Przez 30 lat mieszkali razem, nie mieli testamentu. Po śmierci męża żona musiała spłacić jego rodzeństwo
Czy po śmierci męża mieszkanie automatycznie przechodzi na żonę? Wiele osób jest przekonanych, że tak właśnie się dzieje. Rzeczywistość bywa jednak zaskakująca i potrafi boleśnie zweryfikować takie założenia.
- Ta historia, która zdarza się częściej, niż myślisz
- Wspólność majątkowa nie oznacza prawa do pełnej własności po śmierci
- Dziedziczenie bez testamentu - kto ma prawo do mieszkania?
- Testament i zachowek, czyli jak uniknąć problemów
Ta historia, która zdarza się częściej, niż myślisz
Pani Anna przez ponad 30 lat mieszkała z mężem w jednym, współnie zakupionym mieszkaniu. Byli przekonani, że skoro to ich wspólna przestrzeń, to po śmierci jednego z nich wszystko „zostaje w rodzinie”. Kiedy mąż zmarł, okazało się jednak, że sytuacja nie jest tak oczywista.
Mąż nie zostawił testamentu, a choć od lat nie utrzymywał kontaktu ze swoim rodzeństwem, formalnie nadal należeli oni do kręgu spadkobierców. W efekcie część udziału w mieszkaniu przypadła właśnie im, ponieważ para nie miała dzieci, a rodzice już dawno nie żyli.
Pani Anna, chcąc zachować pełne prawo do lokalu, musiała spłacić rodzeństwo męża. Było to dla niej ogromnym zaskoczeniem zarówno emocjonalnym, jak i finansowym.
Takie sytuacje nie są rzadkością. Wiele osób żyje w przekonaniu, że małżonek automatycznie dziedziczy wszystko, tymczasem brak testamentu może prowadzić do podziału majątku między kilka osób.
Wspólność majątkowa nie oznacza prawa do pełnej własności po śmierci
W małżeństwie często obowiązuje wspólność majątkowa, co oznacza, że majątek nabyty w trakcie trwania związku małżeńskiego należy do obojga małżonków. Dotyczy to również mieszkania kupionego razem.
Po śmierci jednego z małżonków nie dochodzi jednak do automatycznego przejęcia całości przez drugą osobę. Najpierw ustala się, jaka część należała do zmarłego. Zwykle przyjmuje się, że każdy z małżonków miał po 50% udziału. Oznacza to, że połowa mieszkania nadal należy do żony, ale druga połowa staje się częścią spadku.
I właśnie ta część podlega dziedziczeniu według przepisów prawa, a to może oznaczać konieczność podziału z innymi osobami.
Dziedziczenie bez testamentu - kto ma prawo do mieszkania?
Jeśli zmarły nie sporządził testamentu, zastosowanie mają zasady dziedziczenia ustawowego. W pierwszej kolejności do spadku powołani są małżonek oraz dzieci.
W takiej sytuacji udział należący do zmarłego dzieli się między żonę i potomstwo. Oznacza to, że mieszkanie może stać się współwłasnością kilku osób.
Jeżeli zmarły nie miał dzieci, do dziedziczenia dochodzą rodzice. A gdy oni nie żyją, ich miejsce mogą zająć inni członkowie rodziny, np. rodzeństwo.
To właśnie dlatego zdarzają się sytuacje, w których udział w nieruchomości przypada osobom, które nie miały kontaktu ze zmarłym od lat, ale nadal mają do tego prawo.
Testament i zachowek, czyli jak uniknąć problemów
Testament daje możliwość przekazania całego majątku konkretnej osobie, np. małżonkowi. W praktyce oznacza to, że można zabezpieczyć partnera przed współwłasnością z innymi członkami rodziny.
Najlepszym rozwiązaniem jest sporządzenie testamentów wzajemnych, czyli każde z małżonków przepisuje majątek na drugiego w przypadku swojej śmierci. Wówczas rodzina nadal ma prawo do roszczenia w postaci zachowku, ale ten jest mniejszy niż udział spadkowy. Wynosi bowiem połowę tego, co należałoby się w ustawowym dziedziczeniu.