Ile kosztuje ogrzewanie domu pompą ciepła? Liczymy dokładnie w zależności od jej SCOP
Pompa ciepła uchodzi dziś za jedno z najbardziej ekologicznych i opłacalnych rozwiązań do ogrzewania domu — ale jest jeden haczyk: bez prądu nie ruszy. Ile energii elektrycznej faktycznie „zjada” w typowym domu jednorodzinnym? I co to oznacza dla Twojego portfela w 2026 roku, gdy stawki potrafią zaskoczyć? Za chwilę przejdziemy do konkretnych liczb i kosztów, które mogą zmienić Twoje plany.
- Koszty pomp ciepła: zakup i eksploatacja
- Pompa powietrzna czy ziemna? COP i koszty
- SCOP i COP: jak liczyć zużycie prądu
- Jak obliczyć koszty ogrzewania pompą ciepła
- Jak SCOP wpływa na koszty ogrzewania
Koszty pomp ciepła: zakup i eksploatacja
Na to, ile finalnie kosztuje pompa ciepła, składają się głównie dwa elementy: wydatek na zakup wraz z instalacją oraz koszty rocznej eksploatacji. Pojawia się więc kluczowe pytanie: czy i po jakim czasie taka inwestycja zacznie się zwracać? Żeby to rzetelnie ocenić, trzeba oszacować, ile energii w ciągu roku zużyje konkretna pompa w danym domu. Wpływają na to m.in.:
- typ pompy ciepła (gruntowa lub powietrzna),
- sprawność i parametry danego modelu (współczynnik COP/SCOP),
- warunki pracy instalacji (łagodne albo mroźne zimy, duże wahania temperatur w ciągu roku, nagłe zmiany pogody),
- sposób ogrzewania (np. podłogówka, wentylacja z odzyskiem ciepła) oraz to, do czego urządzenie będzie wykorzystywane (ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody użytkowej),
- dobór właściwej mocy do potrzeb i charakterystyki konkretnego budynku.
Pompa powietrzna czy ziemna? COP i koszty
Urządzenia pobierające ciepło z powietrza muszą w mroźne dni zużyć więcej energii, aby podnieść temperaturę czynnika grzewczego — zwłaszcza gdy słupek rtęci spada poniżej zera (czyli dokładnie wtedy, gdy są najbardziej potrzebne). W przypadku takich pomp współczynnik COP zwykle mieści się w przedziale 3,6–4. Mimo to ich popularność rośnie, bo są tańsze w zakupie i zazwyczaj łatwiejsze w montażu.
Znacznie wyższą sprawność oferuje pompa gruntowa — szczególnie wariant pionowy, który czerpie energię ze stabilnego, głębokiego źródła, mało wrażliwego na wahania pogody. Tutaj COP wynosi najczęściej od 4,8 aż do 5,5. Co ważne, SCOP bywa bliższy COP, ponieważ w skali roku temperatura gruntu zmienia się mniej niż temperatura powietrza. Trzeba jednak pamiętać, że zarówno samo urządzenie, jak i przygotowanie działki pod montaż są wyraźnie droższe niż przy pompie powietrznej.
SCOP i COP: jak liczyć zużycie prądu
Przy szacowaniu zużycia prądu przez pompę ciepła najważniejszym parametrem jest SCOP (Seasonal Coefficient Of Performance), czyli sezonowy współczynnik efektywności. Jeśli urządzenie latem pracuje również w trybie klimatyzacji, warto zwrócić uwagę także na SPF (Seasonal Performance Factor) — wskaźnik, który obejmuje również energię potrzebną do chłodzenia pomieszczeń.
COP wylicza się jako stosunek energii oddanej do budynku do energii pobranej z sieci, potrzebnej do osiągnięcia zadanej temperatury. Przykładowo: gdy dolne źródło (grunt, powietrze lub woda) dostarcza 6 kW, a dom w danym momencie potrzebuje 8 kW, pompa musi „dołożyć” brakujące 2 kW z prądu, aby utrzymać komfort cieplny.
W takim układzie COP wynosi 8 kW / 2 kW = 4. To wartość, którą często przyjmuje się jako orientacyjną dla typowej pompy ciepła: przy zapotrzebowaniu rzędu 8 kW urządzenie zużywa około 2 kW energii elektrycznej.
Trzeba jednak pamiętać, że dokładniejszy SCOP z reguły będzie niższy niż COP. W czasie największych mrozów sprawność spada w porównaniu z warunkami testowymi, a jednocześnie rośnie zapotrzebowanie budynku na ciepło. Dlatego w polskich realiach, przy COP=4, sezonowy SCOP najczęściej mieści się w granicach ok. 3,4–3,6.
Jak obliczyć koszty ogrzewania pompą ciepła
Znajomość wskaźnika SCOP to podstawa, jeśli chcesz realnie oszacować zużycie energii elektrycznej. Równie istotne jest dopasowanie urządzenia do budynku i jego konkretnego zapotrzebowania na energię użytkową.
Zapotrzebowanie energetyczne domu zmienia się w zależności od roku budowy i zastosowanych technologii. Przyjmuje się, że typowy współczesny budynek bez podwyższonego standardu potrzebuje zwykle ok. 70–100 kWh/m2 rocznie. W domach energooszczędnych wartości te spadają do ok. 40–60 kWh/m2, a w budynkach pasywnych wynoszą około 15 kWh/m2.
Dokładną roczną wartość zapotrzebowania na energię użytkową najłatwiej sprawdzić w świadectwie charakterystyki energetycznej.
Przykład: dom o powierzchni 150 m2 ma roczne zapotrzebowanie na poziomie 10 500 kWh/rok energii użytkowej (70 kWh/m2). Cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w I połowie 2025 roku to około 0,63 gr/kWh. Na tej podstawie najpierw wyliczamy koszt uzyskania 1 kWh ciepła z pompy:
0,63 gr/kWh (koszt 1 kWh energii) : 3,8 (współczynnik SCOP) = 0,17 gr/kWh.
Kolejny krok to przemnożenie otrzymanej wartości przez roczne zapotrzebowanie budynku:
0,17 * 10500 = 1740 zł.
W praktyce warto założyć pewien margines, bo sprawność instalacji w domu i samej pompy bywa nieco niższa od wartości katalogowych. Do tego podana stawka za 1 kWh obowiązuje do końca września, więc w drugiej połowie roku rachunki mogą wzrosnąć. Średnio w tym przykładzie można przyjąć, że koszt prądu zużytego na ogrzewanie do końca grudnia wyniesie około 2000–2500 zł.
Jak SCOP wpływa na koszty ogrzewania
Korzystając z tego wzoru, da się oszacować, jak mogą wyglądać przybliżone koszty ogrzewania przy różnych poziomach wydajności pomp (wszystkie poniższe wyliczenia przy stawce 0,63 gr/kWh oraz dla średniego zapotrzebowania budynku 70 kWh/m2/rok).
Wyraźnie widać, że im wyższy wskaźnik SCOP pompy ciepła, tym niższe będą roczne koszty ogrzewania.
