, a odczyty nadal wyraźnie odbiegają od temperatury w pomieszczeniu, sprawdź instrukcję i ustawienia urządzenia. Przyczyną może być także usterka czujnika albo nieprawidłowa konfiguracja instalacji. Przeniesienie termostatu lub zmiana sposobu sterowania powinny być zgodne z zaleceniami producenta, a w przypadku regulatora przewodowego mogą wymagać pomocy instalatora.