Świadectwo energetyczne online bez wizyty audytora? Edward Piasecki z 24kw wyjaśnia

Od kwietnia 2023 roku świadectwo charakterystyki energetycznej jest obowiązkowe przy każdej sprzedaży i najmie mieszkania. Rynek odpowiedział lawiną ofert „online w 24 godziny”, a wraz z nimi pojawiły się pytania: kto sprawdza dane, skoro nikt nie przyjeżdża na miejsce? Czy takie świadectwo energetyczne online ma tę samą moc co „tradycyjne”? Co ma zrobić senior, który nie korzysta z internetu? Zapytaliśmy o to Edwarda Piaseckiego, założyciela serwisu 24kw.pl.
Edward Piasecki — Magister inżynier, absolwent Politechniki Lubelskiej, założyciel 24kw.pl. Osoba uprawniona do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej, wpisana do wykazu prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii pod numerem 44399. Ma na koncie ponad 850 świadectw zarejestrowanych w centralnym rejestrze. Pracował na wielu narzędziach, od własnego arkusza obliczeniowego opartego na metodologii po specjalistyczne programy komercyjne. Żadne nie spełniało jego wymagań, dlatego stworzył własne oprogramowanie, które rozwija do dziś.
[obraz_1]

W skrócie
- Świadectwo energetyczne online ma taką samą moc prawną jak tradycyjne, bo przepisy nie dzielą świadectw na „online” i „tradycyjne”. Ważne jest każde świadectwo wpisane do centralnego rejestru i prawidłowo podpisane przez osobę uprawnioną.
- O jakości świadectwa decyduje weryfikacja danych, a nie sama wizyta. Oględziny nie pokażą warstw ściany, współczynnika U okien ani sprawności węzła cieplnego.
- Oględziny mają sens, gdy brakuje dokumentacji albo dane budzą wątpliwości. Podnoszą jednak koszt świadectwa pięć do dziesięciu razy.
- Dane do świadectwa mieszkania można uzyskać w spółdzielni lub u zarządcy. Przy nowym domu źródłem jest projekt z opisem zmian, a w starszych budynkach samodzielny pomiar zajmuje 15–20 minut.
- Wskaźnik EP opisuje budynek zgodnie z metodologią. Nie da się go poprawić bez rzeczywistych zmian w budynku.
- Świadectwo można załatwić bez internetu: przez telefon, z płatnością na poczcie i wysyłką pocztą lub do paczkomatu.
Skąd wzięło się 24kw.pl
Skąd pomysł na 24kw.pl i jaki problem klientów chciał Pan rozwiązać?
Edward Piasecki: Sprzedaż albo wynajem mieszkania to i tak sporo formalności i nerwów. Świadectwo energetyczne dokłada do tego kolejną przeszkodę, w dodatku taką, która dla większości ludzi jest czarną skrzynką. Wiadomo tylko, że trzeba je mieć. Nie wiadomo, co to właściwie jest, skąd biorą się liczby w dokumencie ani od czego zależą.
Dlatego zakładając 24kw, uznałem, że moim obowiązkiem jest nie tylko sporządzić świadectwo, ale też prosto i zrozumiale wytłumaczyć, czym ono jest, od czego zależą zawarte w nim wartości i co ma na nie największy wpływ. Klient powinien ten dokument rozumieć.
Drugą zasadą jest to, że każde zlecenie czegoś mnie uczy, a ja zamieniam te wnioski w konkretne usprawnienia. Tak powstała na przykład możliwość, by w ogóle nie wypełniać formularza: klient zleca nam zebranie danych, a my sami kontaktujemy się ze spółdzielnią.
Jesteśmy małą firmą i traktuję to jako przewagę. Możemy poświęcić każdemu klientowi tyle czasu, ile potrzebuje, i dopasować się do jego sytuacji, zamiast dopasowywać klienta do procedury.

Czy świadectwo energetyczne bez oględzin jest wiarygodne?
Na łamach kb.pl pojawiły się głosy, że certyfikat energetyczny bez oględzin brzmi wygodnie, ale może słono kosztować. Jak Pan to skomentuje?
Edward Piasecki: Ten tekst dotyka realnego problemu, ale moim zdaniem szuka go w złym miejscu. Kłopotem nie jest sam brak wizyty, tylko brak weryfikacji danych.
Zacznijmy od tego, po co w ogóle są oględziny. Służą wyłącznie zebraniu danych o lokalu: układu pomieszczeń, wysokości, rodzaju ścian, okien, sposobu ogrzewania i przygotowania ciepłej wody. Tyle że możliwości audytora na miejscu są bardzo ograniczone. Żeby policzyć współczynnik U ściany według normy PN-EN ISO 6946, potrzebuję grubości i przewodności cieplnej λ każdej warstwy. Żaden właściciel nie pozwoli wywiercić otworu w ścianie, żeby to sprawdzić. Na ramce dystansowej szyby bywa nadrukowany skład pakietu szybowego i jego współczynnik U, ale współczynnik ramy znajdę tylko w dokumentacji, więc dla całego okna mogę go na miejscu jedynie oszacować. Zresztą zdjęcie takiej ramki klient może przysłać mi sam. W bloku audytor zwykle nie ma nawet dostępu do węzła cieplnego w piwnicy, bo takie pomieszczenia są zamknięte dla osób postronnych. Nie sprawdzi więc, jak węzeł jest sprawny, czy piony są zaizolowane ani skąd dokładnie pochodzi ciepła woda. Nie da się też zobaczyć, jaką część sezonu dom ogrzewa kominek, a jaką kocioł. Te informacje pochodzą z dokumentacji, od spółdzielni albo od właściciela. Z wizytą czy bez niej.
Oględziny mają więc sens w konkretnych sytuacjach: kiedy dokumentacji nie ma, a właściciel nie może albo nie chce sam zebrać danych, lub kiedy otrzymane dane budzą wyraźne wątpliwości. Wtedy jadę na miejsce i takie zlecenia już realizowałem. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że świadectwo z wizytą kosztuje pięć do dziesięciu razy więcej, a w typowym mieszkaniu w bloku nie daje danych, których nie dałoby się uzyskać inaczej.

Czy świadectwo energetyczne online ma tę samą moc prawną co „tradycyjne”?
Edward Piasecki: Tak, i to chyba najczęstsze nieporozumienie. Przepisy, czyli ustawa z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków, nie dzielą świadectw na „online” i „tradycyjne”. Świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważne, jeśli spełnia dwa warunki. Po pierwsze, zostało wpisane do centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków i ma nadany w nim numer. Po drugie, jest prawidłowo podpisane przez osobę uprawnioną: wersja elektroniczna podpisem elektronicznym, a papierowa podpisem własnoręcznym. Sposób, w jaki zebrano dane, nie ma tu znaczenia.
Każde świadectwo energetyczne online, które wystawiamy w 24kw, spełnia oba warunki. Dodatkowo jako audytor mam ubezpieczenie OC na 100 000 euro. Uprawnienia audytora można samodzielnie sprawdzić w rejestrze prowadzonym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Radzę to zrobić niezależnie od tego, gdzie się zamawia.
To gdzie w praktyce leży różnica?
Edward Piasecki: Nie w samym dokumencie, tylko w drodze do niego, czyli w tym, jak zbiera się i sprawdza dane.
Skąd ma Pan pewność, że dane od klienta są prawdziwe?
Edward Piasecki: Dane da się zweryfikować, przynajmniej zgrubnie, i system, który sam napisałem, robi to automatycznie. Każda wartość w formularzu ma dopuszczalny zakres. Województwo, powiat i gminę wybiera się z listy, a nie wpisuje ręcznie, więc literówka nie przypisze budynku do niewłaściwej stacji meteorologicznej.
A co się dzieje, gdy coś się nie zgadza?
Edward Piasecki: Kiedy ktoś opisze ściany, które jak na rok budowy mają nienaturalnie słabą izolację, zobaczy ostrzeżenie. Może wtedy sprawdzić dane jeszcze raz, zadzwonić do nas albo zostawić je bez zmian. Tę samą flagę widzę ja jako audytor, kiedy dostaję formularz.
Działa to w obie strony: ostrzeżenie pojawi się zarówno przy danych, które podejrzanie zaniżają wynik, jak i przy pomyłce na niekorzyść klienta.
Każdy z tych walidatorów wziął się z mojego doświadczenia, z typowych błędów, które popełniali klienci. Każde kolejne zlecenie pomaga mi ulepszać system, czynić go bardziej dostępnym i ograniczać liczbę pomyłek.

Formularz da się jednak oszukać. Jeśli ktoś konsekwentnie poda zmyślone, ale spójne dane, system tego nie wychwyci.
Edward Piasecki: To prawda, żaden system nie jest doskonały. Tak samo nie jest doskonała wizyta: audytor też nie zajrzy do wnętrza ściany i też opiera się na tym, co powie właściciel albo co jest w dokumentacji. Dlatego formularz to tylko pierwsze sito. Każdy formularz sprawdzam potem osobiście, a doświadczony audytor wie, gdzie najłatwiej o manipulację i które dane wyglądają podejrzanie. Szczególnie uważnie patrzę, gdy wynik ląduje tuż poniżej progów 55 albo 70 kWh/(m²·rok). Każdy taki przypadek uczy też system. To, co dziś wyłapuję ręcznie, jutro wyłapie już formularz.
Poza tym przy spójnych, zmyślonych danych trzeba dokładnie wiedzieć, co i jak zmienić, żeby wynik był wiarygodny.

Zdarza się, że odmawia Pan wykonania świadectwa?
Edward Piasecki: Tak. Miałem przypadki, w których klient był niezadowolony z wyliczonego wskaźnika EP i próbował, czasem z pomocą sztucznej inteligencji, wymyślić takie zmiany w danych, żeby zmieścić się w progu, na przykład 70 kWh/(m²·rok), czyli maksimum, które warunki techniczne WT 2021 dopuszczają dla nowych domów jednorodzinnych. Niemal zawsze chodzi o odbiór budynku, dotację albo kredyt preferencyjny. Wtedy proszę o potwierdzenie, że te zmiany są rzeczywiste, na przykład dokumentację, faktury albo zdjęcia. Jeśli go nie ma, odmawiam.
Rozumiem, w jakiej sytuacji jest klient i ile kosztuje go to nerwów, i robię wszystko, co w mojej mocy, żeby pomóc. Na przykład podpowiadam, jakie rzeczywiste zmiany w budynku pozwolą zmieścić się w wymaganym progu najmniejszym kosztem i w najkrótszym czasie. Jeśli ktoś zdecyduje, że nie chce świadectwa z takim wynikiem, nie wprowadzam go do rejestru. Ale nigdy nie „rysuję” wartości, nie wpisuję danych, o których wiem, że są fałszywe, i nie łamię prawa. To moja twarda zasada. Przez nią straciłem co najmniej jednego stałego klienta. I nie żałuję żadnej z tych decyzji.
Często to też audytor słyszy pretensje o wynik, bo łatwiej obwinić tego, kto podał ostateczne liczby, niż projektową charakterystykę energetyczną, w której źle policzono zapotrzebowanie na ciepłą wodę albo zapomniano o jednej ze ścian. Rozumiem te emocje, ale wskaźnik EP opisuje budynek zgodnie z metodologią.
Jakie dane są potrzebne do świadectwa energetycznego?
Czego właściwie potrzebuje właściciel, żeby zamówić świadectwo?
Edward Piasecki: To zależy od budynku. Przy nowym domu najlepszym źródłem danych jest projekt budowlany razem z opisem zmian, które wprowadzono w trakcie budowy. Przy mieszkaniu wszystko, czego potrzebuję, czyli informacje o ścianach, oknach, układzie lokalu, ogrzewaniu i ciepłej wodzie, można uzyskać w spółdzielni albo u zarządcy. Do tego zawsze dopytuję właściciela, co zmieniał sam, bo spółdzielnia nie musi wiedzieć, że w mieszkaniu wymieniono okna albo zamontowano klimatyzację.
A jeśli dokumentacji w ogóle nie ma?
Edward Piasecki: Tak bywa przy starszych domach i mieszkaniach. Wtedy dane zbiera się samodzielnie, ale nie ma w tym nic trudnego: wystarczą miarka, telefon i 15–20 minut.
Jakie błędy najczęściej popełniają osoby zamawiające świadectwo?
Edward Piasecki: W samych danych najczęściej powtarza się jeden błąd: klient podaje rok budowy bloku, ale zapomina, że budynek przeszedł termomodernizację, a w mieszkaniu wymieniono okna. Wtedy obliczenia opierają się na parametrach sprzed kilkudziesięciu lat, a wynik wychodzi gorszy niż w rzeczywistości. Ściana z wielkiej płyty z lat 70. ma współczynnik U rzędu 0,55–0,70 W/(m²·K), a po dociepleniu kilkunastoma centymetrami styropianu 0,20–0,25. To mniej więcej trzykrotnie mniejsze straty ciepła przez ścianę. Dlatego zawsze warto zapytać spółdzielnię, czy i kiedy budynek był docieplany.
Poza tym poważne pomyłki zdarzają się rzadko, bo formularz wyłapuje większość z nich. Te, które się prześlizgną, bywają raczej zabawne niż groźne. Jeden z ostatnich klientów zamiast zdjęcia fasady budynku załączył rzut mieszkania, a inny przysłał zdjęcie ulicy między dwoma domami.
Każdy taki przypadek traktuję jako wskazówkę. Dlatego pracujemy już nad tym, żeby formularz oprócz opisu tekstowego pokazywał też przykłady dobrych i złych zdjęć.
Jak długo ważne jest świadectwo i kiedy trzeba zrobić nowe?
Edward Piasecki: Świadectwo jest ważne 10 lat od dnia sporządzenia. Traci jednak ważność wcześniej, jeśli w budynku lub mieszkaniu przeprowadzono przebudowę albo remont, które zmieniają jego charakterystykę energetyczną, na przykład docieplenie ścian czy wymianę źródła ciepła. Wtedy dotychczasowe świadectwo przestaje obowiązywać i trzeba sporządzić nowe.
Jak zamówić świadectwo energetyczne bez internetu?
Spora część sprzedających to seniorzy. Jak ma to załatwić ktoś, kto nie korzysta z internetu?
Edward Piasecki: Typowa rozmowa wygląda tak: dzwoni starsza osoba, która sprzedaje mieszkanie. Nie ma maila, nie chce niczego wypełniać i od razu mówi, że „na komputerach się nie zna”. I nie musi. Pytam o adres, nazwę spółdzielni i o to, co właściciel zmieniał w mieszkaniu sam, na przykład czy wymieniał okna albo piecyk gazowy. Resztę danych ustalamy sami. Za świadectwo płaci na poczcie, a papierową wersję dostaje listem albo do paczkomatu. Cała jej część to jedna rozmowa telefoniczna.
Szczerze mówiąc, przy seniorach największą trudnością nie jest sam proces, tylko to, że trudno im znaleźć nas w internecie. Dlatego cieszy mnie, że wiele osób trafia do nas z polecenia.
Wasz formularz oparty jest na GOV.UK Design System. Dlaczego akurat na brytyjskim standardzie administracji publicznej?
Edward Piasecki: Bo to jeden z najlepiej sprawdzonych systemów do projektowania formularzy na świecie. Brytyjska administracja stworzyła go po to, żeby z usług publicznych mógł skorzystać każdy, także osoby starsze, z niepełnosprawnościami albo z niewielkim doświadczeniem w internecie. Od 2018 roku rozwija go stały zespół rządowej agencji Government Digital Service. Komponenty spełniają standard dostępności WCAG 2.2 na poziomie AA i są regularnie testowane z najczęściej używanymi technologiami wspomagającymi, takimi jak czytniki ekranu. Korzysta z niego ponad tysiąc usług publicznych, z których co miesiąc korzystają miliony ludzi. Żadna mała firma nie zaprojektuje tego lepiej. Może za to przejąć te standardy i konsekwentnie się ich trzymać, i to właśnie zrobiłem.
Jak wybrać wykonawcę świadectwa energetycznego?
Na co zwrócić uwagę przy wyborze wykonawcy, niezależnie od tego, czy zamawia się online, czy stacjonarnie?
Edward Piasecki: W praktyce nigdy nie spotkałem się z sytuacją, w której świadectwo wystawiła osoba bez uprawnień. Choćby dlatego, że świadectwo powstaje w centralnym rejestrze, do którego dostęp mają wyłącznie osoby uprawnione. Z podróbkami też się dotąd nie spotkałem i nie widzę nawet, jaki ktoś miałby w nich interes. Problemem bywa raczej jakość niektórych świadectw, a samo posiadanie uprawnień jej nie gwarantuje.
Komuś, kto nie zna się na technicznych niuansach, radziłbym zwrócić uwagę przede wszystkim na dwie rzeczy. Pierwsza to reputacja firmy albo audytora: opinie innych klientów, polecenia, ale też widoczna wiedza ekspercka, na przykład materiały, które publikuje na swojej stronie. Druga to możliwość kontaktu telefonicznego. Jeśli można zadzwonić, zadać pytanie i dostać zrozumiałą odpowiedź, to dobry znak, że ktoś za tym dokumentem naprawdę stoi. Moim zdaniem to najważniejsze z kryteriów, które każdy może łatwo sprawdzić sam.
A jeśli ktoś mimo wszystko chce sprawdzić uprawnienia wykonawcy?
Edward Piasecki: To zajmuje minutę. Wykaz osób uprawnionych do sporządzania świadectw jest publicznie dostępny w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków prowadzonym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Wystarczy wyszukać imię i nazwisko audytora albo numer jego wpisu. Mnie można tam znaleźć pod numerem 44399.
Podstawa prawna i normy
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 101)
- Rozporządzenie w sprawie metodologii wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz świadectw charakterystyki energetycznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 376, z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75 poz. 690, z późn. zm.)
- PN-EN ISO 6946:2008 „Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Metoda obliczania”