Zanieczyszczenie powietrza w Polsce, czyli skąd się bierze smog?

Rodzaje znieczyszczeń powietrza

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce to temat, który z roku na rok jest coraz częściej poruszany. Wszystko przez zwiększającą się świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń jakie niosą za sobą podwyższone stężenia gazów. Ze względu na swoją specyfikę, mogą w krótkim czasie skazić powietrze w dużej odległości od źródła ich powstawania.

W Polsce za zanieczyszczenia powietrza odpowiada przede wszystkim niska emisja, powstająca na skutek spalania w starego typu kotłach złej jakości węgla oraz śmieci. Przekłada się to nie tylko na degradację środowiska, ale także stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi narażonych na wdychanie trującego powietrza.

Już od kilku lat Polska znajduje się w czołówce krajów mogących „pochwalić się” często przekraczanymi normami zanieczyszczeń powietrza.

Rodzaje znieczyszczeń powietrza

Rodzaje zanieczyszczeń powietrza w Polsce

Szczególnie w okresie jesienno-zimowym, gdy nadchodzą pierwsze mrozy, poziom zanieczyszczeń powietrza gwałtownie wzrasta. Wszystko przez rosnące potrzeby grzewcze, kotły starego typu, tak zwane „kopciuchy” oraz bezlitośnie wysokie koszty ogrzewania.

Wśród najczęściej pojawiających się zanieczyszczeń powietrza możemy wymienić:

  • tlenki azotu,
  • tlenek węgla,
  • dwutlenek siarki,
  • dwutlenek węgla,
  • pyły węglowe,
  • ozon troposferyczny,
  • ołów,
  • pyły.

Do ich występowania przyczynia się nie tylko niska emisja, ale także, choć w zdecydowanie mniejszym stopniu, przemysł i transport.

Zanieczyszczenia powietrza powodują:

  • smog,
  • efekt cieplarniany,
  • kwaśne deszcze,
  • dziurę ozonową.

Smog najczęściej pojawia się w miastach mocno zabudowanych oraz tych znajdujących się w nieckach. Wiatr nie jest w stanie rozwiać zanieczyszczeń przez co zaczynają one tworzyć gęstą mgłę. Smog stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. Na jego działanie szczególnie są narażone dzieci, osoby starsze oraz te z dolegliwościami ze strony układu oddechowego. Zjawisko smogu może wpłynąć na powstanie lokalnych opadów kwaśnego deszczu.

Efekt cieplarniany jest wynikiem wzrostu koncentracji gazów cieplarnianych. Ma on bezpośredni wpływ na podwyższenie średniej temperatury na naszej planecie, co z kolei zaburza naturalne zachowanie zjawisk pogodowych. Mowa tu o trąbach powietrznych, silnych upałach, czy intensywnym gradobiciu.

Kwaśne deszcze to opady zawierające trujący kwas siarkowy oraz azotowy. Tworzy je reakcja gazów emitowanych do atmosfery z wodą. Zjawisko to w dużej mierze przyczynia się do zakwaszania wód, gleb oraz degradacji lasów.

 Dziura ozonowa powstaje przez freony. Jest to zjawisko utraty stężenia ozonu w powłoce ozonowej, która chroni stworzenia zamieszkałe na ziemi przed szkodliwym działaniem promieni UV. Doprowadzają one do powstawania nowotworów skóry

Źródła zanieczyszczeń powietrza w Polsce

Źródła zanieczyszczeń powietrza w Polsce

Oprócz niskiej emisji, na wzrost zanieczyszczeń powietrza ma wpływ również przemysł, transport, energetyka oraz rolnictwo.

W naszym kraju czystość powietrza na tle całej Unii Europejskiej wypada bardzo źle. Wiele lat rażących zaniedbań w kwestii ochrony środowiska i permanentne łamanie wspólnotowego prawa dotyczącego dopuszczalnych norm jakości powietrza, sprawiły że znajdujemy się w niechlubnej czołówce państw z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem.

Stężenie pyłu PM10 jest przekraczane, ponieważ głównym źródłem jego emisji są domowe instalacje grzewcze.

Wśród źródeł emisji pyłu PM10, najczęściej wymieniane są:

  • niska emisja,
  • przemysł,
  • transport,
  • energetyka,
  • rolnictwo.

Pył PM10 złożony jest z mieszaniny substancji organicznych i nieorganicznych. Bardzo często posiada substancje toksyczne. Ma on cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów, dlatego z łatwością docierają do płuc poprzez górne drogi oddechowe.

Z kolei pył PM2,5 jest bardziej niebezpieczny dla zdrowia przez swój mniejszy rozmiar – drobiny trafiają nie tylko do płuc, ale także do pęcherzyków płucnych, a stamtąd do krwiobiegu.

Natomiast benzo[a]piren to związek chemiczny, który jest mutagenny i rakotwórczy. Charakteryzuje się zdolnością kumulacji w organizmie.

Do powstawania rakotwórczego benzo[a]pirenu w prawie 90% przyczynia się niska emisja. Pozostałe 10% rozkłada się pomiędzy przemysł i energetykę.

Wśród najczęściej wymienianych źródeł zanieczyszczeń powietrza w Polsce znajdują się:

  • gospodarstwa domowe,

a) nieprzestrzeganie/brak norm emisyjnych,

b) ogrzewanie niskiej jakości węglem,

c) palenie śmieci,

d) ogrzewanie drewnem.

  • przemysł,
  • transport.

Do tak ogromnego wzrostu zanieczyszczeń powietrza w naszym kraju przyczynił się sektor komunalno-bytowy. Głównie przez spalanie w domowych kotłowniach mułu, miału i śmieci, w tym tworzyw sztucznych. Tego typu zanieczyszczenia nazywane są niską emisją, ponieważ jest to nawiązanie do nisko ulokowanych, prywatnych kominów, co miało dać do myślenia przyszłym inwestorom.

Do tej pory brakowało odpowiedniego rozporządzenia, które ograniczałoby sprzedaż „kopciuchów”, czyli kotłów, które nie spełniają żadnych norm emisyjnych i w większości przypadków nawet nie powinny zostać dopuszczone do obrotu. Obecnie sytuacja ta została unormowana, a w niektórych miastach, szczególnie tych z największym poziomem zanieczyszczeń, planowane jest wprowadzenie całkowitego zakazu palenia węglem i drewnem.

Na przykład w Krakowie od 1 września 2019 roku zacznie obowiązywać taki zakaz. Mieszkańcy, którzy do tej pory ogrzewali swoje domy za pomocą kopciuchów, muszą do tego czasu wymienić piec na ekologiczny. Jeśli mimo wprowadzonego zakazu nadal będą zanieczyszczać powietrze, zostanie na nich nałożona grzywna lub mandat, które mogą wynieść nawet kilka tysięcy złotych.

W związku z tym uruchomiono liczne programy dofinansowań do wymiany pieców oraz Programy Osłonowe, mające pomóc w pokryciu zwiększonych kosztów za ogrzewanie. Dotacje można otrzymać w niemal każdym rejonie kraju, natomiast Programy Osłonowe zostały powołane do życia jedynie w wybranych miastach.

Niestety osoby ogrzewające swoje domy przy pomocy starego typu kotłów bardzo często nie zwracają uwagi na to, co w nich spalają, przez co wrzucają do ich wnętrza niemal wszystko, co tylko da się spalić. Wpływ na takie zachowanie ma zbyt niska świadomość szkodliwości tego typu postępowania.

Na poziom zanieczyszczeń powietrza negatywny wpływ ma również ogrzewanie drewnem. Nie jest to tak ekologiczne paliwo jak mogłoby się wydawać, ponieważ w przypadku stężenia emisji zanieczyszczeń jest porównywalne do średniej jakości węgla. Oczywiście duży wpływ na to ma sam sposób spalania oraz urządzenie grzewcze.

Wpływ zanieczyszczeń powietrza

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie Polaków

Niektóre zanieczyszczenia powietrza są szczególnie niebezpieczne dla zdrowia człowieka, tak jak pył zawieszony. Jest on na tyle lekki, że swobodnie unosi się w powietrzu, a jego niewielkie cząsteczki z łatwością dostają się do płuc oraz krwiobiegu.

Zanieczyszczenia powietrza są bardzo groźne dla zdrowia człowieka. Zbyt długa ekspozycja na pył zawieszony może doprowadzić do powstania chorób układu oddechowego wśród dzieci, niekorzystnie wpłynąć na poród oraz spowodować miażdżycę.

Benzen wpływa na redukcje materiału genetycznego komórek, co z kolei przekłada się na powstawanie nowotworów, jeśli ekspozycja jest długotrwała.

Natomiast ozon znajdujący się w troposferze uważany jest za zanieczyszczenie mające znaczny wpływ na przyrodę ze względu na jego toksyczność. Przyczynia się do powstawania korozji budynków i materiałów. Jednocześnie utrudniając roślinom przeprowadzenie fotosyntezy, rozmnażanie i wzrost.

Ozon jest również niebezpieczny dla ludzi. Prowadzi do powstawania zapalenia oskrzeli i płuc. Organizm człowieka stara się możliwie najbardziej ograniczyć przedostawanie się ozonu do płuc poprzez zmniejszenie ilości wdychanego tlenu. Przekłada się to na cięższą pracę serca. Natomiast w przypadku osób cierpiących na dolegliwości ze strony układu oddechowego i układu krążenia, zbyt wysokie stężenie ozonu może doprowadzić nawet do przedwczesnej śmierci.

Podobnie jak benzen, benzo[a]piren jest rakotwórczy. Ponadto przyczynia się do występowania podrażnień gardła, oczu, nosa i oskrzeli.

Najbardziej narażone na negatywne skutki zanieczyszczeń powietrza są osoby starsze, dzieci oraz osoby cierpiące na dolegliwości ze strony układu oddechowego.

Wśród najczęściej pojawiających się negatywnych wpływów zanieczyszczeń powietrza na zdrowie człowieka, wymieniany jest:

  • wpływ na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego:

a) niepokój,

b) ból głowy,

c) problemy z koncentracją i pamięcią,

d) stany depresyjne,

e) udar mózgu,

f) zmiany anatomiczne w mózgu,

g) szybsze starzenie się układu nerwowego.

  • wpływ na górne drogi oddechowe:

a) problemy z oddychaniem,

b) podrażnienie gardła, nosa i oczu,

c) przewlekły kaszel,

d) zapalenie zatok,

e) katar.

  • wpływ na układ krążenia:

a) niewydolność serca,

b) zawał serca,

c) zaburzenia rytmu serca,

d) nadciśnienie tętnicze,

e) choroba niedokrwienna serca.

  • wpływ na układ oddechowy:

a) rak płuc,

b) podrażnienia,

c) infekcje,

d) zapalenia,

e) przewlekła obturacyjna choroba płuc,

f) astma,

g) obniżona wydajność płuc.

  • wpływ na krew, wątrobę oraz śledzionę.
  • wpływ na układ rozrodczy:

a) przedwczesny poród,

b) niska waga urodzeniowa,

c) obumarcie płodu.

Wieloletnie, regularne narażenie na działanie zanieczyszczeń powietrza wpływa na znaczne skrócenie oczekiwanej długości życia.

Zapobieganie zanieczyszczeniom powietrza

Jak zapobiegać powstawaniu zanieczyszczeń powietrza?

Najskuteczniejszą metodą na ograniczenie zanieczyszczeń powietrza jest:

  • zastosowanie urządzeń odpylających,
  • zwiększenie wykorzystywania odnawialnych źródeł energii,
  • zastosowanie systemów odsiarczania spalin,
  • redukcja spalania węgla.

W przypadku ograniczenia niskiej emisji należy skupić się głównie na wymianie pieców węglowych na kotły gazowe, elektryczne lub pompy ciepła.

Więcej informacji na temat dofinansowania do ekologicznych sposobów ogrzewania, znajduje się tu.

Wbrew pozorom niezwykle ważna jest również edukacja, ponieważ nadal wielu ludzi uważa, że spalając śmierci w domowych kotłowniach, robią przysługę środowisku. Podobnie sytuacja wygląda z wymianą pieca – wiele osób nadal postrzega to jako propagandę mającą na celu doprowadzenie do wzrostu sprzedaży nowoczesnych i znacznie droższych kotłów.

Warto jednak zaznaczyć zanieczyszczenia powietrza nie oddziałują na człowieka jedynie podczas jego pobytu na zewnątrz. Są też wewnątrz domu nawet, gdy okna pozostają zamknięte. Jak zatem ochronić się przed ich działaniem we własnym zakresie?

Dobrym rozwiązaniem okazuje się zakup i montaż rekuperacji. Jest to wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, która dostarcza do domu świeże, przefiltrowane powietrze, a usuwa z niego to zużyte. Więcej na temat rekuperacji, przeczytasz tutaj.

Podsumowanie

Zanieczyszczenia powietrza w Polsce to temat z roku na rok coraz częściej poruszany. Wszystko przez rosnącą świadomość społeczeństwa i popularyzację ekologicznych rozwiązań.

Agnieszka Bartkowiak – Specjalista ds. marketingu

ul. Drogowców 332-400 Myślenice
Tel/fax: 12 274 22 06
Tel. 603 908 700
Ocena: 0,0/5 (głosów 0)
, aktualizacja 2 sierpnia 2018
Zaloguj się aby dodać komentarz

Zaloguj


Jeżeli jeszcze nie masz konta, zarejestruj się bezpłatnie.

Wyszukaj na stronie:

Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.

Zamknij