Właściciele niezgłoszonych studni dostali drugą szansę. Państwo rezygnuje z wysokiej opłaty
Część posiadaczy studni głębinowych jest zobowiązana do zgłoszenia inwestycji. Mimo tego wielu Polaków wciąż korzysta z nielegalnych ujęć wody. W sierpniu wprowadzono czasową abolicję dla właścicieli takich urządzeń – sprawdziliśmy, kto może z niej skorzystać i dowiedzieliśmy się, jakie dokumenty będą potrzebne do bezpłatnej legalizacji studni.
- Nielegalna studnia na działce? To najlepszy moment, by zgłosić takie ujęcie
- Ponad 6600 zł oszczędności. Kogo obejmuje abolicja?
- Jakie dokumenty będą potrzebne do legalizacji studni?
- Kilkadziesiąt tysięcy nielegalnych ujęć – czy zmiana przepisów ograniczy skalę problemu?
Nielegalna studnia na działce? To najlepszy moment, by zgłosić takie ujęcie
18 sierpnia weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo wodne, wprowadzająca czasową abolicję dla właścicieli podziemnych ujęć, którzy wykopali studnię bez pozwolenia. To wyjątkowa okazja, by zalegalizować takie ujęcie bez ponoszenia kosztownych konsekwencji.
Abolicja nie obejmuje jednak osób, które mają na swojej posesji małe ujęcia wyłącznie na własny użytek. Wody Polskie przypominają, że studnie o głębokości do 30 m, służące zwykłemu korzystaniu z wód, są co do zasady zwolnione zarówno z pozwolenia wodnoprawnego, jak i zgłoszenia wodnoprawnego. Pobór wody z takiego ujęcia nie może przekraczać średniorocznie 5 m³ na dobę.
Abolicja dotyczy tylko tych ujęć, które wymagają pozwolenia, jednak ich stan prawny wciąż nie został uregulowany. Ta nowelizacja może szczególnie zainteresować przedsiębiorców, rolników i sadowników.
Ponad 6600 zł oszczędności. Kogo obejmuje abolicja?
Ustawa z 19 czerwca 2026 r. weszła w życie 18 sierpnia 2026 r. Od tego momentu zaczął obowiązywać dodatkowy artykuł 524a, który dotyczy właścicieli urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia wodnoprawnego do dnia wejścia tego przepisu w życie.
Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest złożenie kompletnego wniosku o legalizację ujęcia do 31 grudnia 2027 r. W ten sposób jego właściciel może uniknąć opłaty legalizacyjnej wynoszącej obecnie 6601,67 zł.
Na posiadacza studni nie zostanie nałożona administracyjna kara pieniężna za wykonanie urządzenia do poboru wód podziemnych bez wymaganej zgody. Wody Polskie przypominają, że standardowo taka sankcja może wynosić od 5000 do 1 000 000 zł. Nowe przepisy znajdują zastosowanie także w postępowaniach dotyczących legalizacji oraz kar administracyjnych, które wszczęto, ale nie zakończono przed wejściem nowelizacji w życie.
Jakie dokumenty będą potrzebne do legalizacji studni?
Aby skorzystać z abolicji, właściciel studni powinien złożyć wniosek o jej legalizację do właściwego miejscowo dyrektora zarządu zlewni PGW Wody Polskie. W przypadku studni wykonanej bez wymaganego pozwolenia do wniosku należy dołączyć operat wodnoprawny spełniający wymagania ustawy, wraz z datą wykonania i opisem działalności.
Wnioskodawca powinien dołączyć także dokumenty planistyczne: wypis i wyrys z miejscowego planu albo decyzję o warunkach zabudowy lub lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli jest wymagana. Potrzebne będą także wypisy lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania ujęcia.
W zależności od konkretnego przypadku dyrektor zarządu zlewni może wystąpić także o przedstawienie decyzji środowiskowej, oceny wodnoprawnej i innych dokumentów. Jeśli właściciel studni chce uniknąć opłaty legalizacyjnej i ewentualnej kary finansowej, powinien dopełnić formalności do końca 2027 roku.
Kilkadziesiąt tysięcy nielegalnych ujęć – czy zmiana przepisów ograniczy skalę problemu?
Abolicja zwalnia właściciela studni z określonych obciążeń finansowych. Nie zmienia to jednak faktu, że organ, do którego zgłaszane jest ujęcie, może sprawdzić, czy jego lokalizacja jest zgodna z ustaleniami planów gospodarowania wodami, zarządzania ryzykiem powodziowym, przeciwdziałania skutkom suszy oraz dokumentów planistycznych dotyczących terenu. W przypadku nieuzyskania decyzji legalizacyjnej organ może nakazać likwidację ujęcia.
Dzięki ujawnieniu nieudokumentowanych ujęć Wody Polskie będą mogły z większą precyzją ocenić rzeczywisty pobór wód podziemnych, co powinno pozytywnie wpłynąć na ochronę zasobów w okresie suszy. Szacuje się, że dzisiaj w Polsce działa od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy niezgłoszonych studni głębinowych. Teraz ich właściciele mają okazję, by zalegalizować ujęcia bez opłaty.