Przez lata płacili za śmieci za dużo. Wyrok NSA otworzył drogę do odzyskania pieniędzy

Rachunki za odbiór odpadów można przeliczyć nawet za miesiące, za które opłaty zostały już wniesione. Taka możliwość pojawia się, gdy sąd prawomocnie stwierdzi nieważność uchwały, na podstawie której gmina pobierała zawyżoną opłatę. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w takim przypadku dopuszczalna jest korekta deklaracji za wcześniejsze okresy. O tym, czy powstała nadpłata i kto może ją rozliczyć, decydują stawka należna w danym okresie, historia wpłat oraz to, kto składał deklarację do gminy.
- Spór o dwa lata opłat zaczął się od uchwały w Lubinie
- Kiedy można wrócić do deklaracji sprzed kilku lat?
- Właściciel domu składa korektę, mieszkaniec bloku zaczyna od spółdzielni
- Trzydzieści złotych miesięcznie. Po dwóch latach to już 720 zł
Spór o dwa lata opłat zaczął się od uchwały w Lubinie
Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła spółdzielni mieszkaniowej, która zakwestionowała rozliczenia za okres od 1 lipca 2020 r. do 30 czerwca 2022 r. Spółdzielnia naliczała opłaty według stawki, którą lubińscy radni przyjęli w czerwcu 2020 r. Uchwałę wprowadzającą tę stawkę zakwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który 9 marca 2022 r. stwierdził jej nieważność. Gdy rozstrzygnięcie stało się prawomocne, spółdzielnia złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz z korektami deklaracji za okres objęty sporem. Uważała, że na skutek zastosowania zawyżonej stawki wpłaciła do gminy więcej, niż wynikało z ważnych przepisów. Chciała odzyskać różnicę między faktycznymi wpłatami a prawidłowo obliczoną należnością.
Organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nadpłaty. W maju 2025 r. WSA we Wrocławiu uchylił obie decyzje, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze i gmina wniosły skargi kasacyjne. 12 października 2026 r. NSA w składzie siedmiu sędziów oddalił obie skargi w sprawie o sygnaturze III FSK 1366/25. Serwis Samorządowy PAP opisał wyrok 13 października. Sąd przyjął, że przepisy pozwalają skorygować opłatę za wcześniejsze miesiące, jeśli korekta odzwierciedla skutek prawomocnego stwierdzenia nieważności uchwały ustalającej stawkę. Dzięki temu przy ponownym rozliczeniu można pominąć nieważny przepis i ustalić należność według prawa właściwego dla danego okresu.
Kiedy można wrócić do deklaracji sprzed kilku lat?
Artykuł 6m ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach co do zasady ogranicza obniżanie opłat za minione okresy przez zmianę danych służących do ich obliczenia. Chodzi na przykład o sytuację, w której ktoś po czasie zgłasza, że pod danym adresem mieszkało mniej osób, niż wykazał w deklaracji. Ustawa przewiduje wyjątki od tej reguły. Sprawa Lubina dotyczyła jednak innego problemu. Korekta wynikała z nieważności przepisu określającego stawkę, więc służyła rozliczeniu skutków wyroku. NSA uznał, że ograniczenie dotyczące wstecznej zmiany danych nie stoi na przeszkodzie takiej korekcie. Deklaracja może uwzględniać tę samą liczbę mieszkańców, a mimo to wykazywać niższą kwotę do zapłaty.
Przy przeliczaniu opłat trzeba ustalić, która stawka miała zastosowanie w poszczególnych miesiącach po pominięciu nieważnej uchwały. Może to być wcześniejsza stawka, jeśli nadal stanowiła podstawę rozliczenia za dany okres. Sam fakt, że jakaś stawka obowiązywała przed podwyżką, wymaga jeszcze sprawdzenia, czy rzeczywiście odnosiła się do danej nieruchomości i okresu. Znaczenie ma też zakres wyroku, bo sąd może stwierdzić nieważność tylko części uchwały. Gdy prawidłowa należność jest już ustalona, można porównać ją z rzeczywistymi wpłatami. Przy starszych okresach trzeba dodatkowo sprawdzić przedawnienie, ponieważ wyrok NSA sam w sobie nie przywraca terminu na dochodzenie nadpłaty.

Właściciel domu składa korektę, mieszkaniec bloku zaczyna od spółdzielni
Właściciel domu jednorodzinnego, który sam złożył deklarację i opłacał odbiór odpadów bezpośrednio w gminie, koryguje własną deklarację w urzędzie, do którego ją składał. Do ustalenia kwoty przydadzą się wcześniejsze deklaracje, zawiadomienia o wysokości opłat i potwierdzenia wpłat. Warto wskazać, jakiej uchwały dotyczył prawomocny wyrok i których miesięcy dotyczy przeliczenie. Jest też różnica proceduralna względem sprawy lubińskiej. Od 1 października 2026 r., gdy nadpłata wynika z korekty deklaracji złożonej po upływie terminu na jej złożenie, Ordynacja podatkowa przewiduje rozpoznanie sprawy na podstawie tej korekty. W takim przypadku odrębny wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie jest potrzebny.
W bloku opłata za śmieci może być widoczna w miesięcznym rozliczeniu lokalu. Jeśli deklarację składała i wpłaty do gminy wnosiła spółdzielnia, to ona dokonuje korekty i rozlicza nadpłatę z gminą. Mieszkaniec może zwrócić się do administracji o informację, czy deklaracje zostały skorygowane, jaki okres obejmuje przeliczenie i jak ewentualna nadpłata zostanie uwzględniona w rozliczeniu jego lokalu. Przy sprawdzaniu własnych kosztów warto mieć pod ręką zestawienia opłat za mieszkanie z tych miesięcy. Pokazują one, ile spółdzielnia naliczyła za odpady konkretnemu lokalowi. Potwierdzenie wpłaty do spółdzielni dokumentuje rozliczenie mieszkańca z administracją, podczas gdy gmina sprawdza kwoty wpłacone przez spółdzielnię.
Trzydzieści złotych miesięcznie. Po dwóch latach to już 720 zł
Załóżmy, że rodzina z domu jednorodzinnego przez dwa lata płaciła gminie 120 zł miesięcznie za odbiór odpadów. Po stwierdzeniu nieważności uchwały okazało się, że zgodnie ze stawką właściwą dla tej nieruchomości miesięczna opłata powinna wynosić 90 zł. Rodzina wpłaciła łącznie 2880 zł, choć należność za ten sam okres wynosiła 2160 zł. Różnica 30 zł miesięcznie przez 24 miesiące daje 720 zł nadpłaty, o ile wyższa kwota została faktycznie wpłacona za każdy z tych miesięcy. To przykładowe wyliczenie dla całego gospodarstwa domowego. Gdyby w części okresu obowiązywały inne stawki lub rodzina wpłacała różne kwoty, poszczególne miesiące trzeba byłoby rozliczyć osobno.
W takim przykładzie 2160 zł pozostaje należną opłatą za gospodarowanie odpadami, a rozliczeniu podlega 720 zł. Wyrok w sprawie lubińskiej nie uruchamia automatycznych przelewów dla wszystkich mieszkańców. W każdej sprawie trzeba ustalić, czy opłatę naliczono na podstawie uchwały objętej prawomocnym wyrokiem, czy ją zapłacono i ile powinna wynosić według właściwych przepisów. Rozliczenie zależy również od stanu konta w gminie. Zgodnie z regułami Ordynacji podatkowej nadpłata może zostać zaliczona na zaległe lub bieżące należności. Jeśli ich nie ma, co do zasady podlega zwrotowi, chyba że uprawniony wystąpi o zaliczenie jej na poczet przyszłych opłat.