Rząd bierze pod lupę „gruszki” z betonem. Za jedno naruszenie kara nawet 20 tys. zł
Ministerstwo Finansów po raz kolejny zaproponowało, by objąć transport betonu towarowego systemem SENT. Nowy projekt ustawy koncentruje się przede wszystkim na przewozach betonomieszarkami. Zmiana przepisów powinna ułatwić kontrolowanie sprzedaży betonu oraz ograniczyć skalę nieprawidłowości podatkowych w tej branży.
- Rozszerzenie systemu SENT – transport betonu objęty nadzorem
- Nowe obowiązki producentów, przewoźników i odbiorców
- Kto będzie mógł skorzystać ze zgłoszenia kontraktowego?
- Rząd chce zlikwidować szarą strefę
Rozszerzenie systemu SENT – transport betonu objęty nadzorem
Ministerstwo Finansów zapowiada rozszerzenie systemu SENT na beton towarowy przewożony betonomieszarkami, a także pompo-betonomieszarkami. Monitoringiem zostanie objęta przede wszystkim gotowa mieszanka budowlana produkowana w zakładzie betoniarskim i dostarczana bezpośrednio na miejsce prowadzenia robót – niezależnie od tego, ile betonu będzie znajdować się w pojeździe.
System SENT ma objąć zarówno dostawy realizowane pomiędzy przedsiębiorcami, jak i dowóz do osób fizycznych. Zgłoszenie przewozu będzie konieczne także w momencie, gdy transport odbywa się w oparciu o umowę o roboty budowlane lub umowę o dostawę.
Nowe regulacje nie będą obejmować gotowych wyrobów betonowych ani innych mieszanek przygotowywanych na bazie spoiw mineralnych. Zgłoszenie do systemu SENT nie będzie wymagane na przykład przy transporcie podkładów podłogowych, mieszanki CBGM, zaprawy towarowej czy podsypki cementowo-piaskowej.
Nowe obowiązki producentów, przewoźników i odbiorców
Podmiot wysyłający towar (zazwyczaj wytwórnia betonu) będzie zobowiązany do dokonania zgłoszenia w SENT oraz wygenerowania numeru referencyjnego przewozu. Unikalny numer należy przekazać przewoźnikowi – jeśli podmiot zajmujący się realizacją transportu nie otrzyma dokumentów do weryfikacji, to zgodnie z prawem powinien odmówić przyjęcia betonu.
Po zakończeniu przewozu konieczne będzie zamknięcie zgłoszenia w SENT. Wystarczy, że odbiorca potwierdzi odbiór towaru w systemie. Jeżeli beton będzie wysyłany do osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, potwierdzeniem odbioru zajmie się nadawca.
Inne przepisy będą obowiązywać w przypadku betonu sprowadzanego z państw członkowskich UE. Takiego transportu nie trzeba będzie zgłaszać w SENT, o ile odbiorcą towaru jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. Betonomieszarki zostaną objęte specjalnymi przepisami, bo w przypadku tego rodzaju transportu nie będzie konieczne przekazywanie danych geolokalizacyjnych.
Kto będzie mógł skorzystać ze zgłoszenia kontraktowego?
Obowiązek zgłaszania każdego pojedynczego kursu betonomieszarki byłby niezwykle uciążliwy na przykład w przypadku większych inwestycji budowlanych, dlatego projekt przygotowany przez Ministerstwo Finansów proponuje zastosowanie uproszczonej ścieżki wykorzystywanej przy realizacji dużych kontraktów zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami. Jeśli umowa na dostawę betonu towarowego obejmuje ponad 100 m³ materiału, to podmiot wysyłający beton może skorzystać ze zgłoszenia kontraktowego dla wielu kursów.
W takim przypadku dostawca będzie zobowiązany do przesłania jednego zgłoszenia obejmującego realizację całego kontraktu. Ważne, by dopełnić wszystkich formalności jeszcze przed rozpoczęciem pierwszego kursu.
Według danych Stowarzyszenia Producentów Betonu Towarowego w Polsce ta branża obejmuje około 600 producentów, 1100 wytwórni i około 3150 betonomieszarek. To ogromny i dobrze rozwinięty sektor, a nowe przepisy mają pomóc w walce z tak zwaną szarą strefą.
Rząd chce zlikwidować szarą strefę
Głównym argumentem przemawiającym za rozszerzeniem SENT są rzekome nieprawidłowości podatkowe. Jedna z analiz przeprowadzonych w 2024 roku przez Krajową Administrację Skarbową wykazała, że wśród podmiotów zajmujących się produkcją betonu towarowego wstępnie ustalona wartość zaniżenia podstawy opodatkowania VAT przekraczała 24 mln zł. Szacowana wartość zaniżenia samego podatku należnego wyniosła około 4,5 mln zł.
Szara strefa w branży betonu towarowego stanowi dziś poważny problem. Z Oceny Skutków Regulacji przygotowanej przez Ministerstwo Finansów do projektu zmian w ustawie SENT wynika, że łączny roczny obrót zarejestrowany w plikach JPK_VAT w branży obejmującej produkcję betonu i wyrobów betonowych wynosi około 7,5 mld zł, a szacowana wartość krajowego rynku to niemal 18 mld zł. Może to oznaczać, że VAT-owska luka wynosi ponad 2,3 mld zł dla całej branży i około 1 mld zł dla samego betonu towarowego.
Śledzenie przewozów za pośrednictwem systemu SENT może sprawić, że branża stanie się bardziej transparentna. Producenci będą bowiem zobowiązani do podawania prawdziwych danych dotyczących sprzedaży oraz dostaw betonu. Z drugiej strony rozszerzenie systemu SENT na kolejne branże sprawi, że na przedsiębiorcach będzie spoczywać jeszcze większa odpowiedzialność niż dotychczas. Za brak wymaganego zgłoszenia albo nieprawidłowości w dokumentacji przewidziano administracyjną karę pieniężną odpowiadającą 46% wartości brutto przewożonego towaru. Ponieważ beton nie jest wyrobem akcyzowym, maksymalna kara za jedno naruszenie ma zostać ograniczona do 20 000 zł. Jeżeli nowe regulacje zostaną przyjęte bez poprawek, to przepisy zaczną obowiązywać po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.