Wypowiedzenie umowy o pracę – tryby

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia lub z wypowiedzeniem

Każda umowa o pracę może zostać zawarta w trzech modelach: umowy o pracę na czas próbny, umowy na czas określony, a także na czas nieokreślony. Każda z tych umów daje pracownikowi pełne prawa – na korzystanie z urlopu, zasiłków czy odpraw. Wszystkie te umowy mogą także zostać wypowiedziane zarówno przez obie strony, pracownika i pracodawcy. W tym artykule rozpatrzymy wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę.

Wypowiedzenie to jednostronna decyzja. Rozwiązać umowę o pracę można także za porozumieniem stron, jednak w tym wypadku to tylko jedna strona decyduje o rozwiązaniu stosunku pracy i musi dostarczyć drugiej odpowiednie dokumenty. Można to zrobić w dwóch trybach: bez wypowiedzenia i za wypowiedzeniem.

Umowa o pracę zawarta na czas określony lub okres próbny może zostać wypowiedziana bez podawania żadnego powodu. Stosunek pracy może zakończyć się także po prostu wraz z końcem tej umowy, a jedyny problem, jaki może się pojawić, to podejrzenie zakończenia współpracy z powodu dyskryminacji na tle rasowym, płci czy wieku – jeśli pracownik ma takie podejrzenie, może zgłosić sprawę do sądu. Inaczej wszystko jednak wygląda w przypadku umowy na czas nieokreślony. W tym wypadku złożenie wypowiedzenia nie jest takie łatwe. Pracodawca musi to dobrze uzasadnić, ponieważ pracownik ma wiele możliwości, by zaskarżyć rozwiązanie umowy i domagać się odszkodowania lub przywrócenia na dawne stanowisko.

Rozwiązanie umowy na czas nieokreślony

W przypadku umowy na czas nieokreślony rozwiązanie stosunku pracy nie jest takie łatwe. Jeśli pracodawca chce zakończyć współpracę w takim przypadku, powinien skonsultować to ze związkami zawodowymi, jeśli takie działają w przedsiębiorstwie. Związek może złożyć ewentualne wątpliwości dotyczące zwolnienia w ciągu 5 dni.

W przypadku rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony, pracodawca zawsze musi uzasadnić. Pracownik nie musi podpisywać wypowiedzenia, żeby nabrało mocy. Wystarczy zwykłe wypowiedzenie umowy i zawsze wiąże się to z koniecznością zachowania okresu wypowiedzenia, czyli czasu od wypowiedzenia do rozwiązania umowy. Ma to na celu chronić pracownika i zapewnić mu możliwość przygotowania się do odejścia z pracy.

Długość okresu wypowiedzenia jest związana ze stażem pracy i wynosi:

  • 2 tygodnie wypowiedzenia – dla umów poniżej 6 miesięcy;
  • 1 miesiąc – dla umów trwających od pół roku do 3 lat;
  • 3 miesiące – przy zatrudnieniu powyżej 3 lat.

Skrócenie czasu wypowiedzenia jest możliwe, gdy firma ogłosiła upadłość – wtedy ten czas może wynosić mniej niż miesiąc w każdym przypadku.

Wypowiedzenie umowy o pracę – jak przeprowadzić?

Rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem

Aby stosunek pracy został rozwiązany, konieczne jest rozwiązanie umowy o pracę. W przypadku rozwiązania za wypowiedzeniem pracownik nie musi nawet podpisać dokumentu, ale trzeba mu go tak dostarczyć, by mógł się z nim zapoznać. Oświadczenie może zostać wręczone pracownikowi osobiście przez pracodawcę, wręczone przez osobę upoważnioną (pracownika działu HR lub menedżera zespołu) lub wysłane pocztą, ale wyłącznie przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru.

Wzór dokumentu możesz znaleźć w sieci, także na stronach rządowych. Darmowe wzory można pobrać także ze stron przeznaczonych dla biznesu, kadr i HR. Jednakże można stworzyć go po prostu samodzielnie, zawierając w nim najważniejsze elementy. Poza podstawowymi danymi, należy umieścić także przyczynę rozwiązania umowy o pracę, a także oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem z określeniem terminu jego upływu.

Ważne jest także to, że powinno się pouczyć pracownika o przysługującym mu prawie odwołania do sądu pracy. Informacje o tym, że pracownik ma 21 dni na złożone odwołania jest bardzo ważna. Nie musi znajdować się w treści wypowiedzenia, ale jako pracodawca powinieneś mieć potwierdzenie, że pracownik ma takie informacje, a to najłatwiejszy sposób. Oświadczenie o wypowiedzeniu umowy może być podpisane przez pracownika – to najlepszy sposób, by udowodnić, że ten się z nim zapoznał i jest świadom wynikających z niego konsekwencji. Jeśli szukasz więcej informacji, sprawdź także ten artykuł o wypowiedzeniu umowy o pracę krok po kroku.



Wypowiedzenie umowy na czas nieokreślony

W przypadku umowy na czas nieokreślony bardzo ważnym elementem wypowiedzenia umowy jest uzasadnienie. Oznacza to, że pracodawca, aby zrobić taki krok, musi mieć konkretny, rzeczywisty i indywidualny powód, by rozwiązać umowę. Powód ten musi być rzeczowo wyjaśniony w rozwiązaniu umowy o pracę. A ponieważ jest to indywidualna kwestia każdego pracodawcy i pracownika, gotowy wzór ściągnięty z Internetu raczej się nie przyda.

Pracownik pakujący swoje rzeczy oraz wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę
Jak wygląda wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę, czyli wzór i porady prawne

Przyczyny rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony nie zostały ujęte w przepisach. Mogą być z winy pracodawcy, jak i pracownika. W orzecznictwie za uzasadnione powody pojawiały się takie przyczyny, jak:

  • nadużycie zaufania przez pracownika (zwłaszcza na stanowisku kierowniczym),
  • dezorganizacja pracy z powodu długotrwałej nieobecności,
  • prowadzenie działalności konkurencyjnej, nawet wtedy, gdy strony nie zawarły umowy, która tego zabrania,
  • likwidacja stanowiska pracy,
  • odmowa podpisania przez pracownika umowy o zakazie konkurencji.

Najczęstszą przyczyną podawaną w uzasadnieniu jest likwidacja stanowiska pracy, jednakże warto pamiętać, że musi to być realna likwidacja – sama zmiana nazwy stanowiska nic nie da, jeśli sprawa znajdzie się w sądzie.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia

Aby pozbawić pracownika okresu wypowiedzenia, czyli po prostu rozwiązać umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym, pracodawca musi mieć istotny powód. Jest to możliwe, ale zastosowanie takiego trybu nie jest często wykorzystywane. Jeśli pracodawca będzie do tego zmuszony, może okazać się, że pracownik będzie miał nie lada problem – informacja o takim trybie rozwiązania umowy jest umieszczona w świadectwie pracy.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia to potocznie zwolnienie dyscyplinarne. Jedną z sytuacji, kiedy pracodawca może wybrać taki sposób zakończenia współpracy jest ciężkie naruszenie przez pracownika swoich podstawowych obowiązków. Interpretacja pojęcia zależy od pracodawcy, ale najczęściej wchodzą w grę naprawdę poważne przewinienia, takie jak praca pod wpływem alkoholu czy popełnienie przestępstwa, które uniemożliwia dalszą pracę.

Dwa pozostałe przypadki, kiedy można zastosować rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia wynikają z działania pracownika. Jest to możliwe wtedy, gdy pracownik z własnej winy straci uprawnienia konieczne do wykonywania obowiązków na danym stanowisku (na przykład, gdy kierowca zawodowy traci prawo jazdy) lub kiedy pracownik przez jakiś czas nie pojawia się w pracy i nie tłumaczy tego w żaden sposób, nie przedstawia zwolnień lekarskich czy aktu zgonu bliskiej osoby. W takiej sytuacji rozwiązanie umowy także jest jak najbardziej możliwe.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Oceń
Dla 86,7% czytelników artykuł okazał się być pomocny