Podział majątku po rozwodzie – wspólne oraz osobiste dobra majątkowe

W Polsce obowiązują zapisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy. Artykuł 31 ustawy traktuje, że z chwilą ustanowienia małżeństwa pomiędzy małżonkami powstaje wspólność majątkowa. Tak zwana ustawowa wspólność majątkowa dotyczy przedmiotów nabytych w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków bądź przez jednego z nich. Majątek, którego nie obejmuje wspólność ustawowa, traktuje się jako majątek osobisty małżonka.

Podział majątkiem po rozwodzie dotyczy majątku wspólnego. Obowiązujący w Polsce Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy określa zakres majątku wspólnego. W myśl artykułu 31 paragraf 2, do majątku wspólnego należy:

  1. „Pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. Dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. Środki zgromadzone na rachunku otwartym lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. Kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695 i 875)”.

Podział majątku po rozwodzie nie uwzględnia majątku osobistego małżonków. Należą do niego dobra majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej małżonków. Nie dzieli się także przedmiotów majątku nabytych przez dziedziczenie, praw niezbywalnych czy przedmiotów majątkowych służących wyłącznie do zaspakajania osobistych potrzeb jednego z małżonków. Wykaz osobistego dobra majątkowego, co do którego nie następuje dzielenie po rozwodzie, został zawarty w artykule 33 Kodeksu Opiekuńczego i Rodzinnego.

  1. „Przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. Przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. Prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. Przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. Prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. Przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. Wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. Przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. Prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. Przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

Każdy z małżonków ma prawo do współposiadania rzeczy należących do dobra wspólnego. Wspólność małżeńska sprawia, że małżonkowie mogą korzystać z dobra wspólnego w takim samym zakresie. Żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.

Osoby chcące uniknąć podziału majątku wspólnego po ewentualnym rozwodzie, mogą ustanowić rozdzielność majątkową. W tym przypadku nie mamy ustawowej wspólności majątkowej. Strony mogą ustalić składowe rozdzielności oraz jej zakres. Rozdzielność majątkowa małżonków umożliwia samodzielne gospodarowanie własnym majątkiem. Rozdzielność można przeprowadzić przed zawarciem małżeństwa lub na każdym etapie jego trwania. Prawo umożliwia wprowadzenie rozdzielności na podstawie umowy lub orzeczenia sądowego. Sprawdź także ten artykuł z wyliczeniami, ile kosztuje rozwód.

Umowny podział majątku po rozwodzie. Jak uniknąć podziału majątku przez sąd?

Rozwód to niewątpliwie nieprzyjemna procedura, a sprawa rozwodowa może ciągnąć się przez wiele miesięcy. Najtrudniejsze sprawy rozwodowe w Polsce dotyczą braku porozumienia pomiędzy stronami. Sprawa może być przeprowadzona z orzekaniem o winie, a strony mogą mieć odmienne zdanie na temat tego, jak dzieli się majątek wspólny. Sprawa może być także poprowadzona w prostszej formie, a strony mają możliwość uniknięcia podziału majątku wspólnego przez sąd. Jest to rozwód z umownym podziałem majątku wspólnego.

Tego typu sprawy rozwodowe wymagają pełnego porozumienia małżonków w kwestii związanej z podziałem majątku wspólnego. Prawo umożliwia dzielenie majątku na podstawie umowy stron. Jest to najprostszy sposób na to, by uniknąć podziału majątku na długotrwałej i skomplikowanej rozprawie sądowej. Umowny podział majątku po rozwodzie może obejmować podział częściowy lub całkowity. Umowa może przybrać zwykłą formę pisemną. Wyjątkiem są sytuacje, w których podziałem obejmuje się nieruchomości. Umowa obejmująca nieruchomości wymaga sporządzenia aktu notarialnego.

Banknot przerwany na pół, banknot w kształcie serca, w jakich przypadkach najlepiej skorzystać z rozdzielności majątkowej
Czym są osobiste dobra majątkowe, jaki kodeks określa zakres majątku wspólnego

Chcąc uniknąć podziału majątku przez sąd, należy uzyskać pełne porozumienie pomiędzy stronami. W tym przypadku sprawa rozwodowa wygląda na uproszczoną. W związku z podziałem umownym można dowolnie rozdzielić składowe dobra wspólnego małżonków. Niestety nie każda sprawa o rozwód daje możliwość uzyskania porozumienia pomiędzy stronami. W tym przypadku przeważnie nie udaje się uniknąć podziału majątku bez orzeczenia sądu.

Sądowny podział majątku po rozwodzie – jak wygląda dzielenie majątku wspólnego w Polsce?

W Polsce możemy przeprowadzić sądowny podział majątku po rozwodzie. Tego typu sprawy rozwodowe wymagają wystąpienia do sądu o podział majątku wspólnego byłych małżonków. Co do zasady, dobra wspólne dzieli się po połowie.

Wniosek o podział majątku wspólnego składa się do sądu rejonowego, właściwego ze względu na miejsce położenia rzeczy. W przypadku majątku usytuowanego na terenie działania kilku sądów rejonowych małżonek ma prawo wyboru.

Dzielenie majątku na drodze sądowej wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty za złożenie wniosku. Pamiętajmy przy tym, że dzieli się części majątku wspólnego, nie dzieli się natomiast składowych majątku osobistego. Sprawa o sądowny podział majątku wspólnego w Polsce wiąże się z opłatą w wysokości 1 000 zł. Co istotne, sądowny podział majątku po rozwodzie może także obejmować zgodny plan podziału. Sprawa związana z podziałem jest w tym przypadku uproszczona, a opłata sądowa wynosi 300 zł.

Sądowny podział majątku po rozwodzie wiąże się z koniecznością przedłożenia kilku niezbędnych dokumentów. Sprawę można przeprowadzić, jeśli strona przedłożyła odpis księgi wieczystej (w przypadku dysponowania majątkiem w postaci nieruchomości), zgodny plan podziału, dowód uiszczenia opłaty skarbowej oraz tytuły własności poszczególnych składników majątku.



Czy sprawy rozwodowe mogą wiązać się z nierównym podziałem majątku?

Każda ze stron ma prawo do dysponowania majątkiem wspólnym. Sprawy rozwodowe doprowadzają do zakończenia ustawowej wspólności majątkowej. W praktyce podział przeważnie wygląda tak, że obie strony dzielą się majątkiem po równo. W niektórych przypadkach zdarza się, że rozwód wiąże się z większymi roszczeniami jednej ze stron, która poświęciła więcej czasu i włożyła więcej pracy do stworzenia wspólnego majątku.

Rozwód z nierównym podziałem majątku musi uwzględniać stopień, w którym każda ze stron przyczyniła się do powstania majątku wspólnego. Przyczyną zwiększonego żądania może być uzależnienie byłego małżonka, brak chęci do podjęcia przez niego zatrudnienia czy zaniedbanie rodziny. Strona, która wnioskuje o ustalenie nierównego podziału majątkiem, musi udowodnić podstawy do owego żądania.

Wszystkie sprawy rozwodowe mogą wyglądać nieco inaczej. Niektóre z nich kończą się na jednej rozprawie, inne przeciągają się nawet przez kilka lat (głównie wtedy, gdy nie ma zgodności co do podziału majątkiem). W tym miejscu należy zaznaczyć, że nieruchomości zakupione przed zawarciem małżeństwa nie stanowią majątku wspólnego i nie podlegają podziałowi. Strona może jednak wnieść o rozliczenie nakładów z majątku wspólnego, poczynionego na majątek osobisty drugiej strony.

Sprawy rozwodowe nie obejmują także podziału majątku nabytego w drodze dziedziczenia. Małżonek może bez obaw składać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, który formalnie potwierdza prawo do nabycia spadku lub dziedziczenia po zmarłym członku rodziny. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy. Nabyte poprzez spadek dobra majątkowe nie wiążą się z majątkiem wspólnym małżonków. Gwarantuje to zapis artykułu 33 Kodeksu Opiekuńczego i Rodzinnego. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku można składać bez związku z trwającym postępowaniem rozwodowym, są to dwie zupełnie odmienne kwestie.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 95,0% czytelników artykuł okazał się być pomocny