Biurowiec uruchamiany piętro po piętrze. Jak podzielić ogrzewanie, wentylację i klimatyzację?
W budynku biurowym instalacje można zaprojektować jako jeden wspólny układ albo podzielić je na mniejsze części. Na papierze scentralizowane rozwiązanie często wygląda taniej. Jeżeli jednak inwestor planuje wykańczać i wynajmować kolejne piętra etapami, ważniejsza staje się możliwość uruchamiania tylko tych kondygnacji, które są już zajęte.
Z takim zadaniem spotkaliśmy się przy istniejącym, średniowysokim biurowcu w Katowicach. Konstrukcja i stolarka były już wykonane, a budynek miał być oddawany do użytkowania piętro po piętrze. Projekt instalacji musiał więc uwzględnić zarówno ograniczenia gotowego obiektu, jak i sposób jego późniejszego wynajmowania.
Jedno źródło ciepła czy osobne układy na kondygnacjach?
Na początku rozważaliśmy dwa warianty ogrzewania. Pierwszy zakładał jedno scentralizowane źródło ciepła na dachu. W drugim każde piętro miało otrzymać własne, mniejsze źródło umieszczone w pomieszczeniu technicznym.
Wariant centralny był korzystniejszy pod względem kosztów początkowych. Gorzej pasował jednak do planu inwestora. Uruchomienie jednego dużego źródła oznaczałoby pracę wspólnej instalacji również wtedy, gdy część budynku pozostawała jeszcze pusta.
Ostatecznie przyjęliśmy niezależne kondensacyjne źródła ciepła dla kondygnacji biurowych. Każde piętro można uruchomić albo wyłączyć bez uzależniania go od pozostałej części obiektu. Urządzenia zmieściły się w pomieszczeniach technicznych, dlatego nie zmniejszyły powierzchni przeznaczonej na wynajem. Kotły połączyliśmy ze zbiorczym systemem powietrzno-spalinowym LAS.
Przy takim rozwiązaniu ważna była możliwość pracy z niską mocą. Zapotrzebowanie pojedynczej kondygnacji jest znacznie mniejsze niż całego budynku, szczególnie w okresach przejściowych. Sam podział instalacji nie wystarczy, jeżeli urządzenie nie potrafi spokojnie pracować przy małym obciążeniu.
Klimatyzacja zgodna z podziałem funkcjonalnym budynku
Podobny podział zastosowaliśmy w instalacji klimatyzacji. Każda kondygnacja otrzymała własny układ z oddzielną jednostką zewnętrzną. W pomieszczeniach zastosowano jednostki kasetonowe. System może chłodzić albo ogrzewać, lecz nie wykonuje obu zadań jednocześnie w ramach tego samego układu.
Dzięki temu piętro przygotowane dla nowego najemcy można uruchomić niezależnie. Serwis albo awaria instalacji na jednej kondygnacji nie musi zatrzymywać klimatyzacji w całym biurowcu. Każda kondygnacja ma układ przypisany do swojej części obiektu.
Widoczne instalacje wymagają dokładnej koordynacji
Wnętrza miały charakter industrialny, dlatego kanały wentylacyjne, przewody i część urządzeń pozostały widoczne. Nie było sufitu podwieszanego, pod którym można ukryć przypadkowo poprowadzoną trasę.
Kanały trzeba było skoordynować z konstrukcją, oświetleniem, korytami kablowymi, klimatyzacją i układem pomieszczeń. Nawiew i wywiew wykonano przez kratki wentylacyjne. Była to świadoma decyzja inwestora wynikająca z jego wcześniejszych doświadczeń z innym rodzajem nawiewników.
Na każdej kondygnacji zastosowaliśmy dwupołożeniową regulację przepływu powietrza VAV. Instalacja może pracować z wydajnością minimalną albo zwiększoną, zależnie od sposobu użytkowania piętra. Pozwala to utrzymać wymaganą ilość powietrza higienicznego bez ciągłej pracy wszystkich kondygnacji z pełną wydajnością.
Kanalizacja w wyższym budynku to nie tylko średnica pionu
Przy kanalizacji sanitarnej trzeba było uwzględnić wysokość obiektu. Ścieki spływające pionem nabierają energii, a przy przejściu w przewody prowadzone na dole budynku pojawiają się zmiany ciśnienia.
Układ pionów, ich odpowietrzenie i prowadzenie instalacji na najniższych kondygnacjach zaprojektowaliśmy tak, aby ograniczyć ryzyko wysysania wody z syfonów. Bez odpowiedniego rozwiązania użytkownicy mogą później odczuwać zapach z kanalizacji, mimo że same przybory sanitarne są podłączone prawidłowo.
Hydranty nie powinny zabierać powierzchni najemcom
Gotowa konstrukcja żelbetowa ograniczała miejsca, w których można było zamontować szafki hydrantowe. Hydrant ustawiony przed ścianą zajmuje przestrzeń i może zwężać przejście. Zaprojektowaliśmy więc hydranty wpuszczane w pomieszczeniach technicznych.
Instalację zasila zestaw hydroforowy obsługujący wodę bytową i cele przeciwpożarowe. Musi on zapewnić ciśnienie wymagane dla hydrantów, a jednocześnie pracować przy zwykłym poborze wody w budynku.
Najpierw sposób użytkowania, później urządzenia
W tym projekcie nie zaczynaliśmy od wyboru marki urządzeń. Najpierw ustaliliśmy, jak inwestor chce oddawać powierzchnie najemcom i które instalacje powinny działać niezależnie.
To zmieniło decyzję dotyczącą źródeł ciepła, podział klimatyzacji i sposób regulacji wentylacji. Pozwoliło też zachować powierzchnię przeznaczoną na wynajem. Pełny opis projektu wraz ze zdjęciami znajduje się w studium przypadku ERAN.
Przy projektowaniu instalacji w istniejącym biurowcu nie wystarcza dobór urządzeń z katalogu. Trzeba sprawdzić gotową konstrukcję, dostępne pomieszczenia techniczne i plan użytkowania poszczególnych kondygnacji. Dopiero na tej podstawie można zdecydować, które instalacje połączyć, a które podzielić.