Azalia japońska – ozdoba nie tylko ogrodów japońskich

Azalia japońska, a może rododendron japoński?

W przypadku roślin ozdobnych, które od wieków cieszą się zainteresowaniem ogrodników, trudno jest mówić o botanicznych gatunkach. Dla uzyskania bardziej okazałych kwiatów albo niezwykłych kolorów tworzone są hybrydy międzygatunkowe, a często również selekcjonowane odmiany, czyli tak zwane kultywary. Różanecznik japoński (Rhododendron molle subsp. japonicum) jest w swojej pierwotnej postaci podgatunkiem różanecznika Rhododendron molle, a jedną z jego synonimicznych nazw jest właśnie Azalea japonica.

Aby sprawę jeszcze bardziej skomplikować, rododendrony o liściach skórzastych, zimozielonych, zaliczane do rodzaju Rhododendron oraz rododendrony o liściach opadających na zimę, tworzące do niedawna rodzaj Azalea, zostały przez botaników połączone w jeden rodzaj Rhododendron. Nomenklatura naukowa ma oczywiście decydujące znaczenie przy jednoznacznym określaniu roślin, niemniej jednak, dla celów praktycznych, można nadal nazywać niektóre różaneczniki azaliami.

Ojczyzną różanecznika japońskiego jest centralna i południowa Japonia. Pojedyncze krzewy porastają tam nasłonecznione, trawiaste stoki gór. Nigdy nie spotyka się go w lasach w gęstych zaroślach. Spotykane w naszych ogrodach krzewy ozdobne o nazwie azalia japońska nie są przedstawicielami wspomnianego podgatunku. Azalia japońska jest zbiorową, umowną nazwą na określenie licznych mieszańców międzygatunkowych i jeszcze bardziej licznych odmian hodowlanych. Przypomnijmy, że cechą azalii jest sezonowość liści, w przeciwieństwie do zimozielonych tradycyjnych różaneczników.

Wygląd i odmiany azalii japońskiej

Azalie japońskie odznaczają się szczególnie płaskim, gęstym i włóknistym systemem korzeniowym, który rozwija się głównie w górnych warstwach gleby. Tworzą zwykle zaokrąglone, krzaczaste korony z gęstym rozgałęzieniem. Młode pędy są cienkie i pokryte czerwonobrązową korą. Na starszych gałęziach kora jest najczęściej jasnoszara i łuszczy się cienkimi płatami. Wysokość krzewu waha się mocno w zależności od odmiany od 50 cm do 130 cm. Starsze rośliny mają zwykle większą szerokość niż wysokość.

Liście azalii japońskiej są niewielkie, eliptyczne, błyszczące i lekko owłosione. Wiele odmian tworzy brązowoczerwone jesienne i zimowe przebarwienie liści. Podczas mroźnych zim gubią najczęściej całe ulistnienie, niektóre odmiany natomiast (zimozielone azalie japońskie) utrzymują liście aż do wiosny, zastępują je dopiero świeżo rozwinięte. Większość odmian azalii japońskiej zrzuca przebarwione liście już jesienią i utrzymuje jedynie małe, zielone, zimowe liście aż do wiosny. To sprawia, że azalie japońskie również zimą stanowią ozdobę ogrodu. Botanicy określają takie rośliny jako półzimozielone albo zimozielone azalie japońskie.

Istotną cechą odmian Azalea japonica jest ich kwiatowy przepych. Cały krzew razem z liśćmi pokrywa morze barwnych kwiatów. Paleta kolorów jest bogata: istnieje biała azalia japońska, ale też fioletowa, różowa, czerwona i łososiowa. Okres kwitnienia trwa od kwietnia do maja. Jeśli szukasz więcej inspiracji, sprawdź także zebrane w tym miejscu artykuły o kwiatach ogrodowych.

Jak wspomnieliśmy, „azalia japońska” jest zbiorową nazwą wielu hybryd i kultywarów rododendronów zrzucających liście na zimę całkowicie albo częściowo. Gatunkami botanicznymi są np. azalia pontyjska albo azalia żółta (Rhododendron luteum), azalia tępolistna (Rhododendron obtusum), azalia indyjska (Rhododendron simsii) – niska azalia, której nazwa powinna brzmieć raczej azalia chińska, ponieważ w Chinach ma swoją ojczyznę. Według pochodzenia można azalie japońskie podzielić na różne grupy hybryd. Do najważniejszych należą:

  • Grupa Kurume – azalia 'Kurume' – nazwa pochodzi od miasta Kurume na wyspie Kiusiu, gdzie rozpoczęto uprawę hybryd rododendronów w 1780 roku. Jest to azalia karłowata o wzroście od 60 cm do 90 cm. Podczas kwitnienia krzewy azalii ‘Kurume’ są obsypane niezliczonymi drobnymi kwiatami, których kolory sięgają od jasnego różu do ciemnej czerwieni, a nawet fioletu; tylko biała azalia ‘Kurume’ nie jest dotąd spotykana. Są szczególnie polecane do małych ogrodów. Ich wymagania co do warunków uprawy, to stanowisko słoneczne do półcienistego oraz kwaśna i umiarkowanie wilgotna gleba.
  • Grupa Kaempferi albo Malvatica – została wyhodowana w Japonii, a do handlu trafiła w Holandii w 1940 r. Hybrydy Kaempferi to azalia wielkokwiatowa, zachwycająca dużymi kwiatami w pomarańczu i czerwieni. W tym momencie, aby uprzedzić ewentualne uwagi purystów językowych, podkreślamy, że „pomarańcz” jako kolor jest rodzaju męskiego, stąd dopełniacz z końcówką -u. Najnowsze odmiany tej azalii japońskiej rozkwitają nawet we fiolecie.
  • Grupa Vuykiana – cel hodowlany tych hybryd był prosty: stworzenie nowych kolorów i form kwiatów. Pierwsze wyniki budziły mieszane uczucia i były mało przekonujące, aż wreszcie przez dalsze krzyżowanie powstały takie odmiany azalii, jak ‘Vuyk’s Scarlet’ albo ‘Vuyk’s Rosyred’ o bardzo pięknych kwiatach. Jedynie pod względem zimoodporności nie są już tak wspaniałe. Ochrona przed mrozem tych azalii, obojętnie w jakim wieku, jest konieczna. Jest to typowa azalia wielkokwiatowa o kwiatach od 5 cm do 7 cm i zwartym pokroju.
  • Grupa Arendsii – te hybrydy powstały ze skrzyżowania z bardzo mocną odmianą 'Noordtiana’ azalii ostrolistnej (Rhododendron mucronatum), która zachowała się w ogrodach i jest bardzo zimoodporna. Kwiaty odmian Arendsii sązwykle jasnofioletowe, mogą być jednak również różowe albo ognistoczerwone, a dzięki pokrewieństwu z 'Noordtiana’ dobrze znoszą mrozy.

Azalie japońskie noszą nazwy albo od nazwisk hodowców, albo miejsca powstania. Oto kilka przykładów odmian:

  • biała: ‘Kermesina Alba', ‘Schneeperle’, ‘Feenkissen’, ‘Eisprinzessin’,
  • czerwona: ‘Purpurkissen’, ‘Fridoline’, ‘Karmesina’,
  • różowa: ‘Michiko’ (niska), ‘Kermesina Rose’, ‘Petticoat’,
  • łososiowa: ‘Cherie’, ‘Diemel’,
  • fioletowa: ‘Peppina’, ‘Purpurtraum’, ‘Blue Danube’,
  • dwukolorowa: ‘Peggy Ann’ (biało-różowa).

To przyda ci się w ogrodzie!



Uprawa i pielęgnacja azalii japońskiej w ogrodzie

Stanowisko i sadzenie azalii japońskiej

W przypadku azalii japońskiej chodzi o uprawiane od wieków w Azji Południowo-Wschodniej hybrydy różnych gatunków rododendronów. Pod względem wymagań są bardzo podobne do spokrewnionych z nimi różaneczników. W ogrodzie najlepiej nadają się dla nich miejsca słoneczne do półcienistych. Określona ilość słońca jest konieczna, aby krzewy mogły rozwinąć w pełni swój typowy kwiatowy przepych. Trzeba tylko zwracać uwagę, aby azalie były osłonięte zimą przed ostrym, mroźnym wiatrem. Idealna byłaby osłona od wiatru przez cały rok.

Jak ziemia jest dla azalii odpowiednia? Jako rośliny torfowiskowe, japońskie azalie preferują gleby równomiernie wilgotne. Podłoże powinno być dobrze przepuszczalne i luźne, jak również dobrze próchniczne. Idealna wartość pH waha się od przedziałów kwaśnych do słabo kwaśnych między 4,5 i 5,5. Na obecność wapnia reagują azalie japońskie, jak wszystkie rododendrony, bardzo negatywnie. Wykazują typową chlorozę: żółtawe przebarwienie liści spowodowane utrudnionym przez wapń pobieraniem z gleby żelaza.

Różanecznik japoński lub azalia japońska w ogrodzie w czasie kwitnienia, a także jej uprawa i odmiany

Odpowiednią porą do sadzenia azalii japońskich jest wczesna wiosna. Sadzonki z zakrytym systemem korzeniowym mogą być wysadzane aż do lata, jeśli tylko zapewni się im zaopatrzenie w wodę. Jesień nie jest do sadzenia najlepsza, ponieważ słabo ukorzenione rośliny mogą mocno ucierpieć od mrozu. W zależności od docelowej wielkości odmiany, należy zachować odległości między sadzonkami 50 cm do 80 cm. Niekorzystne gleby należy przed sadzeniem dobrze spulchnić, zastosować drenaż i wzbogacić w próchnicę. Dobrym nawozem organicznym będzie dojrzały obornik albo kompost. Ciężkie gleby gliniaste trzeba rozluźnić żwirem, ponieważ sadzonki nie zdołają się ukorzenić w zbitym podłożu.

Pielęgnowanie i przycinanie azalii japońskiej

Te krzewy kwiatowe należy nawozić bardzo oszczędnie. Nadaje się do tego dostępny w handlu nawóz do różaneczników. Korzystniej jest każdej wiosny okrywać ziemię wokół azalii kompostem, ale nie takim, który zawiera zbyt dużo wapnia.

Regularne przycinanie nie jest konieczne do obfitego kwitnienia azalii. Krzewy o lukowatej albo jednostronnej koronie mogą być poddane zabiegowi formowania. Jak wszystkie rododendrony, tak i azalie japońskie nie znoszą mocnego przycinania zaraz po posadzeniu. W większości wypadków korzenie nie radzą sobie wówczas z rozwijaniem nowych pędów ze starego drewna.

W przeciwieństwie do azalii doniczkowych, które nie są zimoodporne, azalie japońskie wielu odmian nadają się do całorocznego pobytu w ogrodzie.  Mogą to być tradycyjne krzewy, azalia na pniu albo azaliowe bonsai. Na świeżym powietrzu rośnie azalia japońska najlepiej i może tam spędzać również zimy – oczywiście pod warunkiem posiadania odpowiedniej ochrony.

Azalie japońskie jako efektowna ozdoba każdego ogrodu

Ze względu na zwarty pokrój i niewielki wzrost azalie japońskie nadają się doskonale zarówno do dużych ogrodów, jak i niewielkich oraz do nasadzeń przed domem. Dają się bez problemu komponować z innymi rododendronami i leśnymi bylinami o podobnych wymaganiach. W okresie kwitnienia wyglądają szczególnie efektownie na tle zimozielonych żywopłotów.

Z łatwością można wybrać odmiany o przepięknych kwiatach w całej palecie kolorów. Niska azalia karłowata zmieści się bez trudu na niewielkiej rabacie. Azalia na pniu stanie z kolei pięknym soliterem. Niektóre odmiany azalii japońskiej można również uprawiać w donicach i pojemnikach.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 98,6% czytelników artykuł okazał się być pomocny