Irysy a kosaćce - sadzenie, pielęgnacja, uprawa, odmiany

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu trudno byłoby wyobrazić, że w ogrodzie może zabraknąć tych wspaniałych kwiatów. Teraz pojawiają się gdzieniegdzie, zabłąkane, najczęściej na babcinych działkach. A przecież kosaćce to prawdziwe bogactwo barw, zapachów i faktur, w których możesz swobodnie wybierać i przebierać. Irysy cebulowe – prawidłowo zwane kosaćcami – to jedne z najpiękniejszych kwiatów, jakie można sobie wyobrazić. Warto mieć to na uwadze, kiedy bierzesz się za zakładanie ogrodu.

Jeśli szukasz firmy, która wykona aranżację ogrodu, skorzystaj z usługi Szukaj Wykonawcy, dostępnej na stronie Kalkulatory Budowlane. Po wypełnieniu krótkiego formularza uzyskasz dostęp do najlepszych ofert sprawdzonych fachowców.

Ocena: 4,0/5 (głosów 7)

Irysy w okresie kwitnienia

Irysy w ogrodzie – przegląd gatunków

Kilka słów o irysach

Kosaćce to rodzaj występujący aż w 200 gatunkach! W Polsce uprawia się oczywiście tylko kilka z nich, ponieważ nie wszystkie są dostatecznie mrozoodporne, jednak i tak masz bardzo szeroki wybór. Możesz wybierać irysy cebulowe lub takie rozmnażane z kłącza. Pojawiają się w ogrodzie od kwietnia do późnego lata, możesz więc stworzyć wyjątkową rabatę z samych tylko irysów różnych gatunków, które przez cały sezon będą czarować swoimi pięknymi kwiatami. Te popularne kwiaty w ogrodzie potocznie określa się mianem kosaciec irys.

Chociaż są znaczne różnice między gatunkami, kosaćce w zasadzie łatwo jest rozpoznać. Irys ma jedną bardzo wyrazistą cechę – wytwarza liczne, wzniesione, wyrastające z ziemi ciemnozielone liście o mieczowatym kształcie. W kępie takich liści wyrastają mięsiste łodygi, na szczycie których pojawia się ogromny, zwracający uwagę i bardzo kolorowy kwiatostan. Kwiat składa się z kilku barwnych, odgiętych w górę płatków i kilku, które delikatnie się zwieszają lub są po prostu skierowane w dół. Wewnętrzne działki kielicha najczęściej są wzniesione w górę i stykają się, tworząc kopułę. To kwiat o bardzo skomplikowanej budowie, dzięki czemu prezentuje się tak egzotycznie.

Irysy bródkowe i irys syberyjski

Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem są irysy bródkowe. Kosaćce bródkowe w ogrodach są bardzo charakterystyczne, ponieważ na powierzchni zewnętrznych działek kielicha, wzdłuż nerwu są pokryte drobnymi włoskami – stąd nazwa, kwiat wygląda, jakby miał „bródkę”. Kosaciec bródkowy kwitnie w maju i czerwcu, kiedy to wytwarza najpiękniejsze, największe kwiaty w różnych kolorach. Irys bródkowy to bardzo wytrzymała bylina, która często wytwarza kilka łodyg, więc nawet jedno kłącze zasadzone w ogrodzie może spowodować prawdziwy wysyp kwiatów na rabacie. Kwiat irysów brudkowych jest najczęściej ozdobiony żółtą lub brązową bródką. Kosaciec bródkowy może osiągnąć nawet 80 cm wysokości, przywędrował do nas z Basenu Morza Śródziemnego, gdzie czasami pojawia się naturalnie. Od wielu już lat zdobi ogrody, wcześniej był obowiązkową dekoracją każdej przydomowej rabaty. Nazwa irysy bródkowe obejmuje nie tylko gatunek, ale także inne gatunki, które mają płatki ozdobione charakterystycznymi włoskami. Jeśli szukasz roślin do ogrodu, więcej inspiracji znajdziesz w tym artykule.

Na uwagę zasługuje także irys syberyjski (iris sibirica). Jak sama nazwa wskazuje, przybył do nas z Rosji. Kosaciec syberyjski jest równie ciekawym gatunkiem, jak irysy bródkowe. Syberyjski kosaciec to niezwykła roślina, która ożywi każdy ogród. Irys syberyjski jest tak samo wysoki, jak kosaciec bródkowy, jednak przez to, że ma mniejsze liście i kwiaty, wygląda nieco inaczej. Kosaciec syberyjski wytwarza liczne mieczowate liście, które mogą przypominać szuwary. Spomiędzy nich wyrastają liczne kwiaty – irys syberyjski ma zazwyczaj niebieski kolor, niebieski kolor i typową budowę, jest jednak nieco mniejszy niż irysy bródkowe, jeśli chodzi o te kwiaty w ogrodach.

Irys holenderski

Kolejnym gatunkiem, który zdecydowanie powinien znaleźć się w naszym ogrodzie, jest irys holenderski. Jest to mieszaniec o wyjątkowych barwach, który świetnie nadaje się na kwiat cięty. Irys holenderski wytwarza wysokie pędy kwiatostanowe o dość grubych łodygach, a na ich szczycie pojawia się pojedynczy kwiat. Jego cechą charakterystyczną jest żółta plama na niektórych płatkach, której nie ma podobny w wyglądzie i kolorystyce kosaciec syberyjski. Są to irysy cebulowe, wymagają nieco więcej zachodu niż te kłączowe – ich cebule należy zimować w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu. Irys holenderski bywa wykorzystywany w uprawie handlowej na kwiat cięty i sadzony pod osłonami, gdzie świetnie się czuje.

Jednak to nie jedyne irysy cebulowe. Czasami w ogrodzie może zakwitnąć irys żyłkowany, sadzi się go ponieważ bardzo wcześnie zakwita, to wiosna jest porą jego kwitnienia, pierwsze kwiaty mogą pojawić się nawet już w marcu. Irys żyłkowany najczęściej jest niebieski lub fioletowy, jest stosunkowo niewysoki, więc udaje się nawet uprawa w pojemnikach. Jeśli szukasz więcej inspiracji na rośliny na balkon, znajdziesz je w tym artykule.

Irys w ogrodzie: zapewnij odpowiednie stanowisko

Uprawa irysów w ogrodzie - warunki i kwitnienie

Uprawa kosaćców nie jest trudna, ale żeby się udała, należy poznać specjalne wymagania tych roślin Irys, zwłaszcza kosaciec bródkowy i kosaciec syberyjski, oczekuje słonecznego stanowiska – to najważniejszy warunek, by rośliny te dobrze się rozwijały. Jednak irys syberyjski dobrze znosi także półcień, chociaż może się zdarzyć, że jego kwiaty będą nieco mniejsze. Kosaćce lubią ciepło, zwłaszcza w czasie kwitnienia, jednak są dość dobrze mrozoodporne i dobrze sobie radzą w czasie polskich zim. Zwłaszcza kosaciec syberyjski, który, jak sama nazwa na to wskazuje, pochodzi z zimniejszych okolic świata, dobrze czuje się w niższych temperaturach. Uprawa roślin czy też sadzenie tych roślin w ogrodach nie należy do najtrudniejszych, a jednocześnie są one łatwe w pielęgnacji. Dla irysów warto poświęcić miejsce w ogrodzie.

Wymagania zależne od gatunków

Kosaćce mają różne wymagania w zależności od gatunku. Irysy bródkowe dobrze czują się na żyznej glebie, optymalnie niezbyt wilgotnej, bardzo źle się czują na glebach ciężkich i podmokłych. W czasie sadzenia należy pomyśleć o warstwie drenażu, by irysy bródkowe nie stały w wodzie, w tym przypadku mogą bowiem mieć problem z chorobami grzybowymi. Kosaciec bródkowy do rozwoju wymaga także obojętnego odczynu pH, ale nie jest to warunek konieczny – niewielkie odchylenia nie powinny zrobić mu krzywdy.

Irys syberyjski ma jednak zupełnie inne wymagania. Jego uprawa najlepiej udaje się w ogrodzie nasłonecznionym, ale dobrze znosi także przejściowy półcień. Co więcej, kosaciec syberyjski właśnie lubi wodę – naturalnie rośnie na glebach podmokłych, więc niedostateczna wilgotność i zbyt szybko przesychająca gleba nie są dla nich wskazane. Tutaj nie musisz przejmować się drenażem. Irys syberyjski lubi niewielkie zakwaszenie podłoża, warto o tym pamiętać stosując nawozy przed posadzeniem cebul.

Kosaćce: uprawa i pielęgnacja

Kiedy i jak sadzić kosaćce?

Jak wszystkie rośliny cebulowe i kłączowe, irys powinien być sadzony w sierpniu i wrześniu. Wiosna to nie jest dobry moment, zwłaszcza, że rośliny potrzebują okresu spoczynku i obniżonej temperatury. Dodatkową zaletą tego rozwiązania jest fakt, że rośliny zdążą się ukorzenić przed zimą, więc już wiosną będą w stanie wypuścić liście i pędy kwiatostanowe. Irysy bródkowe sadzi się na podwyższonej rabacie lub stoku, kosaciec syberyjski może rosnąć na płaskim podłożu. Cebule umieszcza się w ziemi stosunkowo płytko, tak, by zielona część wystawała nad ziemię.

Irys nie potrzebuje nawadniania, jego uprawa udaje się nawet w czasie suszy, jednak w upalne dni można je trochę podlać. Jest to istotne zwłaszcza po posadzeniu, ponieważ dzięki zwiększonemu poziomowi wilgotności rośliny szybciej wytworzą korzenie. Roślin nie trzeba także nawozić – ich uprawa jest naprawdę bezproblemowa, warto jednak pamiętać, że powinny być systematycznie odchwaszczane – nie przepadają za konkurencją innych roślin i w pobliżu chwastów w ogrodzie zaczynają marnieć.

Uprawa po kwitnieniu

Kwitnący irys to przepiękny widok, a kwiaty mogą się utrzymać nawet dwa miesiące. Jednak po kwitnieniu w ogrodzie nie wyglądają już tak ładnie, dlatego pędy kwiatostanowe warto od razu przycinać. Zresztą i tak trzeba przygotować rośliny przed zimą. Nie musisz ich przykrywać w żadnej sposób – te rośliny cebulowe świetnie przezimują w glebie, by odrodzić się wiosną. Cebulek nie musisz wyciągać z ziemi, jednak warto od czasu do czasu przeprowadzić przesadzanie. Jeśli interesuje cię także sadzenie innych roślin, sprawdź nasze porady o mieczykach, które znajdziesz w tym artykule.

Po kilku latach może okazać się, że w ogrodzie rośliny bardzo szybko się rozprzestrzenią, więc co jakiś czas można wykopać cebulki i zdecydować się na ich przesadzanie. Wystarczy dokładnie je oczyścić i oddzielić cebule przybyszowe, które możesz wykorzystać w innym miejscu. Przesadzanie jest możliwe w przypadku także starszych cebulek i kłączy – nie ma to znaczenia, rośliny są długowieczne i w jednym miejscu mogą rosnąć nawet kilkadziesiąt lat. Przesadzanie najlepiej przeprowadzić w sierpniu, już po przekwitnięciu, tak jak sadzenie.

Kosaciec bródkowy i irys syberyjski – najpopularniejsze odmiany

Kosasiec bródkowy vs. syberyjski

Irys to tak popularna roślina, że liczbę wszystkich odmian spokojnie można liczyć w setkach, jak nie w tysiącach. Odmiany różnią się ze sobą przede wszystkim rozmiarem i kolorem kwiatów. Coraz rzadziej można spotkać te jednobarwne – w ogrodzie królują irysy bródkowe wielobarwne, ozdobione wyjątkowymi plamkami albo drobnym rzucikiem. Także kosaciec syberyjski wyróżnia się licznymi odmianami barwnymi, które pozwolą na stworzenie najpiękniejszej i najbardziej barwnej rabaty.

Kosaciec bródkowy to roślina dla prawdziwych miłośników kolorów. Jego odmiany są naprawdę najpiękniejsze i najbardziej nieszablonowe, możesz w nich przebierać całymi godzinami. Dla przykładu – bardzo interesującą odmianą jest ‘Master Charles’ – jego dolne płatki są ciemnogranatowe, ale ozdobione białymi plamkami, powoli przechodzą w intensywnie żółte, górne natomiast są białe. Także delikatna odmiana ‘Peach Frost’ o brzoskwiniowo –różowych płatkach jest ozdobiona siecią ciemno-złotych żyłek i intensywnie pomarańczową „bródką”. Opcji jest naprawdę bardzo wiele, irysy bródkowe występują zarówno w wersjach subtelnych, jak i wyrazistych.

Irys holenderski

Dobrym uzupełnieniem tak barwnej rabaty będzie niebieski irys holenderski, jeżeli jednak nadal mało ci koloru, prawdziwy zawrót głowy wprowadzi tutaj irys syberyjski. Jego jednobarwne, ewentualnie ozdobione białymi lub żółtymi plamami kwiaty będą wspaniale równoważyć pstrokate kosaćce z bródką, a jednocześnie będą bardzo wyraziste. Na uwagę zasługuje błękitna „Barboletta”, która wytwarza duże kwiaty i kwitnący przez cały maj i czerwiec ‘Kundel’, którego pędy mogą osiągnąć nawet 100 cm. Jeżeli potrzebujesz bardziej subtelnego komponentu na rabatę, koniecznie zainteresuj się odmianą ‘Pink Parafit’ – jej płatki mają lawendowy kolor i układają się w nieco inny sposób, budową mogą przypominać roże lub pełne begonie. Kwiaty tej odmiany mogą mieć nawet 16 cm, warto więc wziąć ją pod uwagę, gdy zaczynasz zakładanie ogrodu. Jeśli szukasz więcej inspiracji, przeczytaj także nasz artykuł: Najlepsze kwiaty ogrodowe dla ciebie. Co warto sadzić?

, aktualizacja 20 lipca 2017
Zaloguj się aby dodać komentarz

Zaloguj


Jeżeli jeszcze nie masz konta, zarejestruj się bezpłatnie.
Znajdź firmę budowlaną
Ta strona korzysta z plików cookies.

Więcej informacji znajdziesz w polityce cookies.


Zamknij