Niepłacący lokatorzy zyskują nową ochronę. Eksmisja będzie jeszcze trudniejsza
Eksmisja w trybie administracyjnym pozwala na szybkie opróżnienie lokalu, ale już niebawem może się to zmienić. W wykazie prac legislacyjnych rządu ukazała się informacja o nowym projekcie zmieniającym przepisy w taki sposób, by zapewnić lepszą ochronę m.in. małoletnim oraz kobietom ciężarnym.
- Czy zmiana przepisów jest konieczna?
- Lokatorzy nie będą wyrzucani na bruk – propozycja wprowadzenia okresu ochronnego
- Postępowanie egzekucyjne może ciągnąć się latami
- Nie wszyscy lokatorzy zostaną objęci ochroną!
Czy zmiana przepisów jest konieczna?
Informacja o projekcie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów została opublikowana w wykazie prac legislacyjnych rządu w pierwszej połowie lutego. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki ma wzmocnić prawną ochronę osób, na które nałożono nakaz eksmisji w trybie administracyjnym.
Dzisiaj przepisy pozwalają egzekutorowi na usunięcie z lokalu zarówno ruchomości, jak i osób w nim przebywających. W przypadku oporu stosowane są środki przymusu bezpośredniego. Lokatorzy nie zawsze mogą liczyć na przydzielenie lokalu zastępczego, co ma miejsce na przykład w przypadku eksmisji sądowej w najmie prywatnym.
Autorzy projektu podkreślają, że przyzwolenie na dokonywanie eksmisji na bruk wobec osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, narusza zasadę poszanowania godności człowieka. Nowelizacja ustawy ma więc wprowadzić rozwiązania, które ograniczą ryzyko bezdomności i zrównają ochronę w egzekucji administracyjnej z tą, jaka obowiązuje w postępowaniu sądowym.
Lokatorzy nie będą wyrzucani na bruk – propozycja wprowadzenia okresu ochronnego
Jedną z najważniejszych proponowanych zmian jest wprowadzenie okresu ochronnego. Zgodnie z projektem, co do zasady nie będzie można przeprowadzać eksmisji z lokalu służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych pomiędzy 1 listopada a 31 marca. To rozwiązanie ma zapobiec sytuacjom, w których osoby eksmitowane trafiają na ulicę w okresie jesienno-zimowym.
Nowe przepisy zakładają również, że osoby eksmitowane należy przenieść do innego lokalu, do którego przysługuje im tytuł prawny i w którym mogą zamieszkać. Jeżeli jednak takiego tytułu nie posiadają, egzekutor nie dokona czynności do czasu, aż gmina nie zapewni lokatorom tymczasowego pomieszczenia.
W sytuacji, gdy osobie eksmitowanej nie przysługuje prawo do tymczasowego pomieszczenia, przepisy będą nakazywać skierowanie jej do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych, w tym także do placówki z usługami opiekuńczymi. Tymczasowe schronienie ma być udzielane przez gminę na wniosek organu egzekucyjnego, zatem najemca nie zostanie wyrzucony na bruk.
Postępowanie egzekucyjne może ciągnąć się latami
Zgodnie z nowym projektem ustawy organ egzekucyjny będzie zobowiązany do zawieszenia postępowania, jeśli nakaz opróżnienia lokalu dotyczy kobiety w ciąży, osoby małoletniej, osoby z niepełnosprawnością lub ubezwłasnowolnionej albo ich opiekuna. Specjalną ochroną zostaną objęte również osoby obłożnie chore, emeryci i renciści spełniający kryteria uprawniające do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej oraz osoby posiadające status bezrobotnego. W takich przypadkach wierzyciel będzie kierował sprawę do sądu powszechnego w celu ustalenia, czy dany lokator ma uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Egzekutor będzie mógł przeprowadzić czynności dopiero w momencie, gdy osobie szczególnie chronionej zostanie zapewniony lokal odpowiadający wymogom lokalu socjalnego. To istotna zmiana, która ma zapobiec sytuacjom, kiedy osoby w najtrudniejszym położeniu życiowym z dnia na dzień tracą dach nad głową.
Nie wszyscy lokatorzy zostaną objęci ochroną!
Projekt nowelizacji ustawy przewiduje też pewne wyłączenia. Ochrona przed eksmisją na bruk nie będzie obowiązywać w sytuacji, gdy najemcy wypłacono odszkodowanie lub zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę własności lokalu podlegającego opróżnieniu.
Wyłączone z ochrony mają być również osoby, wobec których wydano decyzję o opróżnieniu lokalu z powodu rażącego lub uporczywego naruszania porządku domowego albo sprawiania, że korzystanie z innych lokali jest uciążliwe. Lokal zastępczy nie będzie przysługiwał sprawcom przemocy domowej. Z nowych przepisów nie skorzystają również osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to czwarty kwartał 2026 roku. Jeśli zmiany wejdą w życie, egzekucja administracyjna będzie procesem znacznie bezpieczniejszym dla najemców. W większości przypadków lokator nie zostanie usunięty z mieszkania, dopóki nie zostanie mu przydzielony lokal zastępczy.