Ten element gruntowej pompy ciepła potrafi kosztować dziesiątki tysięcy złotych. Na początku tak tego nie liczysz
Pionowe pompy ciepła to najbardziej wydajne i stabilne źródło ciepła w tej technologii. Najwięcej pytań budzi jednak konieczność wykonania odwiertów pod sondy przenoszące ciepło z gruntu do instalacji. Oto poradnik dotyczący kosztów i formalności związanych z odwiertami.
- Rodzaje odwiertów pod pompy ciepła
- Kiedy potrzebne jest pozwolenie na odwiert?
- Formalności przed rozpoczęciem wykonywania odwiertu
- Koszt odwiertu pod pompę ciepła
- Czy warto kupić gruntową pompę ciepła z gruntowym wymiennikiem?
Rodzaje odwiertów pod pompy ciepła
Odwierty pod gruntowe pompy ciepła to szeroki temat. W zależności od wybranej techniki i możliwości na danej działce różna jest głębokość wiercenia i rodzaj źródła. Klasyczne źródła geotermalne (geotermia głęboka) znajdują się na bardzo dużych głębokościach, gdzie temperatura wynosi nawet do 100°C i więcej. W niektórych krajach źródła te wykorzystuje się do zasilania całych ciepłowni. W przypadku pomp na potrzeby indywidualne, instytucji, firm lub domów wielorodzinnych stawia się raczej na źródła do 150 najwyżej 200 m w głąb ziemi, gdzie temperatura stała wynosi około 12°C. W niektórych pompach ciepła sondy sięgają nie dalej niż 30m, a więc na poziom studni głębinowej.
W zależności od głębokości wiercenia, sposobu i budowy geologicznej w danym miejscu koszt odwiertu pod pompę ciepła może być różny.
Najbardziej oczywisty podział rozróżnia ze względu na źródło ciepła, które może pochodzić z wody lub z gruntu.
- Pompy ciepła pionowe woda-woda wykorzystują wody gruntowe ze studni czerpalnej jako źródło energii cieplnej. Ta technologia ogrzewania wymaga wywiercenia dwóch studni – zasilającej (która pobiera wodę do ogrzewania budynku) i chłonnej (która odprowadza ją do gruntu dla regeneracji ciepła).
- Pompy gruntowe pionowe solanka-woda – pobierają ciepło bezpośrednio z gruntu i przenoszą je za pomocą czynnika grzewczego/chłodniczego do instalacji CO i CWU. Solanką nazywa się tradycyjnie czynnik, najczęściej jest to jednak roztwór glikolu.
Chociaż wiercenie pod pompy ciepła wymaga specjalistycznego sprzętu i urządzenia są droższe od pomp z wymiennikiem poziomym, to są one z wielu powodów korzystne. Przede wszystkim nie zajmują dużo miejsca. W przypadku studni do 30 m jest to prawie żadna ingerencja w działkę. Poza tym, jak wspomniano na początku, źródła geotermalne są bardziej stabilne. Im głębszy odwiert tym mniejszy wpływ warunków zewnętrznych na źródło ciepła. To przekłada się na ich wydajność. Inaczej niż powietrzna pompa ciepła, pompy gruntowe i wodne nie zużywają więcej energii elektrycznej zimą i działają przez cały rok.
Więcej informacji na temat zasad działania samych pomp pionowych przeczytacie w innych artykułach na naszej stronie. Przejdźmy teraz do zagadnienia odwiertów.
Kiedy potrzebne jest pozwolenie na odwiert?
Odwierty pod pompy ciepła do 30 m głębokości nie potrzebują żadnego zgłoszenia i pozwolenia. Ingerencja w grunt jest tak nieduża, że możemy je po prostu wykonać. Rzadko kiedy jednak wiercenie powyżej tej granicy ma sens.
Pozwolenie nie jest też potrzebne na odwierty głębinowe. Jednak jeżeli planujemy wiercenie pod pompy ciepła powyżej 30 m trzeba wykonać projekt geologiczny, który następnie zgłasza się do lokalnego starosty. Projekt musimy zgłosić co najmniej 30 dni przed planowany odwiertem, bo w tym czasie starosta może zgłosić sprzeciw. Może się tak stać jeżeli projekt geologiczny nie spełnił wymogów prawa lub gdy sposób prowadzonych prac może negatywnie wpłynąć na środowisko. Zwykle jednak nie ma problemów na tym etapie.
Z przyczyn praktycznych oczywiście lepiej zrobić to wcześniej, żeby w razie czego bezproblemowo przestawić się np. na pompę powietrzną.
Jeżeli planowana głębokość wiercenia przekroczy 100 m, to konieczne jest zaakceptowanie przez Okręgowy Urząd Górniczy tzw. planu ruchu zakładu górniczego. Podobnie jest w przypadku próby prowadzenia odwiertów na terenach górniczych.
Pozwolenie będzie natomiast potrzebne, jeżeli pionowa pompa wodna korzysta z wody powyżej 5 m3 na dobę lub studni głębszej niż 30 m. Wówczas zgłaszamy odpowiedni dokument, tzw. operat wodnoprawny, do urzędu administracyjnego – zwykle do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Od razu dodajmy, że w przypadku indywidualnych inwestorów to się prawie nie zdarza. Dom jednorodzinny wykorzysta mniejszą ilość wody i będzie ona pochodzić prawdopodobnie z płytszego źródła.
Formalności przed rozpoczęciem wykonywania odwiertu
Chociaż formalne pozwolenie na wiercenie pod pompy ciepła nie jest potrzebne, bo wystarczy akceptacja zgłoszenia, to prace muszą być przeprowadzone zgodnie z wymogami prawa budowlanego.
Dokumentacja geologiczno-inżynierska pozwala określić jakie są warunki gruntowe w danym miejscu. Specjalista określa ile odwiertów należy wykonać i jaka powinna być głębokość wiercenia, żeby zaspokajały one zapotrzebowanie danego budynku na ciepło.
Po określeniu jak będą przeprowadzane prace na danej działce załatwiamy formalności w postaci zgłoszeń i odpowiednich planów. W praktyce zwykle robimy to z pomocą specjalistów, którzy będą wykonywać odwierty pod pompy ciepła. Sam projekt robót geologicznych wykonuje odpowiednio wykwalifikowany geolog.
Koszt odwiertu pod pompę ciepła
Odwierty pod pompy ciepła to bardzo zróżnicowane usługi. Wymienniki pionowe mogą wymagać odwiertów o głębokości przekraczającej 100 m, ale stosuje się również płytsze odwierty. Z tego powodu cena każdej inwestycji będzie inna. Na koszt wpływają przede wszystkim głębokość odwiertu, warunki geologiczne, lokalizacja oraz zastosowane sondy i materiały. Poniżej podajemy orientacyjne ceny za 1 metr bieżący odwiertu wraz z sondą i materiałami, w dobrych warunkach gruntowych:
- Warszawa – 229 zł/mb netto
- Łódź – 190 zł/mb netto
- Poznań – 203 zł/mb netto
- Wrocław – 203 zł/mb netto
- Lublin – 203 zł/mb netto
- Katowice – 203 zł/mb netto
- Opole – 203 zł/mb netto
- Gdańsk – 190 zł/mb netto
- Bydgoszcz – 197 zł/mb netto
- Kraków – 203 zł/mb netto
Aktualne cenniki pokazują, że w dużych miastach koszt kompleksowego odwiertu z sondą i materiałami wynosi najczęściej około 190–230 zł netto za metr bieżący. Są to jednak ceny orientacyjne dla dobrych warunków gruntowych. Trudniejsze warunki geologiczne, większa głębokość odwiertu czy dodatkowe prace mogą podnieść koszt inwestycji.
Przy stawce około 200 zł netto za metr wykonanie 30-metrowego odwiertu z sondą i materiałami oznacza orientacyjnie około 6000 zł netto. W przypadku głębszych odwiertów koszt odpowiednio rośnie. Trzeba przy tym pamiętać, że sama cena za metr nie obejmuje całej inwestycji – dochodzą m.in. koszt pompy ciepła, montażu instalacji oraz prac projektowych.
W 2026 roku całkowity koszt kompletnej gruntowej pompy ciepła z pionowym wymiennikiem dla typowego domu można orientacyjnie szacować na około 45–85 tys. zł brutto. W przypadku większych budynków, mocniejszych urządzeń lub bardziej rozbudowanych instalacji koszt może być znacznie wyższy. Ostateczna wycena zależy od mocy pompy, liczby i głębokości odwiertów, warunków geologicznych oraz zakresu prac wykonawcy.
Czy warto kupić gruntową pompę ciepła z gruntowym wymiennikiem?
Z ekologiczno-ekonomicznego punktu widzenia pompa gruntowa, zwłaszcza pionowa, jest bardzo opłacalna. Na pewno lepiej wykorzystuje energię ze źródła i nie napotyka utrudnień w postaci kapryśnej pogody, tak jak pompa powietrzna. Prawidłowo dobrana, gruntowa pompa ciepła zawsze wystarczy do ogrzania domu. bez względu na to, czy za oknem jest . Dzięki temu uzyskuje wyższe wartości COP i SCOP w porównaniu do pomp powietrze-woda o podobnych parametrach. Gruntowe pompy ciepła są przez większość czasu bezobsługowe. Nowoczesne urządzenia mają inwerter, który sam reguluje moc grzewczą na wyjściu. Dodatkowo są długowieczne, bo żadna z ważnych części instalacji nie jest wystawiona na bezpośrednie działanie warunków atmosferycznych.
Z drugiej strony założenie pompy ciepła wymaga więcej formalności, prac i kosztów niż w przypadku pompy powietrznej. Dlatego nie wszystkim inwestorom się to opłaca. Inne rodzaje pomp spełniają wystarczająco dobrze swoją rolę.
Gruntowe pompy ciepła na pewno są rozwiązaniem dla osób, które mogą w nie zainwestować (można też uzyskać dofinansowanie). Zwłaszcza jeżeli chcą uzyskać bezproblemowe ogrzewanie domu na długie lata.