Babcia przez lata odkładała gotówkę. Gdy przekazała ją wnukowi, zgłosił się fiskus
W wielu rodzinach przekazywanie pieniędzy czy majątku dzieciom i wnukom to codzienność — gest z serca, który ma ułatwić start albo pomóc w ważnym momencie. Problem w tym, że nawet najlepsze intencje nie chronią przed przepisami, a skarbówka ma tu jasne zasady i konkretne limity. Kto może dostać najwięcej bez podatku, a kiedy „niewinna” darowizna nagle zaczyna interesować fiskusa? Sprawdź, jakie kwoty obowiązują w zależności od stopnia pokrewieństwa i w jakich sytuacjach trzeba zgłosić darowiznę, by nie narazić się na kosztowne konsekwencje.
- Darowizna w gotówce bez zwolnienia?
- Darowizna gotówką a ulga podatkowa
- Darowizny od dziadków: ważne zasady
Darowizna w gotówce bez zwolnienia?
Jak opisał serwis bezprawnik.pl, starsza mieszkanka niewielkiej miejscowości przez całe życie funkcjonowała bez konta w banku – emeryturę odbierała od listonosza i w ten sposób zdołała odłożyć 20 tys. zł. Gdy chciała wesprzeć wnuka, przekazała mu całą kwotę w gotówce. Wnuk, chcąc dopilnować formalności, spisał z babcią umowę darowizny. Zaznaczyli w niej, że pieniądze są wręczone „do ręki”, a następnie wnuk wpłaci je na własny rachunek, bo babcia nie ma konta bankowego.
Żeby mieć pewność zwolnienia z podatku od darowizny w rodzinie, wnuk poprosił Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o indywidualną interpretację. Odpowiedź okazała się negatywna – KIS uznała, że warunki zwolnienia nie zostały spełnione, ponieważ przekazanie gotówki, a dopiero potem wpłata przez obdarowanego na konto nie jest traktowane tak samo jak przelew wykonany bezpośrednio przez darczyńcę.
Sprawą zainteresował się Rzecznik Praw Obywatelskich. Zwrócił uwagę, że podobne sytuacje mogą dotyczyć wielu rodzin, a problem bierze się z niejasnych regulacji i bardzo restrykcyjnej praktyki urzędów skarbowych. Rzecznik apelował o doprecyzowanie i ujednolicenie zasad – tak, by obywatel mógł z góry wiedzieć, czy darowizna w gotówce od najbliższych, potwierdzona umową i wpłacona na konto przez obdarowanego, może korzystać ze zwolnienia podatkowego.
Darowizna gotówką a ulga podatkowa
Darowiznę można przekazać w gotówce, jednak gdy planuje się skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn (np. przy wsparciu od rodziców, dziadków albo dzieci), sposób przekazania pieniędzy ma kluczowe znaczenie.
Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn:
„Zwolnienie z podatku dotyczy nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez osoby z tzw. grupy 0 (najbliżsi krewni), pod warunkiem, że:
- zgłoszą ten fakt odpowiedniemu naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia przekazania darowizny, oraz
- w przypadku darowizny w formie pieniężnej – udokumentują jej przekazanie dowodem przelewu na rachunek płatniczy obdarowanego, jego rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym”.
Gdy pieniądze są wręczone w gotówce, a potem obdarowany sam wpłaci je na swoje konto, urząd skarbowy zwykle uznaje, że nie został spełniony wymóg potwierdzenia przekazania środków przez darczyńcę. W efekcie zwolnienie nie przysługuje i może pojawić się podatek, jeśli kwota przekracza ustawowy limit, o którym za chwilę.
Część sądów administracyjnych dopuszcza darowiznę gotówkową z późniejszą wpłatą na rachunek obdarowanego, o ile istnieje umowa i jasno opisano sposób przekazania. Mimo to organy podatkowe oraz część orzecznictwa nadal trzymają się literalnej wykładni – według niej warunek ulgi spełnia wyłącznie przelew wykonany bezpośrednio przez darczyńcę.
Darowizny od dziadków: ważne zasady
Babcia, dziadek i wnuk należą do tzw. grupy zerowej. W praktyce oznacza to, że mogą przekazywać sobie darowizny bez ograniczeń kwotowych — ale wyłącznie wtedy, gdy dopilnują wymaganych formalności. Kluczowe jest zgłoszenie darowizny na druku SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, a także przekazanie środków w sposób możliwy do udowodnienia (czyli przelewem bankowym albo przekazem pocztowym).
Jeśli darowizna nie zostanie zgłoszona lub pieniądze zostaną wręczone „do ręki”, urząd skarbowy może potraktować taką transakcję jako nieujawniony dochód i zażądać zapłaty podatku wraz z odsetkami.
Obowiązek zgłoszenia pojawia się po przekroczeniu kwoty wolnej od podatku — dla relacji dziadkowie–wnuki wynosi ona 36 120 zł w ciągu 5 lat. Gdy darowizna ponad ten limit nie zostanie zgłoszona w wymaganym czasie, trzeba liczyć się z koniecznością zapłaty podatku, a w niektórych przypadkach także z dodatkową sankcją nałożoną przez urząd.